Quyết định 2100/QĐ-TTg năm 2015 do Thủ tướng Chính phủ ban hành là văn bản pháp lý quan trọng quy định chi tiết về việc giao dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2016. Văn bản này xác định rõ chỉ tiêu thu, chi ngân sách, phân công trách nhiệm cho các Bộ, ngành, địa phương, đồng thời đưa ra các giải pháp điều hành tài chính - ngân sách, chính sách tiền lương và cơ chế thưởng vượt thu nhằm đảm bảo kỷ cương tài chính quốc gia.

1. Giao dự toán ngân sách nhà nước năm 2016 và phân công thực hiện

Thủ tướng Chính phủ giao dự toán NSNN năm 2016 cho các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các cơ quan khác ở Trung ương, Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty nhà nước và các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (ngoại trừ Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh). Trách nhiệm triển khai được phân công cụ thể như sau:

• Bộ trưởng Bộ Tài chính: Tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chi ngân sách trung ương (NSTW) năm 2016 bao gồm: chi trả nợ; chi thực hiện các chế độ đối với con người (trợ cấp một lần cho dân công hỏa tuyến, hỗ trợ tiền điện hộ nghèo/hộ chính sách, miễn giảm học phí, mua thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo và trẻ em dưới 6 tuổi, trợ cấp bảo trợ xã hội, chính sách nội trú, hỗ trợ chi phí học tập, chính sách theo chuẩn nghèo giai đoạn 2016-2020); chi đóng niên liễm quốc tế và thuê đánh giá hệ số tín nhiệm quốc gia; hỗ trợ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp, bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam và Quỹ Hỗ trợ nông dân; hỗ trợ đơn vị sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số tại vùng khó khăn; hướng dẫn và bổ sung kinh phí do chênh lệch tỷ giá thực tế.
• Bộ Tài chính: Thực hiện thu hồi vốn đầu tư NSNN và kinh phí sự nghiệp NSNN đã ứng trước cho các Bộ, ngành, địa phương theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
• Bộ trưởng Bộ Tài chính và Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Hướng dẫn các Bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, tổng công ty triển khai thực hiện dự toán NSNN năm 2016 theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công.
• Đối với vốn viện trợ không hoàn lại phát sinh sau dự toán: Bộ trưởng Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư căn cứ vào các Hiệp định đã ký kết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phương án sử dụng và thông báo cho các Bộ, địa phương thực hiện.

2. Ủy quyền giao các chỉ tiêu dự toán ngân sách

Để tối ưu hóa quy trình hành chính, Thủ tướng Chính phủ thực hiện ủy quyền cho hai Bộ trưởng quyết định giao các chỉ tiêu chi tiết:

• Ủy quyền Bộ trưởng Bộ Tài chính giao:
  • Dự toán chi sự nghiệp bảo vệ môi trường cho các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
  • Dự toán chi thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia.
  • Dự toán chi bổ sung có mục tiêu (vốn sự nghiệp) từ NSTW cho ngân sách từng địa phương theo từng mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể đã được Quốc hội quyết định.
  • Dự toán chi bổ sung có mục tiêu từ NSTW cho các địa phương để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) Giảm nghèo bền vững và CTMTQG Xây dựng nông thôn mới.
  • Dự toán chi thực hiện nhiệm vụ phân giới cắm mốc biên giới đất liền giữa Việt Nam - Lào và Việt Nam - Campuchia.
• Ủy quyền Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư giao:
  • Kinh phí đào tạo học sinh, sinh viên Lào và Campuchia học tập tại Việt Nam theo diện Hiệp định; kinh phí thực hiện các chương trình, dự án từ nguồn vốn hỗ trợ hợp tác (phân bổ trước ngày 31/12/2015 đối với số lượng hiện có và trước ngày 30/06/2016 đối với phần kinh phí còn lại).
  • Chi tiết dự toán chi bổ sung có mục tiêu từ NSTW cho ngân sách từng địa phương để thực hiện hai CTMTQG: Giảm nghèo bền vững và Xây dựng nông thôn mới.

3. Nguyên tắc phân bổ, quản lý và tiết kiệm chi ngân sách nhà nước

Thủ trưởng các Bộ, ngành, địa phương và các đơn vị liên quan phải tổ chức thực hiện dự toán thu, chi ngân sách cho các đơn vị trực thuộc bảo đảm các nguyên tắc nghiêm ngặt sau:

• Quản lý chi đầu tư phát triển: Ưu tiên tập trung vốn để đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành các chương trình, dự án, công trình trọng điểm quốc gia và các công trình cấp thiết đang dở dang. Bố trí đủ vốn đối ứng cho các dự án ODA, dự án hợp tác công tư (PPP), xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản và thu hồi vốn ứng trước. Chỉ bố trí vốn cho các dự án khởi công mới sau khi đã đáp ứng đủ các ưu tiên trên.
• Triệt để tiết kiệm chi thường xuyên: Giảm tối đa kinh phí tổ chức hội nghị, hội thảo, khánh tiết; hạn chế bố trí kinh phí đi khảo sát nước ngoài, mua sắm xe ô tô và trang thiết bị đắt tiền. Từng bước thực hiện cơ chế khoán xe công đối với một số chức danh. Kinh phí tổ chức bầu cử Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và các ngày lễ kỷ niệm phải được thực hiện trên tinh thần tiết kiệm tối đa. Chỉ ban hành chính sách mới làm tăng chi ngân sách khi thực sự cần thiết và có nguồn bảo đảm.
• Trách nhiệm của địa phương: Đảm bảo bố trí vốn đối ứng từ ngân sách địa phương để thực hiện các dự án đầu tư, CTMTQG do địa phương quản lý hoặc được Trung ương hỗ trợ. Tiếp tục sử dụng một phần nguồn thu từ tiền sử dụng đất để phục vụ công tác quy hoạch, quản lý đất đai và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
• Bổ sung vốn ODA và vay ưu đãi: Trường hợp phát sinh nhu cầu bổ sung, các Bộ, ngành, địa phương phải báo cáo Bộ Kế hoạch và Đầu tư (đối với chi đầu tư phát triển) và Bộ Tài chính (đối với chi sự nghiệp) để tổng hợp trình Thủ tướng Chính phủ trước khi báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.

4. Chính sách điều chỉnh tiền lương năm 2016 và cơ chế tạo nguồn

Quyết định 2100/QĐ-TTg xác định lộ trình và phương án điều chỉnh tiền lương cụ thể trong năm 2016:

• Từ ngày 01/01/2016: Điều chỉnh lương hưu, trợ cấp mất sức lao động đối với người có mức hưởng dưới 02 triệu đồng/tháng và trợ cấp đối với giáo viên mầm non có thời gian công tác trước năm 1995 để đạt mức lương cơ sở. Người hưởng lương hưu, trợ cấp ưu đãi người có công tiếp tục thực hiện mức điều chỉnh tăng 8% đã áp dụng từ năm 2015.
• Từ ngày 01/05/2016: Tăng mức lương cơ sở từ 1,15 triệu đồng/tháng lên 1,21 triệu đồng/tháng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, bảo đảm mức lương của người có hệ số từ 2,34 trở xuống không bị giảm so với mức hiện hưởng.
• Cơ chế tạo nguồn thực hiện cải cách tiền lương:
  • Các Bộ, cơ quan Trung ương tự sắp xếp, cân đối từ dự toán ngân sách được giao.
  • Các địa phương thực hiện tích lũy nguồn từ: một phần số thu được để lại theo chế độ; tiết kiệm 10% chi thường xuyên ngoài lương và các khoản có tính chất lương; sử dụng 50% nguồn tăng thu ngân sách địa phương (không tính thu tiền sử dụng đất).
  • Thực hiện tiết kiệm thêm 10% chi thường xuyên (trừ lương, phụ cấp và các khoản chi cho con người theo chế độ) ngay từ khâu dự toán và giữ lại phần tiết kiệm này ở các cấp ngân sách để chi cải cách tiền lương. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm xác định và giao chỉ tiêu tiết kiệm thêm này cho từng địa phương.
  • Đối với các địa phương nghèo, ngân sách khó khăn, sau khi đã áp dụng các biện pháp tạo nguồn trên mà vẫn thiếu hụt, Bộ Tài chính sẽ thẩm định nhu cầu và thông báo số kinh phí bổ sung từ NSTW để thực hiện điều chỉnh tiền lương.

5. Quy trình phân bổ chương trình mục tiêu quốc gia và các khoản chưa phân bổ

Quy trình phân bổ ngân sách cho các chương trình mục tiêu quốc gia và chương trình mục tiêu được quy định chặt chẽ nhằm tránh chậm trễ:

• Đối với CTMTQG Giảm nghèo bền vững và Xây dựng nông thôn mới: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày có Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, cơ quan chủ chương trình lập phương án phân bổ gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính. Trong vòng 10 ngày làm việc tiếp theo, Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì trình Thủ tướng Chính phủ quyết định phương án phân bổ chi tiết phần dự toán còn lại.
• Đối với các chương trình mục tiêu sử dụng kinh phí sự nghiệp: Bộ Tài chính thông báo dự toán cho cơ quan chủ chương trình trong vòng 05 ngày làm việc. Cơ quan chủ chương trình xây dựng phương án phân bổ gửi Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư trong vòng 10 ngày làm việc. Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ quyết định phương án phân bổ trong vòng 10 ngày làm việc tiếp theo.
• Đối với các khoản chưa phân bổ khác: Giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan lập phương án trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

6. Cơ chế tài chính đặc thù, xử phạt hành chính và thưởng vượt thu

Văn bản quy định rõ các cơ chế tài chính đặc thù nhằm khuyến khích địa phương tăng thu và đảm bảo nguồn lực hoạt động:

• Thu tiền xử phạt vi phạm hành chính: Địa phương được hưởng 100% khoản thu này. Riêng tiền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa được phân chia theo tỷ lệ: NSTW hưởng 70%, ngân sách địa phương hưởng 30%. Kinh phí hoạt động của lực lượng xử phạt do NSNN bảo đảm theo phân cấp.
• Cơ chế thưởng vượt thu ngân sách: Thưởng 30% số thu vượt dự toán năm 2016 (phần NSTW được hưởng) từ các khoản thu phân chia giữa NSTW và ngân sách địa phương, nhưng không vượt quá số tăng thu thực tế so với mức thực hiện của năm 2015.
  • Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh áp dụng cơ chế thưởng và tài chính đặc thù theo các Nghị định riêng của Chính phủ quy định cho hai đô thị này.
  • Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm báo cáo Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định sử dụng số tiền thưởng vượt thu để ưu tiên trả nợ vốn đầu tư xây dựng cơ bản, đầu tư hạ tầng, thực hiện các nhiệm vụ quan trọng và thưởng cho ngân sách cấp dưới.

7. Điều khoản thi hành

Quyết định 2100/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc các Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty nhà nước và thủ trưởng các đơn vị sử dụng ngân sách chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc quyết định này.