Nghị định số 156/2005/NĐ-CP do Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 149/2003/NĐ-CP và Nghị định số 158/2003/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật thuế giá trị gia tăng. Nghị định này tập trung điều chỉnh các quy định về giá tính thuế, thuế suất, chính sách miễn giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, cũng như làm rõ đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng đối với một số mặt hàng nông, lâm, thủy sản.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng tại Việt Nam. Đồng thời, quy định này cũng ràng buộc trách nhiệm thực hiện của các cơ quan quản lý thuế, cơ quan hải quan và các cơ quan nhà nước có liên quan trong việc quản lý thu thuế.

Sửa đổi, bổ sung quy định về Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi Nghị định số 149/2003/NĐ-CP)

Nghị định đã đưa ra những sửa đổi quan trọng liên quan đến phương pháp xác định giá tính thuế, áp dụng thuế suất và điều kiện miễn, giảm thuế tiêu thụ đặc biệt cụ thể như sau:

• Quy định về giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt:
  • Đối với hàng hóa sản xuất trong nước: Giá tính thuế là giá do cơ sở sản xuất bán ra, được xác định là giá chưa có thuế tiêu thụ đặc biệt và chưa có thuế giá trị gia tăng.
  • Đối với hàng hóa nhập khẩu: Giá tính thuế được xác định bằng giá tính thuế nhập khẩu cộng với thuế nhập khẩu. Trong trường hợp hàng hóa nhập khẩu được miễn hoặc giảm thuế nhập khẩu, giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ không bao gồm phần thuế nhập khẩu được miễn, giảm đó.
  • Đối với mặt hàng rượu, bia bán theo giá có cả vỏ chai: Giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ tính gộp cả vỏ chai mà không được trừ trị giá vỏ chai.
  • Đối với mặt hàng bia hộp (lon): Giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt được phép trừ giá trị vỏ hộp (lon) theo mức ấn định tính cho một lít bia. Bộ Tài chính có trách nhiệm quy định cụ thể mức trừ này theo từng thời kỳ và hướng dẫn chi tiết nhằm bảo đảm nguyên tắc không phân biệt đối xử giữa hàng hóa sản xuất trong nước và hàng hóa nhập khẩu.
• Quy định về thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt:
  • Mức thuế suất áp dụng đối với các loại hàng hóa, dịch vụ chịu thuế được thực hiện thống nhất theo Biểu thuế tiêu thụ đặc biệt quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật thuế giá trị gia tăng.
  • Nguyên tắc áp dụng thuế suất: Đảm bảo tính bình đẳng, không phân biệt đối xử giữa hàng hóa nhập khẩu và hàng hóa sản xuất trong nước đối với các mặt hàng cùng loại thuộc diện chịu thuế.
  • Đối với rượu thuốc: Để được áp dụng thuế suất ưu đãi dành riêng cho rượu thuốc, sản phẩm phải đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật về dược.
  • Đối với hàng mã: Loại trừ các mặt hàng là đồ chơi trẻ em và các loại hàng mã dùng để trang trí ra khỏi diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.
  • Đối với nhóm xăng các loại, nap-ta (naptha), chế phẩm tái hợp (reformade component) và các chế phẩm khác dùng để pha chế xăng: Bộ Tài chính phối hợp với các cơ quan liên quan để ban hành quy định hướng dẫn chi tiết.
• Chính sách miễn, giảm thuế tiêu thụ đặc biệt:
  • Đối tượng được xem xét: Các cơ sở sản xuất hàng hóa thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt gặp khó khăn do thiên tai, địch họa hoặc tai nạn bất ngờ.
  • Nguyên tắc giải quyết: Việc miễn, giảm thuế được xem xét và giải quyết theo năm xảy ra thiệt hại thực tế.
  • Mức giảm thuế: Được xác định dựa trên mức độ thiệt hại thực tế do các sự kiện bất khả kháng gây ra, nhưng khống chế mức giảm tối đa không quá 30% số thuế phải nộp theo luật định.
  • Trường hợp đặc biệt: Nếu cơ sở sản xuất bị thiệt hại quá nặng nề, dẫn đến việc không còn khả năng tiếp tục sản xuất, kinh doanh và không có khả năng nộp thuế thì sẽ được xem xét miễn hoàn toàn thuế tiêu thụ đặc biệt. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn cụ thể về thủ tục, trình tự và thẩm quyền giải quyết việc miễn, giảm thuế này.

Sửa đổi, bổ sung quy định về Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi Nghị định số 158/2003/NĐ-CP)

Nghị định thực hiện điều chỉnh một số nội dung liên quan đến đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng và định nghĩa mặt hàng bông sơ chế:

• Đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng:
  • Áp dụng đối với các sản phẩm trồng trọt (bao gồm cả sản phẩm từ rừng trồng), chăn nuôi, thủy sản, hải sản nuôi trồng hoặc đánh bắt chưa qua chế biến thành các sản phẩm khác, hoặc mới chỉ qua các bước sơ chế thông thường của các tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra và ở khâu nhập khẩu.
  • Định nghĩa về "sơ chế thông thường": Là các sản phẩm mới chỉ trải qua các công đoạn đơn giản như phơi, sấy khô, ướp đông, làm sạch, bóc vỏ mà chưa bị chế biến sâu hơn hoặc chưa chuyển hóa thành sản phẩm khác.
  • Bộ Tài chính có trách nhiệm hướng dẫn chi tiết danh mục đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng đối với các sản phẩm này ở khâu nhập khẩu, đảm bảo nguyên tắc công bằng, không phân biệt đối xử giữa hàng hóa nhập khẩu và hàng hóa sản xuất trong nước.
• Định nghĩa về bông sơ chế: Quy định rõ bông sơ chế là loại bông đã được thực hiện các công đoạn bỏ vỏ, tách hạt và phân loại chất lượng.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định số 156/2005/NĐ-CP có hiệu lực thi hành chính thức kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2006 trở đi.

Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.