Công văn 2236/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc và thống nhất thực hiện chính sách thuế đối với doanh nghiệp chế xuất (DNCX). Nội dung văn bản tập trung làm rõ các điều kiện để DNCX được hưởng chính sách thuế đối với khu phi thuế quan, chính sách thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế nhập khẩu đối với hàng hóa phục vụ sản xuất, tiêu dùng và hoạt động thanh lý tài sản.

- Điều kiện áp dụng chính sách thuế đối với khu phi thuế quan của DNCX

Để được áp dụng chính sách ưu đãi thuế đối với khu phi thuế quan, DNCX phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về kiểm tra, giám sát hải quan theo quy định pháp luật. Các tiêu chuẩn cốt lõi bao gồm:

• Phải có hàng rào cứng ngăn cách hoàn toàn với khu vực bên ngoài; có cổng, cửa ra vào đảm bảo việc đưa hàng hóa ra, vào DNCX chỉ được thực hiện qua các cổng, cửa này.
• Phải thiết lập hệ thống camera giám sát quan sát được các vị trí tại cổng ra, vào và các khu vực lưu giữ hàng hóa 24/7. Dữ liệu hình ảnh từ camera phải được kết nối trực tiếp với cơ quan hải quan quản lý và lưu trữ trong thời gian quy định.
• Phải có phần mềm quản lý hàng hóa nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế để phục vụ công tác báo cáo quyết toán và kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan.

- Chính sách thuế nhập khẩu và thuế GTGT đối với hàng hóa của DNCX

Tổng cục Hải quan hướng dẫn chi tiết về nghĩa vụ thuế đối với từng nhóm hàng hóa nhập khẩu của DNCX:

• Hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài hoặc từ nội địa đưa vào DNCX để phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất xuất khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế nhập khẩu và không chịu thuế GTGT ở khâu nhập khẩu.
• Đối với hàng hóa, dịch vụ từ nội địa bán vào DNCX để phục vụ hoạt động sản xuất, xây dựng nhà xưởng, văn phòng được áp dụng thuế suất thuế GTGT ưu đãi 0% nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hợp đồng, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và tờ khai hải quan.
• Trường hợp DNCX nhập khẩu hàng hóa phục vụ cho mục đích tiêu dùng cá nhân, sinh hoạt của người lao động hoặc các hoạt động không liên quan trực tiếp đến sản xuất xuất khẩu thì phải kê khai, nộp thuế nhập khẩu và thuế GTGT theo quy định như doanh nghiệp thông thường.

- Xử lý thuế đối với phế liệu, phế phẩm và thanh lý tài sản cố định

Văn bản đưa ra hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp tiêu hủy hoặc chuyển nhượng tài sản, phế liệu ra thị trường nội địa:

• Khi DNCX thực hiện thanh lý tài sản cố định (máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải) vào thị trường nội địa, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục thay đổi mục đích sử dụng, đăng ký tờ khai hải quan mới và nộp đủ thuế nhập khẩu (nếu có), thuế GTGT trước khi thực hiện việc bàn giao tài sản.
• Đối với phế liệu, phế phẩm thu được trong quá trình sản xuất của DNCX, khi bán vào thị trường nội địa được miễn thuế nhập khẩu nhưng doanh nghiệp phải kê khai, nộp thuế GTGT theo đúng quy định của pháp luật về thuế nội địa.

- Công tác kiểm tra, giám sát và chế độ báo cáo quyết toán

Để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật và ngăn ngừa các hành vi gian lận thương mại, Tổng cục Hải quan yêu cầu:

• Cơ quan hải quan địa phương có trách nhiệm định kỳ hoặc đột xuất kiểm tra việc duy trì các điều kiện giám sát hải quan tại DNCX. Trường hợp phát hiện doanh nghiệp không duy trì đủ điều kiện, cơ quan hải quan sẽ tạm dừng áp dụng chính sách thuế đối với khu phi thuế quan cho đến khi doanh nghiệp khắc phục xong.
• DNCX có nghĩa vụ lập và nộp báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu, hàng hóa xuất khẩu định kỳ hàng năm cho cơ quan hải quan quản lý trực tiếp để thực hiện đối chiếu, xác định tính chính xác của số liệu tồn kho thực tế.