Tổng quan về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8041:2009 (ISO 5077:2007)
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8041:2009 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 5077:2007, quy định phương pháp xác định sự thay đổi kích thước của vải, quần áo hoặc các sản phẩm dệt khác khi được xử lý trong các quy trình giặt và làm khô quy định. Dưới đây là phần tóm tắt chuyên sâu và chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.
- Điều 1: Phạm vi áp dụng
Điều này xác định rõ giới hạn, đối tượng và mục đích áp dụng của phương pháp thử nghiệm:
- Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định sự thay đổi kích thước (co lại hoặc giãn ra) của các loại vật liệu dệt bao gồm vải dệt thoi, vải dệt kim và các sản phẩm dệt may hoàn chỉnh.
- Phương pháp này được áp dụng khi các sản phẩm dệt nêu trên trải qua sự kết hợp thích hợp giữa các quy trình giặt và làm khô được chỉ định cụ thể.
- Tiêu chuẩn giúp các nhà sản xuất, phòng thử nghiệm và cơ quan kiểm định đánh giá được độ bền kích thước của sản phẩm dệt trong điều kiện sử dụng và bảo quản thực tế tại gia đình hoặc trong môi trường công nghiệp nhẹ.
- Điều 2: Tài liệu viện dẫn
Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, việc viện dẫn các tài liệu tiêu chuẩn liên quan là bắt buộc. Các tài liệu viện dẫn sau đây chứa đựng các quy định cấu thành nên nội dung của TCVN 8041:2009:
- TCVN 1001 (ISO 139): Vật liệu dệt - Môi trường chuẩn để điều hòa và thử nghiệm. Tiêu chuẩn này đưa ra các yêu cầu kỹ thuật về nhiệt độ và độ ẩm tương đối của phòng thử nghiệm nhằm đảm bảo tính đồng nhất của mẫu trước khi tiến hành đo đạc.
- TCVN 8040 (ISO 3759): Vật liệu dệt - Chuẩn bị, đánh dấu và đo các mẫu thử vải và quần áo trong các phép thử xác định sự thay đổi kích thước. Đây là tài liệu hướng dẫn chi tiết quy trình tạo mẫu, cách vạch dấu đo và phương pháp đo kích thước ban đầu cũng như sau khi xử lý.
- ISO 6330: Vật liệu dệt - Các quy trình giặt và làm khô gia đình dùng cho thử nghiệm dệt. Tiêu chuẩn này cung cấp các thông số kỹ thuật về thiết bị giặt, chương trình giặt, chất tẩy rửa chuẩn và các phương pháp làm khô tương ứng.
- Điều 3: Nguyên tắc thử nghiệm
Nguyên tắc của phương pháp thử nghiệm dựa trên việc so sánh kích thước của mẫu thử trước và sau khi trải qua quá trình tác động cơ học và nhiệt ẩm. Quy trình được thực hiện theo các bước cốt lõi sau:
- Mẫu thử được điều hòa trong môi trường khí hậu chuẩn theo quy định của TCVN 1001 (ISO 139) để đạt trạng thái cân bằng ẩm ổn định.
- Tiến hành đo và ghi lại kích thước ban đầu của mẫu thử sau khi đã được chuẩn bị và đánh dấu theo đúng hướng dẫn của TCVN 8040 (ISO 3759).
- Mẫu thử sau đó được đưa vào quy trình giặt và làm khô theo một trong các phương pháp được quy định cụ thể trong tiêu chuẩn ISO 6330, tùy thuộc vào đặc tính của loại xơ sợi và yêu cầu của sản phẩm.
- Sau khi hoàn thành quá trình giặt và làm khô, mẫu thử tiếp tục được tái điều hòa trong môi trường chuẩn tương tự như bước ban đầu.
- Tiến hành đo lại các khoảng cách đã đánh dấu trên mẫu thử và tính toán sự thay đổi kích thước theo tỷ lệ phần trăm (co lại biểu thị bằng dấu âm, giãn ra biểu thị bằng dấu dương) so với kích thước ban đầu.
- Điều 4: Thiết bị và thuốc thử
Yêu cầu về trang thiết bị và hóa chất sử dụng trong quá trình thử nghiệm phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn liên quan để đảm bảo tính chính xác và độ lặp lại của kết quả:
- Thiết bị giặt và làm khô: Phải sử dụng các loại máy giặt (lồng ngang hoặc lồng đứng) và máy sấy quay đáp ứng đầy đủ các thông số kỹ thuật được quy định chi tiết trong ISO 6330.
- Chất tẩy rửa (Thuốc thử): Sử dụng các loại chất tẩy rửa chuẩn (ví dụ: chất tẩy rửa tham chiếu không chứa chất tăng trắng quang học) theo quy định của tiêu chuẩn giặt tương ứng để tránh ảnh hưởng hóa học không mong muốn lên cấu trúc sợi.
- Thiết bị đo và đánh dấu: Sử dụng thước đo chuyên dụng có độ chính xác cao (thường là thước thép hoặc thước đo kỹ thuật số) và các dụng cụ đánh dấu (bút mực không phai hoặc chỉ khâu) không bị biến dạng, phai màu hoặc nhòe trong quá trình giặt, đảm bảo tuân thủ TCVN 8040 (ISO 3759).
- Môi trường điều hòa mẫu: Phòng thử nghiệm phải được trang bị hệ thống kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm đạt chuẩn theo TCVN 1001 (ISO 139) để phục vụ quá trình điều hòa mẫu trước và sau khi giặt.
TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
TCVN 8041 : 2009
ISO 5077 : 2007
VẬT LIỆU DỆT - XÁC ĐỊNH SỰ THAY ĐỔl KÍCH THƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH GIẶT VÀ LÀM KHÔ
Textiles - Determination of dimensional change in washing and drying
Lời nói đầu
TCVN 8041 : 2009 thay thế cho TCVN 1755 : 1986 và TCVN 5798 : 1994.
TCVN 8041 : 2009 hoàn toàn tương đương với ISO 5077: 2007.
TCVN 8041 : 2009 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 38 Vật liệu dệt biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
VẬT LIỆU DỆT -
XÁC ĐỊNH SỰ THAY ĐỔI KÍCH THƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH GIẶT VÀ LÀM KHÔ
Textiles - Determination of dimensional change in washing and drying
1. Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định sự thay đổi kích thước của vải, các sản phẩm may hoặc các mặt hàng dệt khác, khi chịu tác động bởi sự kết hợp (thích hợp) của các quy trình giặt và làm khô quy định.
Đối với mặt hàng dệt may hoặc các vật liệu dễ biến dạng, cần phải thận trọng trong việc giải thích các kết quả.
2. Tài liệu viện dẫn
Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi.
TCVN 1748 : 2007 (ISO 139 : 2005), Vật liệu dệt - Môi trường chuẩn để điều hòa và thử.
ISO 3759, Textiles - Preparation, marking and measuring of fabric specimens and garments in tests for determination of dimensional change (Vật liệu dệt - Chuẩn bị, đánh dấu và đo các mẫu vải và sản phẩm may trong các phép thử xác định sự thay đổi kích thước)
ISO 6330, Textiles - Domestic vvashing and drying procedures for textile testing (Vật liệu dệt - Quy trình giặt và làm khô gia dụng để thử vật liệu dệt)
3. Nguyên tắc
Mẫu được điều hòa trong môi trường chuẩn đã quy định và được đo trước khi các sản phẩm chịu tác động của quá trình giặt và làm khô thích hợp. Sau khi làm khô, điều hòa, đo lại và tính toán sự thay đổi kích thước.
4. Thiết bị, dụng cụ và thuốc thử
Sử dụng thiết bị, dụng cụ và các thuốc thử được như quy định trong ISO 3759 và ISO 6330.
5. Các điều kiện môi trường
Điều kiện môi trường yêu cầu để điều hòa và thử được quy định trong TCVN 1748 (ISO139).
6. Mẫu thử
6.1. Việc lựa chọn, kích thước, đánh dấu và đo mẫu thử được quy định trong ISO 3759.
6.2. Khi thích hợp, có thể sử dụng ba mẫu thử từ mỗi mẫu. Có thể sử dụng một hoặc hai mẫu trong trường hợp không có đủ mẫu.
7. Cách tiến hành
7.1. Xác định chiều dài và chiều rộng ban đầu, sau khi các mẫu đã được điều hòa và tiến hành theo quy định trong TCVN 1748 (ISO 139) và ISO 3759.
7.2. Giặt và làm khô mẫu thử được tiến hành đúng theo một trong các quy trình quy định trong ISO 6330 theo thỏa thuận giữa các bên liên quan.
7.3. Sau khi giặt và làm khô, điều hòa, đo mẫu thử và tính toán sự thay đổi kích thước của mẫu thử theo quy trình quy định trong ISO 3759.
8. Biểu thị kết quả
8.1. Tính toán sự thay đổi kích thước trung bình của mẫu thử theo cả hướng chiều dài và chiều rộng phù hợp với sự sắp xếp trong ISO 3759 như sau:
Trong đó
x0 là kích thước ban đầu
xt là kích thước đo sau khi đã xử lý.
Ghi lại sự thay đổi trong phép đo kích thước riêng theo tỷ lệ phần trăm tương ứng của giá trị ban đầu.
8.2. Biểu thị sự thay đổi kích thước trung bình chính xác đến 0,5 %.
Khi kích thước giảm (co lại), ghi lại bằng ký hiệu dấu âm (-) hoặc khi kích thước tăng (giãn ra), ghi tại bằng ký hiệu dấu dương (+).
9. Báo cáo thử nghiệm
Báo cáo thử nghiệm bao gồm các thông tin:
a) viện dẫn tiêu chuẩn này;
b) số lượng mẫu đã được giặt và làm khô;
c) quy trình sử dụng để giặt và làm khô theo ISO 6330;
d) đối với các vải mẫu, sự thay đổi kích thước trung bình theo chiều dài (sợi dọc hoặc cột vòng) và theo chiều rộng (sợi ngang hoặc hàng vòng) chính xác đến 0,5 %;
e) đối với sản phẩm may, mô tả, cấu tạo và kích cỡ của sản phẩm được thử;
f) đối với sản phẩm may, mô tả đầy đủ cho mỗi vị trí đo và sự thay đổi kích thước trung bình chính xác đến 0,5 % tại mỗi vị trí của từng sản phẩm được thử.
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5787:1994 về Vật liệu dệt sợi - Phương pháp xác định độ bền đứt con sợi được chuyển đổi năm 2008 do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5823:1994 về Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu đối với ánh sáng nhân tạo, dùng đèn thuỷ ngân cao áp chuyển đổi năm 2008 do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2106:2007 (ISO 3758 : 2005) về Vật liệu dệt - Ký hiệu trên nhãn hướng dẫn sử dụng
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5071:2007 (ISO 5084 : 1996) về Vật liệu dệt - Xác định độ dày của vật liệu và sản phẩm dệt
- 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8042:2009 (ASTM D 3776 : 2007) về Vật liệu dệt - Vải - Phương pháp xác định khối lượng trên đơn vị diện tích
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1748:2007 (ISO 139 : 2005) về vật liệu dệt - Môi trường chuẩn để điều hòa và thử
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5787:1994 về Vật liệu dệt sợi - Phương pháp xác định độ bền đứt con sợi được chuyển đổi năm 2008 do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5823:1994 về Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu đối với ánh sáng nhân tạo, dùng đèn thuỷ ngân cao áp chuyển đổi năm 2008 do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2106:2007 (ISO 3758 : 2005) về Vật liệu dệt - Ký hiệu trên nhãn hướng dẫn sử dụng
- 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5071:2007 (ISO 5084 : 1996) về Vật liệu dệt - Xác định độ dày của vật liệu và sản phẩm dệt
- 6 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8042:2009 (ASTM D 3776 : 2007) về Vật liệu dệt - Vải - Phương pháp xác định khối lượng trên đơn vị diện tích
- 7 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5798:1994 về Vải dệt kim - Phương pháp xác định sự thay đổi kích thước sau khi giặt
- 8 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1755:1986 về Vải dệt thoi - Phương pháp xác định sự thay đổi kích thước sau khi giặt