Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11986-1:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 3338-1:1996) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định chi tiết về các đặc tính kích thước của chuôi dao hình trụ trơn dùng cho dao phay trong ngành cơ khí chế tạo.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại chuôi dao hình trụ trơn (kiểu trơn) được sử dụng cho cả dao phay ngón chuôi trụ và các loại dao phay khác có đường kính chuôi từ 3 mm đến 63 mm. Đối tượng áp dụng bao gồm các doanh nghiệp sản xuất dụng cụ cắt gọt, các đơn vị gia công cơ khí chính xác, các cơ quan kiểm định chất lượng sản phẩm công nghiệp và các bên liên quan trong chuỗi cung ứng thiết bị cơ khí tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của TCVN 11986-1:2017

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Xác định các kích thước hình học cơ bản và dung sai của chuôi dao hình trụ trơn dùng cho dao phay.
• Áp dụng cho cả hai nhóm dụng cụ: dao phay có chuôi được chế tạo liền khối từ một vật liệu duy nhất và dao phay có chuôi được hàn hoặc ghép nối từ các vật liệu khác nhau.
• Định hướng chuẩn hóa kích thước lắp ghép nhằm đảm bảo tính lắp lẫn giữa dao phay và bầu kẹp dao trên các loại máy công cụ như máy phay CNC và máy phay vạn năng.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn viện dẫn các tài liệu kỹ thuật quốc tế quan trọng, đặc biệt là hệ thống giới hạn và dung sai ISO (ISO 286-2) để xác định các sai lệch giới hạn cho kích thước đường kính chuôi dao.
• Việc áp dụng tiêu chuẩn này đòi hỏi phải tham chiếu đồng bộ với các tiêu chuẩn về dung sai lắp ghép hình học để đảm bảo độ chính xác tối đa khi gá đặt dụng cụ.

3. Đặc tính kích thước và dung sai của chuôi dao (Điều 3)

• Đường kính chuôi dao (d): Được quy định cụ thể theo các dải kích thước tiêu chuẩn từ nhỏ nhất (3 mm) đến lớn nhất (63 mm). Dung sai đường kính chuôi dao hình trụ trơn phải tuân thủ nghiêm ngặt cấp dung sai h6 (hoặc h8 tùy thuộc vào yêu cầu kỹ thuật cụ thể của từng loại bầu kẹp) nhằm hạn chế tối đa độ rơ lắc và độ đảo hướng kính khi trục chính quay ở tốc độ cao.
• Chiều dài chuôi dao (l): Quy định chiều dài phần chuôi hình trụ tối thiểu cần thiết để đảm bảo lực kẹp phân bố đều, tránh hiện tượng trượt dao hoặc gãy dao trong quá trình cắt gọt lực lớn.
• Độ nhám bề mặt: Bề mặt ngoài của chuôi dao hình trụ trơn phải đạt độ nhám bề mặt tối thiểu theo quy định để tăng cường ma sát khi kẹp và giảm thiểu mài mòn cho đầu kẹp (collet).
• Độ đồng tâm và độ tròn: Sai lệch về độ tròn và độ đồng tâm giữa phần chuôi kẹp và phần cắt của dao phay phải nằm trong giới hạn cho phép để đảm bảo chất lượng bề mặt chi tiết gia công và kéo dài tuổi thọ của dụng cụ.

4. Ký hiệu và ghi nhãn (Điều 4)

• Quy định phương pháp ký hiệu thống nhất cho chuôi dao hình trụ trơn dựa trên đường kính danh nghĩa và tiêu chuẩn áp dụng.
• Yêu cầu ghi nhãn rõ ràng trên sản phẩm hoặc bao bì thương mại để người sử dụng dễ dàng nhận biết, lựa chọn đúng chủng loại và kích thước phù hợp với thiết bị gá kẹp hiện có.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11986-1:2017 có hiệu lực kể từ ngày công bố, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật đồng bộ cho hoạt động sản xuất, nhập khẩu và thử nghiệm dụng cụ cắt gọt tại thị trường Việt Nam.