Quyết định số 79/2004/QĐ-UB do Ủy ban nhân dân tỉnh Hậu Giang ban hành là văn bản pháp lý quan trọng quy định việc thành lập, tổ chức bộ máy và cơ chế hoạt động của Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng. Đây là bước đi chiến lược nhằm bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước quý báu, đồng thời kết hợp phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

- Địa vị pháp lý và nguyên tắc hoạt động của Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng

Theo quy định tại Điều 1, Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng được thành lập với các đặc điểm pháp lý cụ thể sau:

• Mô hình hoạt động: Là đơn vị sự nghiệp có thu, tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên.
• Cơ quan quản lý trực tiếp: Trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Hậu Giang, đồng thời chịu sự quản lý nhà nước của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hậu Giang.
• Cơ sở hình thành: Được thành lập trên cơ sở đổi tên từ Ban quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cần Thơ trước đây.
• Tư cách pháp nhân: Có tư cách pháp nhân đầy đủ, có con dấu riêng và được mở tài khoản riêng để hoạt động theo quy định của pháp luật.

- Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn cốt lõi

Điều 2 của Quyết định quy định chi tiết các nhiệm vụ trọng tâm của Khu Bảo tồn nhằm cân bằng giữa mục tiêu bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế:

• Bảo tồn đa dạng sinh học: Bảo vệ các sinh vật tự nhiên tiêu biểu, độc đáo, duy trì sự đa dạng sinh học và bảo vệ nơi lưu trú của các loài sinh vật bản địa thuộc hệ sinh thái ngập nước vùng đồng bằng phía Tây sông Hậu. Bên cạnh đó, góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa, lịch sử và nhân văn đặc trưng của vùng đồng bằng Nam Bộ.
• Khai thác tài nguyên hợp lý: Sử dụng và khai thác có hiệu quả, bền vững các tiềm năng của hệ sinh thái đất ngập nước nhằm phục vụ đời sống nhân dân trong vùng, hỗ trợ công tác xóa đói giảm nghèo và thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hậu Giang.
• Bảo vệ môi trường vùng: Góp phần duy trì sự cân bằng sinh thái, gia tăng độ che phủ rừng, bảo đảm an ninh môi trường và sự phát triển bền vững chung của vùng đồng bằng sông Cửu Long.
• Xây dựng và quản lý dự án: Phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt các dự án đầu tư xây dựng, phát triển Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng cũng như phân khu vùng đệm.
• Phát triển du lịch sinh thái: Lập các dự án phát triển du lịch sinh thái theo đúng quy định tại Quyết định số 08/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Quy chế quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất, rừng tự nhiên để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và triển khai thực hiện.
• Quản lý nguồn vốn: Chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng nguồn vốn đầu tư từ Trung ương và địa phương đúng nội dung, mục đích và tiến độ của các dự án đã được phê duyệt.

- Quy chế quản lý và khai thác theo phân khu địa lý

Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng được phân chia thành hai khu vực với chế độ quản lý, bảo vệ và khai thác riêng biệt:

• Khu I (Lâm trường Phương Ninh cũ): Là khu bảo tồn thiên nhiên được quản lý và bảo vệ nghiêm ngặt nhằm bảo đảm sinh cảnh sống cho các loài động, thực vật đặc hữu, quý hiếm. Phân khu này được phép trồng rừng và kinh doanh các dịch vụ du lịch sinh thái, nhưng tuyệt đối không được phép khai thác rừng.
• Khu II (Lâm trường Mùa Xuân cũ): Được phép trồng rừng và khai thác rừng trồng theo thiết kế kỹ thuật được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hàng năm. Đồng thời, tại đây được phép triển khai các hoạt động sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp kết hợp và kinh doanh các dịch vụ du lịch.

- Cơ cấu tổ chức bộ máy và quản lý biên chế

Điều 3 quy định chi tiết về phân chia địa giới hành chính nội bộ, bộ máy quản lý và chế độ sử dụng lao động:

• Phân chia tiểu khu:
  • Khu I: Gồm 03 tiểu khu (Tiểu khu 01, Tiểu khu 02, Tiểu khu 03). Vị trí, tọa độ địa lý và quy mô diện tích tuân thủ theo Quyết định số 13/QĐ/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
  • Khu II: Gồm 02 tiểu khu (Tiểu khu 04, Tiểu khu 05). Vị trí, tọa độ địa lý và quy mô diện tích xác định theo hiện trạng bản đồ giải thửa của Lâm trường Mùa Xuân.
• Cơ cấu lãnh đạo: Gồm có Giám đốc và từ 02 đến 03 Phó Giám đốc.
• Các phòng nghiệp vụ, chuyên môn và đơn vị trực thuộc:
  • Phòng Tổ chức - Hành chính.
  • Phòng Quản lý bảo vệ rừng.
  • Phòng Nghiệp vụ (bao gồm các công tác Kế hoạch - Tài vụ, Quản lý dịch vụ và phát triển du lịch).
  • Phòng Khoa học - Thực nghiệm.
  • 05 Tiểu khu trực thuộc (từ Tiểu khu 01 đến Tiểu khu 05).
• Thẩm quyền điều hành nhân sự: Giám đốc Khu Bảo tồn có trách nhiệm ban hành Quy chế tổ chức hoạt động, phân công nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể cho từng phòng, tiểu khu và cán bộ, viên chức. Đồng thời phối hợp với Giám đốc Sở Nội vụ để sắp xếp tổ chức, bố trí nhân sự theo đúng tiêu chuẩn chức danh Nhà nước quy định.
• Chế độ biên chế và lao động: Biên chế hành chính, sự nghiệp được thực hiện theo Nghị định số 71/2003/NĐ-CP của Chính phủ về phân cấp quản lý biên chế. Đối với công nhân, viên chức hợp đồng, áp dụng theo quy định của Bộ luật Lao động và Nghị định số 68/2000/NĐ-CP về chế độ hợp đồng một số loại công việc trong cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp.

- Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Các điều khoản cuối cùng (Điều 4 và Điều 5) xác định rõ thời gian áp dụng và các đối tượng chịu trách nhiệm thực thi:

• Hiệu lực thi hành: Quyết định chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2004.
• Trách nhiệm thi hành: Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Giám đốc các Sở, Thủ trưởng các cơ quan Ban, ngành có liên quan, Giám đốc Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng, cùng Chủ tịch Ủy ban nhân dân thị xã Vị Thanh và các huyện thuộc tỉnh Hậu Giang chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.