Pháp lệnh Chất lượng hàng hóa năm 1999 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nhằm quy định chi tiết về việc công bố, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa, chứng nhận chất lượng, công nhận hệ thống quản lý chất lượng, cũng như hoạt động kiểm tra, thanh tra chất lượng hàng hóa trong quá trình sản xuất và kinh doanh tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Pháp lệnh áp dụng đối với mọi cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi cá nhân tham gia vào các hoạt động liên quan đến chất lượng hàng hóa tại Việt Nam. Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về chất lượng hàng hóa do mình cung cấp.

Hệ thống tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa

• Khái niệm tiêu chuẩn chất lượng: Là các quy định về chỉ tiêu, yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử nghiệm, bao gói, ghi nhãn, vận chuyển, bảo quản hàng hóa, hệ thống quản lý chất lượng và các vấn đề liên quan khác, được thể hiện dưới hình thức văn bản kỹ thuật.
• Phân loại tiêu chuẩn: Gồm Tiêu chuẩn Việt Nam (do Chính phủ quy định ban hành), tiêu chuẩn ngành (do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ ban hành) và tiêu chuẩn cơ sở (do tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh tự công bố và chịu trách nhiệm).
• Nguyên tắc áp dụng: Nhà nước khuyến khích tự nguyện áp dụng các tiêu chuẩn cơ sở, tiêu chuẩn ngành, Tiêu chuẩn Việt Nam và tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, bắt buộc phải áp dụng Tiêu chuẩn Việt Nam đối với hàng hóa liên quan đến thực phẩm, an toàn, vệ sinh, sức khỏe con người, môi trường và các đối tượng khác theo danh mục do Chính phủ quy định.

Hoạt động chứng nhận chất lượng và công nhận hệ thống quản lý chất lượng

• Chứng nhận chất lượng: Bao gồm việc chứng nhận chất lượng hàng hóa và chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với tiêu chuẩn áp dụng. Chính phủ và các Bộ ngành ban hành danh mục hàng hóa bắt buộc phải chứng nhận chất lượng.
• Công nhận hệ thống quản lý chất lượng: Áp dụng đối với phòng thử nghiệm, tổ chức giám định, tổ chức chứng nhận chất lượng và tổ chức chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với các tiêu chuẩn tương ứng.
• Chính sách khuyến khích: Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp tự nguyện áp dụng hệ thống quản lý chất lượng, đề nghị chứng nhận chất lượng và thúc đẩy việc thừa nhận lẫn nhau về kết quả chứng nhận, công nhận giữa Việt Nam với nước ngoài.

Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh

• Bảo đảm chất lượng: Phải công bố tiêu chuẩn chất lượng, bảo đảm hàng hóa đạt tiêu chuẩn đã công bố, tự kiểm tra chất lượng và chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình. Nghiêm cấm hành vi sản xuất, kinh doanh hàng hóa không bảo đảm chất lượng hoặc thông tin, quảng cáo sai sự thật.
• Thông tin và ghi nhãn: Thông tin, quảng cáo phải trung thực, chính xác. Hàng hóa phải có nhãn ghi rõ tiêu chuẩn, đặc tính, công dụng, hạn sử dụng. Phải công bố điều kiện, thời hạn, địa điểm bảo hành và hướng dẫn sử dụng cho khách hàng.
• Giải quyết khiếu nại và bồi thường: Có trách nhiệm giải quyết kịp thời khiếu nại của khách hàng, tiếp thu ý kiến đóng góp và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật nếu hàng hóa không bảo đảm chất lượng gây thiệt hại.

Quản lý nhà nước về chất lượng hàng hóa

• Nội dung quản lý: Xây dựng chính sách, quy hoạch; ban hành văn bản quy phạm pháp luật; quản lý hoạt động chứng nhận, công nhận; nghiên cứu khoa học, đào tạo nghiệp vụ; hợp tác quốc tế; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.
• Phân công trách nhiệm: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước trên phạm vi cả nước. Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường là cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm trước Chính phủ, phối hợp với Bộ Thương mại và các Bộ ngành liên quan. Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý tại địa phương theo phân cấp.

Kiểm tra và thanh tra chất lượng hàng hóa

• Kiểm tra chất lượng: Thực hiện theo danh mục hàng hóa phải kiểm tra do Chính phủ quy định. Hàng hóa đã được chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn hoặc hệ thống quản lý chất lượng đạt chuẩn sẽ được miễn kiểm tra, trừ khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.
• Thanh tra chuyên ngành: Do Thanh tra chuyên ngành về chất lượng hàng hóa thực hiện. Đoàn thanh tra và thanh tra viên có quyền yêu cầu cung cấp tài liệu, lấy mẫu thử nghiệm, lập biên bản, áp dụng biện pháp ngăn chặn và chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu tội phạm.
• Trách nhiệm của thanh tra: Phải xuất trình quyết định và thẻ thanh tra; thực hiện đúng thủ tục, không gây phiền hà, cản trở sản xuất kinh doanh trái pháp luật; chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi thường nếu gây thiệt hại.

Khen thưởng, xử lý vi phạm và giải quyết tranh chấp

• Khen thưởng: Tổ chức, cá nhân có thành tích trong hoạt động chất lượng hoặc phát hiện vi phạm được khen thưởng theo quy định.
• Xử lý vi phạm đối với tổ chức, cá nhân: Hành vi sản xuất, kinh doanh hàng hóa không bảo đảm chất lượng, vi phạm quy định chứng nhận, công nhận sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ.
• Xử lý vi phạm đối với người có chức vụ: Người lợi dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm quy định về công bố, chứng nhận, cho phép lưu thông hàng hóa không đạt chuẩn sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Bồi thường thiệt hại: Người có hành vi vi phạm gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân khác bắt buộc phải bồi thường theo quy định.
• Quyền khiếu nại, khởi kiện: Đối tượng thanh tra có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện quyết định của thanh tra nhưng vẫn phải chấp hành quyết định đó trong thời gian chờ giải quyết, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Hiệu lực thi hành: Pháp lệnh Chất lượng hàng hóa năm 1999 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2000, thay thế hoàn toàn cho Pháp lệnh Chất lượng hàng hóa ngày 27 tháng 12 năm 1990. Mọi quy định trước đây trái với Pháp lệnh này đều bị bãi bỏ.