Tổng quan về Công văn 7797/BTC-ĐT năm 2018

Công văn 7797/BTC-ĐT do Bộ Tài chính ban hành năm 2018 là văn bản hướng dẫn quan trọng giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc thanh toán chi phí hạng mục chung trong hợp đồng trọn gói thuộc các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước. Văn bản này đưa ra các nguyên tắc áp dụng pháp luật về hợp đồng xây dựng, giúp các chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan kiểm soát thanh toán thống nhất phương thức thực hiện, tránh các tranh chấp không đáng có trong quá trình giải ngân vốn đầu tư công.

Nguyên tắc thanh toán chi phí hạng mục chung trong hợp đồng trọn gói

Theo nội dung hướng dẫn của Bộ Tài chính tại Công văn 7797/BTC-ĐT, việc thanh toán chi phí hạng mục chung đối với hợp đồng trọn gói phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Áp dụng đúng bản chất của hợp đồng trọn gói: Giá hợp đồng trọn gói là giá không thay đổi trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng đối với phạm vi công việc thuộc phạm vi hợp đồng đã ký kết. Việc thanh toán phải căn cứ vào giá hợp đồng và các điều khoản thanh toán được các bên thỏa thuận trong hợp đồng, không phụ thuộc vào khối lượng thực tế hoàn thành chi tiết của từng công việc nhỏ cấu thành.
• Phương thức thanh toán chi phí hạng mục chung: Trường hợp chi phí hạng mục chung (như chi phí xây dựng nhà tạm để ở và điều hành thi công, chi phí an toàn lao động, bảo vệ môi trường, chi phí thí nghiệm vật liệu của nhà thầu...) được xác định theo hình thức trọn gói trong hợp đồng, việc thanh toán sẽ thực hiện theo tỷ lệ phần trăm (%) hoặc một giá trị phân bổ cụ thể đã được các bên thống nhất trong điều khoản thanh toán của hợp đồng ký kết.
• Không yêu cầu hoàn công chi tiết khối lượng thực tế: Khi thanh toán chi phí hạng mục chung trọn gói, cơ quan thanh toán và chủ đầu tư không được yêu cầu nhà thầu phải xuất trình bản vẽ hoàn công chi tiết hoặc bảng xác nhận khối lượng hoàn thành thực tế đối với từng hạng mục nhỏ cấu thành, miễn là nhà thầu đã thực hiện đầy đủ các cam kết, yêu cầu về chất lượng, tiến độ và các điều kiện khác quy định trong hợp đồng.

Trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình thực hiện

Để đảm bảo việc quản lý và sử dụng vốn đầu tư công hiệu quả, đúng quy định pháp luật, Công văn 7797/BTC-ĐT cũng nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của các chủ thể tham gia:

• Trách nhiệm của Chủ đầu tư: Chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác, hợp pháp của hồ sơ thanh toán, khối lượng nghiệm thu và việc tuân thủ các điều khoản đã ký kết trong hợp đồng. Chủ đầu tư phải kiểm tra, giám sát việc nhà thầu thực hiện các công việc thuộc hạng mục chung theo đúng cam kết.
• Trách nhiệm của Nhà thầu: Nhà thầu có nghĩa vụ hoàn thành toàn bộ các công việc thuộc hạng mục chung theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và môi trường đã thỏa thuận. Nhà thầu phải chịu trách nhiệm về tính trung thực của các hồ sơ, tài liệu cung cấp cho chủ đầu tư để làm thủ tục thanh toán.
• Trách nhiệm của Cơ quan kiểm soát thanh toán (Kho bạc Nhà nước): Cơ quan kiểm soát thanh toán thực hiện việc kiểm soát, thanh toán căn cứ vào điều khoản thanh toán quy định trong hợp đồng và các hồ sơ, chứng từ theo quy định của pháp luật về quản lý, thanh toán vốn đầu tư công, không thực hiện kiểm tra chi tiết khối lượng thực tế hoàn thành đối với các hạng mục được khoán trọn gói.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Công văn 7797/BTC-ĐT đóng vai trò tháo gỡ nút thắt lớn trong công tác quyết toán dự án hoàn thành. Trước khi có hướng dẫn này, nhiều dự án gặp vướng mắc do cơ quan thanh tra, kiểm toán hoặc Kho bạc Nhà nước yêu cầu phải có dự toán chi tiết và biên bản nghiệm thu khối lượng thực tế đối với các chi phí hạng mục chung (như lán trại, vệ sinh môi trường), gây chậm trễ trong giải ngân. Hướng dẫn này giúp làm rõ:

• Đơn giản hóa thủ tục thanh toán, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đối với các gói thầu áp dụng hình thức hợp đồng trọn gói.
• Tăng cường tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm của nhà thầu trong việc tối ưu hóa chi phí biện pháp thi công và các chi phí gián tiếp khác.
• Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong việc áp dụng pháp luật giữa Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu và các quy định về quản lý tài chính của Bộ Tài chính.