Giới thiệu chung về Khuyến nghị năm 1965

Khuyến nghị về đồng ý kết hôn, độ tuổi kết hôn tối thiểu và việc đăng ký kết hôn được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua ngày 01 tháng 11 năm 1965 theo Nghị quyết số 2018 (XX). Đây là một văn kiện pháp lý quốc tế mang tính định hướng quan trọng nhằm bảo vệ quyền con người trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, thúc đẩy bình đẳng giới và xóa bỏ các hủ tục lạc hậu ảnh hưởng đến quyền tự quyết của cá nhân.

Phần mở đầu: Bối cảnh và mục tiêu của Khuyến nghị

Phần mở đầu của Khuyến nghị khẳng định các nguyên tắc nền tảng về quyền con người được ghi nhận trong Hiến chương Liên Hợp Quốc và Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948. Các nội dung cốt lõi bao gồm:

• Tôn trọng nhân phẩm và quyền bình đẳng: Khẳng định mọi người sinh ra đều có quyền tự do, bình đẳng về nhân phẩm và quyền lợi, không có sự phân biệt đối xử về chủng tộc, giới tính, ngôn ngữ hay tôn giáo.
• Quyền tự do kết hôn: Nhắc lại Điều 16 của Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, nhấn mạnh nam và nữ đến tuổi trưởng thành có quyền kết hôn và lập gia đình mà không có bất kỳ sự hạn chế nào. Hôn nhân chỉ được tiến hành với sự đồng ý hoàn toàn và tự nguyện của cả hai bên.
• Xóa bỏ các tập tục lạc hậu: Thừa nhận rằng tại một số khu vực trên thế giới, các phong tục, tập quán và luật lệ cổ xưa liên quan đến hôn nhân và gia đình vẫn tồn tại, cản trở quyền tự do lựa chọn của cá nhân. Do đó, cần có các biện pháp quốc gia và quốc tế để xóa bỏ triệt để các rào cản này.

Điều 1 (Nguyên tắc 1): Sự đồng ý hoàn toàn và tự nguyện kết hôn

Điều khoản này thiết lập nguyên tắc cốt lõi về sự đồng thuận trong hôn nhân, cụ thể:

• Sự đồng ý trực tiếp: Không một cuộc hôn nhân nào được coi là hợp pháp nếu thiếu đi sự đồng ý hoàn toàn và tự do của cả hai bên nam nữ. Sự đồng ý này phải được thể hiện trực tiếp bởi chính các bên tham gia.
• Thủ tục công khai: Việc bày tỏ sự đồng ý phải được thực hiện một cách công khai, trước sự chứng kiến của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký kết hôn và các nhân chứng, theo đúng quy định của pháp luật.
• Trường hợp ngoại lệ (Kết hôn ủy quyền): Khuyến nghị cho phép việc kết hôn thông qua người đại diện (ủy quyền) chỉ trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, khi cơ quan có thẩm quyền đã xác minh rõ ràng rằng bên vắng mặt thực sự đồng ý một cách tự nguyện và tự do trước sự chứng kiến của cơ quan có thẩm quyền và nhân chứng.

Điều 2 (Nguyên tắc 2): Quy định về độ tuổi kết hôn tối thiểu

Nhằm bảo vệ trẻ em và người chưa thành niên khỏi nạn tảo hôn, Điều 2 quy định:

• Nghĩa vụ lập pháp của các quốc gia: Các quốc gia thành viên phải ban hành các văn bản pháp luật quy định rõ ràng về độ tuổi kết hôn tối thiểu. Không một cuộc hôn nhân nào được phép diễn ra nếu một hoặc cả hai bên chưa đạt đến độ tuổi tối thiểu này.
• Cơ chế miễn trừ đặc biệt: Việc miễn trừ áp dụng độ tuổi tối thiểu chỉ được phép thực hiện bởi cơ quan có thẩm quyền (như tòa án hoặc cơ quan tư pháp) vì những lý do đặc biệt nghiêm trọng và vì lợi ích tốt nhất của các bên liên quan.

Điều 3 (Nguyên tắc 3): Bắt buộc đăng ký kết hôn

Để đảm bảo tính pháp lý và bảo vệ quyền lợi của các bên trong quan hệ hôn nhân, Điều 3 yêu cầu:

• Đăng ký vào sổ hộ tịch chính thức: Tất cả các cuộc hôn nhân phải được đăng ký bởi cơ quan có thẩm quyền vào một sổ đăng ký chính thức (sổ hộ tịch).
• Vai trò của việc đăng ký: Việc đăng ký kết hôn không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định tình trạng hôn nhân, bảo vệ quyền lợi của vợ, chồng và con cái, đồng thời ngăn ngừa tình trạng đa thê hoặc kết hôn bất hợp pháp.

Điều 4 (Nguyên tắc 4): Cơ chế báo cáo và giám sát thực thi

Điều 4 tập trung vào trách nhiệm của các quốc gia thành viên trong việc hiện thực hóa các nguyên tắc của Khuyến nghị:

• Trình diện trước cơ quan có thẩm quyền: Các quốc gia thành viên có trách nhiệm trình Khuyến nghị này trước các cơ quan lập pháp hoặc cơ quan có thẩm quyền trong nước để ban hành luật hoặc thực hiện các biện pháp phù hợp khác nhằm cụ thể hóa các nguyên tắc nêu trên.
• Báo cáo định kỳ: Các quốc gia cần gửi báo cáo định kỳ cho Tổng thư ký Liên Hợp Quốc về các biện pháp lập pháp, hành chính hoặc các biện pháp khác đã được áp dụng để thực hiện các nguyên tắc của Khuyến nghị, cũng như nêu rõ những tiến bộ đạt được và các khó khăn gặp phải trong quá trình thực thi.