Quyết định 58/TTg được ban hành năm 1994 bởi Thủ tướng Chính phủ nhằm quy định về tổ chức và các chế độ, chính sách đối với hệ thống y tế cơ sở trên phạm vi cả nước. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc củng cố mạng lưới y tế tuyến đầu, bảo đảm công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân tại địa phương.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quyết định này áp dụng đối với tổ chức y tế cơ sở tại các xã, phường, thị trấn (gọi chung là y tế cơ sở) và đội ngũ cán bộ y tế hoạt động tại các trạm y tế xã, phường, thị trấn, cũng như nhân viên y tế tại các thôn, ấp, bản, buôn, làng trên toàn quốc.

Nhiệm vụ và nguyên tắc tổ chức của y tế cơ sở

• Y tế cơ sở được xác định là đơn vị kỹ thuật y tế đầu tiên tiếp xúc trực tiếp với nhân dân, thuộc hệ thống y tế Nhà nước.
• Nhiệm vụ chính bao gồm: thực hiện các dịch vụ kỹ thuật chăm sóc sức khỏe ban đầu, phát hiện dịch bệnh sớm, sơ cứu và chữa các bệnh thông thường, đỡ đẻ thông thường, tuyên truyền vận động kế hoạch hóa gia đình, vệ sinh phòng bệnh và nâng cao sức khỏe cộng đồng.
• Tổ chức y tế cơ sở dựa trên địa bàn cụm dân cư và nhu cầu thực tế của cộng đồng. Cán bộ phụ trách phải có năng lực quản lý và chuyên môn kỹ thuật phù hợp để bảo đảm hiệu quả hoạt động.

Quy định về bố trí số lượng cán bộ y tế cơ sở

• Tại tuyến xã, phường, thị trấn:
  • Khu vực đồng bằng, trung du, thành phố: Bố trí từ 3 đến 6 cán bộ y tế cho mỗi trạm y tế tùy theo quy mô dân số và địa bàn.
  • Khu vực miền núi, Tây Nguyên: Bố trí từ 4 đến 6 cán bộ y tế cho mỗi trạm y tế. Riêng vùng cao, vùng sâu, hẻo lánh có thể chỉ bố trí từ 1 đến 2 cán bộ trực thường xuyên tại trạm để tổng hợp tình hình, số còn lại được phân công trực tiếp về cắm bản, làng, buôn để phục vụ nhân dân.
  • Ngoài định mức trên, các xã, phường có nhu cầu có thể ký hợp đồng thêm với cán bộ y tế và tự chi trả thù lao.
• Tại tuyến thôn, ấp, bản, buôn, làng: Tùy theo đặc điểm địa lý và dân cư, mỗi thôn, làng, ấp, bản, buôn (hoặc liên bản buôn) phải có ít nhất một cán bộ y tế hoặc nhân viên sức khỏe cộng đồng hoạt động, do xã hoặc phường chi trả thù lao theo công việc.

Chế độ, chính sách và bảo hiểm xã hội đối với cán bộ y tế cơ sở

• Cán bộ y tế cơ sở đã thuộc biên chế Nhà nước từ trước tiếp tục được giữ nguyên biên chế và hưởng đầy đủ quyền lợi, chế độ như công chức Nhà nước.
• Cán bộ y tế cơ sở không nằm trong biên chế Nhà nước (thuộc định mức quy định tại trạm y tế xã) được hưởng các quyền lợi tương tự như giáo viên tiểu học công tác tại xã, xếp lương theo hệ số ngạch bậc tương ứng với trình độ chuyên môn theo quy định tại Nghị quyết số 25/CP ngày 25/5/1993 của Chính phủ.
• Đối với vùng cao, biên giới, hải đảo chưa có cán bộ y tế chuyên trách: Cho phép sử dụng nhân lực kiêm nhiệm từ các ngành khác sau khi được đào tạo y tế cơ bản. Sở Y tế chi trả phụ cấp kiêm nhiệm dựa trên hiệu quả công việc, mức phụ cấp không quá 50% lương của cán bộ y tế cùng trình độ.
• Cán bộ y tế ngoài định mức do Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý và chi trả phụ cấp dựa trên kết quả công việc và sự đồng thuận của cộng đồng.
• Về bảo hiểm xã hội: Cán bộ y tế cơ sở trong định mức thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm sẽ được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội hiện hành. Những trường hợp đang hưởng sinh hoạt phí cũ không đủ điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội thì giải quyết chế độ nghỉ việc theo Nghị quyết số 46/CP ngày 23/6/1993 của Chính phủ.

Nguồn kinh phí hoạt động

• Kinh phí chi trả lương, phụ cấp và các chế độ cho cán bộ y tế cơ sở do ngân sách cấp tỉnh bảo đảm. Trường hợp ngân sách địa phương thiếu hụt, ngân sách Trung ương sẽ hỗ trợ.
• Giám đốc Sở Tài chính phối hợp với Giám đốc Sở Y tế chịu trách nhiệm quản lý và thực hiện chi trả đúng chế độ.

Chính sách đào tạo, thu hút và xóa "xã trắng" về y tế

• Bộ Y tế có trách nhiệm xây dựng kế hoạch đào tạo tại chỗ để ổn định lực lượng y tế cơ sở, đặc biệt là tại vùng sâu, vùng xa, miền núi.
• Cán bộ y tế từ vùng đồng bằng, thành phố tự nguyện lên công tác tại vùng cao, biên giới, hẻo lánh được hưởng lương và trợ cấp gấp 1,5 đến 2 lần so với cán bộ cùng trình độ trong biên chế.
• Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Y tế bố trí ngân sách từ đầu năm 1994 để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị và đào tạo cán bộ nhằm xóa bỏ tình trạng các xã chưa có trạm y tế hoặc không có cán bộ y tế hoạt động (xã trắng y tế).

Thành lập các đội y tế lưu động

• Thành lập các đội y tế lưu động tại các huyện miền núi, vùng cao, vùng sâu, biên giới, hải đảo để hỗ trợ tuyến cơ sở.
• Nhiệm vụ của đội lưu động: Phòng bệnh, dập dịch, phòng chống các bệnh xã hội (sốt rét, bướu cổ), hướng dẫn sinh đẻ có kế hoạch, khám chữa bệnh thông thường và bồi dưỡng chuyên môn cho y tế cơ sở.
• Nhân sự của đội lưu động thuộc biên chế của Trung tâm y tế huyện và chịu sự quản lý trực tiếp của Giám đốc Trung tâm y tế huyện.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các quy định trước đây trái với Quyết định này đều bị bãi bỏ. Bộ trưởng các Bộ: Y tế, Tài chính, Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng Trưởng Ban tổ chức cán bộ - Chính phủ có trách nhiệm hướng dẫn thi hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.