Nghị định 39/2003/NĐ-CP do Chính phủ ban hành hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về việc làm, quy định chi tiết về chỉ tiêu tạo việc làm, các chương trình và quỹ việc làm, thủ tục tuyển dụng lao động, cấp sổ lao động, trợ cấp mất việc làm do thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ, cũng như tổ chức và hoạt động của các cơ sở giới thiệu việc làm.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Nghị định này áp dụng đối với người lao động, người sử dụng lao động, các cơ quan quản lý nhà nước về lao động, các tổ chức giới thiệu việc làm và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến quan hệ lao động và hoạt động giải quyết việc làm tại Việt Nam.

Chỉ tiêu tạo việc làm mới và chính sách hỗ trợ việc làm

• Chỉ tiêu tạo việc làm mới: Được xác định là số lao động mới cần tuyển thêm vào làm việc thường xuyên tại các doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị và cá nhân sử dụng lao động theo hợp đồng lao động thuộc mọi thành phần kinh tế. Chỉ tiêu này phát sinh do nhu cầu mới thành lập, mở rộng quy mô, sắp xếp lại lao động và phải được đưa vào các chương trình, dự án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm và 5 năm.
• Trách nhiệm báo cáo chỉ tiêu: Hằng năm, người sử dụng lao động có trách nhiệm báo cáo kết quả thực hiện chỉ tiêu tạo việc làm mới về các Bộ, ngành và địa phương để tổng hợp gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo Chính phủ.
• Chính sách hỗ trợ từ các Bộ, ngành:
  • Bộ Tài chính: Chủ trì ban hành chính sách hỗ trợ tài chính, miễn giảm thuế và các biện pháp khuyến khích doanh nghiệp tạo nhiều việc làm.
  • Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Chủ trì chính sách cho vay vốn để người lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài hoặc tự tạo việc làm.
  • Bộ Khoa học và Công nghệ: Khuyến khích phát triển công nghệ mới, kỹ thuật mới nhằm thu hút nhiều lao động.
  • Ủy ban Dân tộc: Đề xuất chính sách ưu đãi giải quyết việc làm cho lao động là người dân tộc thiểu số.
  • Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Ban hành chính sách khuyến khích tạo việc làm tại khu vực nông thôn.
  • Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Nghiên cứu chính sách hỗ trợ lao động nữ, người tàn tật và chính sách đào tạo, đào tạo lại nghề cho người lao động.
  • Bộ Giáo dục và Đào tạo: Khuyến khích nâng cao trình độ và giải quyết việc làm cho học sinh, sinh viên tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp.
  • Bộ Quốc phòng và Bộ Công an: Giải quyết việc làm cho quân nhân, chiến sĩ công an sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự.

Chương trình và Quỹ quốc gia, địa phương về việc làm

• Chương trình quốc gia về việc làm: Bao gồm mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung hoạt động, giải pháp, nguồn tài chính và cơ chế quản lý. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các Bộ liên quan trình Chính phủ ban hành chương trình và cơ chế quản lý Quỹ quốc gia về việc làm.
• Quỹ quốc gia về việc làm:
  • Nguồn hình thành: Ngân sách nhà nước, nguồn hỗ trợ của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, cùng các nguồn hỗ trợ hợp pháp khác.
  • Mục đích sử dụng: Cho vay vốn theo dự án nhỏ để giải quyết việc làm; cho doanh nghiệp vay để hạn chế mất việc làm và nhận người thất nghiệp; hỗ trợ củng cố, phát triển hệ thống giới thiệu việc làm và thị trường lao động.
• Chương trình và Quỹ giải quyết việc làm địa phương: Hằng năm, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng chương trình và quỹ trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định. Quỹ được hình thành từ ngân sách địa phương và các nguồn hỗ trợ khác, sử dụng đúng mục tiêu giải quyết việc làm tại địa phương.
• Quản lý tài chính: Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các Bộ liên quan ban hành Quy chế quản lý tài chính của Quỹ quốc gia về việc làm và Quỹ giải quyết việc làm ở địa phương.

Quy định về tuyển dụng lao động và cấp sổ lao động

• Quyền tuyển dụng và tìm kiếm việc làm: Người sử dụng lao động có quyền trực tiếp hoặc thông qua tổ chức giới thiệu việc làm để tuyển lao động Việt Nam. Người lao động có quyền trực tiếp liên hệ hoặc đăng ký qua tổ chức giới thiệu việc làm để tìm việc.
• Thủ tục tuyển dụng lao động:
  • Thông báo tuyển dụng: Người sử dụng lao động phải thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng và niêm yết tại trụ sở ít nhất 7 ngày trước khi nhận hồ sơ về nhu cầu tuyển dụng (ngành nghề, trình độ, số lượng, mức lương, điều kiện làm việc).
  • Hồ sơ dự tuyển: Gồm phiếu đăng ký dự tuyển, bản sao sổ lao động (hoặc sơ yếu lý lịch nếu chưa có sổ), bản sao văn bằng, chứng chỉ, giấy khám sức khỏe và các giấy tờ đặc thù khác (không cần công chứng bản sao).
  • Trách nhiệm nhận và trả hồ sơ: Người sử dụng lao động phải ghi sổ theo dõi, trao giấy biên nhận hồ sơ. Nếu lao động không trúng tuyển hoặc không dự tuyển, phải trả lại hồ sơ và thu hồi giấy biên nhận.
  • Chi phí tuyển dụng: Người sử dụng lao động chi trả toàn bộ chi phí tuyển dụng (trừ chi phí hồ sơ của người lao động) và được hạch toán vào giá thành hoặc phí lưu thông.
  • Phí giới thiệu việc làm: Người sử dụng lao động và người lao động phải trả phí theo quy định khi qua tổ chức giới thiệu việc làm. Riêng người lao động đăng ký qua Trung tâm giới thiệu việc làm của nhà nước thì được miễn phí này.
• Cấp sổ lao động: Áp dụng cho người lao động từ đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động và có giao kết hợp đồng lao động tại mọi loại hình doanh nghiệp, tổ chức. Người lao động chịu chi phí in ấn và phát hành sổ. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định mẫu và quản lý sổ lao động.
• Chế độ báo cáo: Người sử dụng lao động, các Bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm báo cáo định kỳ về việc tuyển dụng và sử dụng lao động theo quy định.

Chính sách trợ cấp mất việc làm do thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ

• Các trường hợp thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ:
  • Thay đổi một phần hoặc toàn bộ máy móc, thiết bị, quy trình công nghệ tiên tiến có năng suất cao hơn.
  • Thay đổi sản phẩm hoặc cơ cấu sản phẩm dẫn đến sử dụng ít lao động hơn.
  • Thay đổi cơ cấu tổ chức như sáp nhập, giải thể một số bộ phận của đơn vị.
  Khi xảy ra các trường hợp này dẫn đến mất việc làm, người sử dụng lao động phải đào tạo lại nghề cho người lao động. Nếu không thể giải quyết việc làm mới, phải cho thôi việc và trả trợ cấp mất việc làm.
• Mức trợ cấp mất việc làm:
  • Được tính trên cơ sở mức lương quy định tại Nghị định số 114/2002/NĐ-CP.
  • Thời gian tính trợ cấp là tổng thời gian làm việc thực tế cho người sử dụng lao động đó. Đối với thời gian làm việc ở khu vực nhà nước trước đó chưa nhận trợ cấp thì được tính trợ cấp thôi việc theo Điều 42 Bộ luật Lao động và do Quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm chi trả cùng lúc.
  • Cách tính tháng lẻ: Dưới 1 tháng không tính; từ 1 đến dưới 6 tháng tính bằng 6 tháng làm việc (hưởng trợ cấp bằng 1/2 tháng lương); từ đủ 6 tháng trở lên tính bằng 1 năm làm việc (hưởng trợ cấp bằng 1 tháng lương).
  • Thời hạn chi trả: Trả trực tiếp một lần, chậm nhất không quá 7 ngày kể từ ngày người lao động mất việc làm.
• Quỹ dự phòng về trợ cấp mất việc làm: Doanh nghiệp bắt buộc phải lập quỹ này để kịp thời chi trả cho người lao động. Mức trích từ 1% đến 3% trên quỹ tiền lương làm cơ sở đóng bảo hiểm xã hội và được hạch toán vào giá thành hoặc phí lưu thông.

Tổ chức và hoạt động giới thiệu việc làm

• Các loại hình tổ chức: Gồm các trung tâm giới thiệu việc làm và các doanh nghiệp chuyên giới thiệu việc làm.
• Cơ chế hoạt động:
  • Trung tâm giới thiệu việc làm: Là đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, được nhà nước hỗ trợ đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất, tài chính và được miễn, giảm thuế theo quy định.
  • Doanh nghiệp giới thiệu việc làm: Phải bảo đảm đủ điều kiện theo quy định của Thủ tướng Chính phủ và phải được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp giấy phép hoạt động.

Hiệu lực thi hành

• Nghị định 39/2003/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo.
• Nghị định này thay thế hoàn toàn Nghị định số 72/CP ngày 31 tháng 10 năm 1995 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về việc làm.
• Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.