Tóm tắt Công văn 866/TCT-CS năm 2020 về chính sách thuế đối với chuyển nhượng vốn tại nước ngoài

Công văn 866/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành năm 2020 là văn bản hướng dẫn quan trọng về chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với hoạt động chuyển nhượng vốn của nhà đầu tư nước ngoài. Văn bản tập trung làm rõ nghĩa vụ thuế trong trường hợp chuyển nhượng vốn gián tiếp, phát sinh thu nhập từ việc chuyển nhượng cổ phần, vốn góp tại nước ngoài nhưng có liên quan trực tiếp đến giá trị tài sản và hoạt động kinh doanh tại Việt Nam.

1. Đối tượng áp dụng và phạm vi điều chỉnh

Hướng dẫn tại công văn hướng tới các đối tượng chịu tác động trực tiếp bởi dòng vốn đầu tư nước ngoài dịch chuyển, bao gồm:

• Doanh nghiệp nước ngoài thực hiện chuyển nhượng vốn góp, cổ phần tại một doanh nghiệp nước ngoài khác mà doanh nghiệp bị chuyển nhượng này đang sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp vốn góp tại doanh nghiệp thành lập tại Việt Nam.
• Các tổ chức, cá nhân tại Việt Nam có liên quan đến việc kê khai, khấu trừ và nộp thuế thay cho nhà đầu tư nước ngoài thực hiện giao dịch chuyển nhượng.

2. Quy định về nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp đối với chuyển nhượng vốn gián tiếp

Theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế, thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp nước ngoài được xác định là thu nhập có nguồn gốc tại Việt Nam, không phụ thuộc vào việc địa điểm thực hiện giao dịch chuyển nhượng đó ở trong hay ngoài lãnh thổ Việt Nam. Các nội dung cốt lõi bao gồm:

• Cơ sở tính thuế: Thu nhập chịu thuế từ hoạt động chuyển nhượng vốn được xác định bằng giá chuyển nhượng trừ đi giá trị mua của phần vốn chuyển nhượng và các chi phí hợp lý liên quan trực tiếp đến việc chuyển nhượng.
• Thuế suất áp dụng: Thu nhập từ chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp nước ngoài (không hoạt động theo Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp Việt Nam) chịu thuế TNDN với thuế suất là 20% trên phần thu nhập chịu thuế (thặng dư vốn).
• Xác định nguồn gốc thu nhập: Trường hợp doanh nghiệp nước ngoài chuyển nhượng vốn tại nước ngoài nhưng giá trị chuyển nhượng đó được hình thành chủ yếu từ giá trị vốn góp, tài sản tại doanh nghiệp Việt Nam thì khoản thu nhập này bắt buộc phải kê khai và nộp thuế TNDN tại Việt Nam.

3. Trách nhiệm kê khai và nộp thuế của các bên

Tổng cục Thuế hướng dẫn cụ thể về trách nhiệm của các bên trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với giao dịch chuyển nhượng vốn nước ngoài:

• Trường hợp bên nhận chuyển nhượng là doanh nghiệp Việt Nam: Doanh nghiệp Việt Nam có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thay số thuế TNDN phải nộp của tổ chức nước ngoài chuyển nhượng vốn.
• Trường hợp cả bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng đều là doanh nghiệp nước ngoài: Doanh nghiệp thành lập theo pháp luật Việt Nam nơi có vốn chuyển nhượng (doanh nghiệp mục tiêu tại Việt Nam) có trách nhiệm phối hợp, yêu cầu các bên chuyển nhượng cung cấp thông tin để thực hiện kê khai và nộp thay thuế TNDN phát sinh từ hoạt động chuyển nhượng vốn này.
• Thời hạn kê khai: Việc kê khai và nộp thuế phải được thực hiện trong thời hạn quy định kể từ ngày cơ quan có thẩm quyền phê duyệt việc chuyển nhượng vốn hoặc ngày các bên thỏa thuận hoàn tất việc chuyển nhượng trên hợp đồng.

4. Ý nghĩa pháp lý và lưu ý quan trọng đối với doanh nghiệp

Công văn 866/TCT-CS khẳng định lại quan điểm nhất quán của cơ quan quản lý thuế Việt Nam trong việc giám sát và thu thuế đối với các giao dịch chuyển nhượng vốn gián tiếp qua biên giới (indirect transfer). Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam cần lưu ý:

• Chủ động rà soát các giao dịch tái cấu trúc, chuyển nhượng vốn ở cấp độ công ty mẹ tại nước ngoài để xác định chính xác nghĩa vụ thuế phát sinh tại Việt Nam.
• Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cung cấp hồ sơ, hợp đồng chuyển nhượng, báo cáo tài chính và các chứng từ liên quan khi có yêu cầu thanh tra, kiểm tra thuế từ cơ quan chức năng.
• Tránh các rủi ro pháp lý về chậm nộp, phạt vi phạm hành chính thuế do không chủ động kê khai kịp thời các giao dịch chuyển nhượng vốn gián tiếp.