Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8534:2010 (ISO 4393:1978)
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8534:2010 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 4393:1978. Tiêu chuẩn này do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 131 Hệ thống truyền động chất lỏng biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Nội dung tiêu chuẩn tập trung quy định về dãy số cơ bản của hành trình pit tông dùng cho các xy lanh trong hệ thống và bộ phận truyền động thủy lực, khí nén.
Phạm vi áp dụng (Điều 1)
Điều 1 của tiêu chuẩn xác định rõ phạm vi và đối tượng áp dụng đối với các thiết bị truyền động chất lỏng:
- Tiêu chuẩn này quy định dãy số cơ bản của hành trình pit tông cho các xy lanh truyền động thủy lực và khí nén.
- Đối tượng áp dụng bao gồm các nhà thiết kế, chế tạo, lắp ráp và người sử dụng thiết bị thủy lực, khí nén nhằm chuẩn hóa kích thước hành trình, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thiết kế hệ thống, tăng khả năng lắp lẫn và bảo trì thiết bị một cách đồng bộ.
Tài liệu viện dẫn (Điều 2)
Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, cần tham chiếu đến các tài liệu tiêu chuẩn liên quan sau:
- TCVN 2244 (ISO 286-1) về Hệ thống dung sai và lắp ghép ISO - Phần 1: Cơ sở của dung sai, sai lệch và lắp ghép.
- ISO 5598 về Hệ thống và bộ phận truyền động chất lỏng - Từ vựng.
- Các tài liệu viện dẫn này đóng vai trò là nền tảng kỹ thuật để đồng bộ hóa các khái niệm, thuật ngữ và thông số kỹ thuật liên quan đến hệ thống xy lanh thủy lực và khí nén.
Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)
Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa cốt lõi nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong toàn bộ văn bản kỹ thuật:
- Hành trình pit tông (Piston stroke): Được định nghĩa là khoảng cách dịch chuyển lớn nhất có thể đạt được của pit tông (hoặc cần pit tông) giữa hai vị trí giới hạn cuối cùng trong xy lanh.
- Định nghĩa này giúp phân biệt rõ ràng giữa hành trình danh nghĩa (hành trình thiết kế được công bố) và hành trình thực tế hoạt động của thiết bị trong hệ thống truyền động chất lỏng thực tế.
Dãy số cơ bản của hành trình pit tông (Điều 4)
Đây là nội dung kỹ thuật quan trọng nhất của tiêu chuẩn, quy định cụ thể các giá trị tiêu chuẩn hóa cho hành trình pit tông:
- Các trị số hành trình pit tông tiêu chuẩn được lựa chọn từ dãy số ưu tiên (thường dựa trên chuỗi số Renard R10 và R20) nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất, thiết kế và lưu kho.
- Đơn vị đo lường tiêu chuẩn được áp dụng thống nhất cho hành trình pit tông là milimét (mm).
- Dãy số cơ bản của hành trình pit tông bao gồm các giá trị định hình cụ thể như: 25, 50, 80, 100, 125, 160, 200, 250, 320, 400, 500, 630, 800, 1000, 1250, 1600, 2000 mm.
- Việc áp dụng dãy số tiêu chuẩn này giúp giảm thiểu tối đa số lượng chủng loại xy lanh cần chế tạo phi tiêu chuẩn, từ đó giảm chi phí sản xuất, đơn giản hóa khâu thiết kế hệ thống cơ khí và tối ưu hóa việc cung ứng phụ tùng thay thế trên thị trường toàn cầu.
TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
TCVN 8534:2010
ISO 4393:1978
HỆ THỐNG VÀ BỘ PHẬN THỦY LỰC/KHÍ NÉN - XY LANH - DÃY SỐ CƠ BẢN CỦA HÀNH TRÌNH PIT TÔNG
Fluid power systems and components - Cylinders - Basic series of piston strokes
Lời nói đầu
TCVN 8534:2010 hoàn toàn tương đương với ISO 4393:1978.
TCVN 8534:2010 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 131 Hệ thống truyền dẫn chất lỏng biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Trong các hệ thống thủy lực và khí nén, năng lượng được truyền và được điều khiển thông qua một lưu chất (chất lỏng hoặc chất khí) có áp trong một mạch khép kín. Một bộ phận của hệ thống này là xy lanh thủy lực/khí nén. Đây là một cơ cấu biến đổi năng lượng thành lực và chuyển động cơ học tịnh tiến. Cơ cấu này gồm có một chi tiết di động, nghĩa là một pit tông và cần pit tông chuyển động trong lỗ xy lanh.
HỆ THỐNG VÀ BỘ PHẬN THỦY LỰC/KHÍ NÉN - XY LANH - DÃY SỐ CƠ BẢN CỦA HÀNH TRÌNH PIT TÔNG
Fluid power systems and components - Cylinders - Basic series of piston strokes
Tiêu chuẩn này quy định dãy số ưu tiên của các hành trình pit tông áp dụng cho các xy lanh truyền động thủy lực và khí nén tác động đơn và tác động kép.
Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
ISO 497, Guide to the choice of series of preferred numbers and of series containing more rounded values of preferred numbers (Hướng dẫn lựa chọn dãy số ưu tiên và dãy số của các giá trị được làm tròn của các số ưu tiên).
Tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau.
3.1. Xy lanh (cylinder)
Cơ cấu biến đổi năng lượng của lưu chất thành lực và chuyển động cơ học tịnh tiến.
3.2. Xy lanh, tác động đơn (cylinder, single acting)
Xy lanh trong đó lực của lưu chất tác dụng vào chi tiết chuyển động của xy lanh chỉ theo một chiều.
3.3. Xy lanh, tác động kép (cylinder, double acting)
Xy lanh trong đó lực của lưu chất tác dụng vào chi tiết chuyển động của xy lanh theo cả hai chiều.

Hình 1 - Hành trình của pit tông
4. Kích thước
Hình 1 giới thiệu hành trình của pit tông.
Lựa chọn dãy số ưu tiên của các hành trình pit tông theo các kích thước được cho trong Bảng 1.
Bảng 1 - Hành trình của pit tông
Kích thước tính bằng milimét
| S | 25 | 50 | 80 | 100 | 125 | 160 | 200 | 250 | 320 | 400 | 500 |
CHÚ THÍCH: Nếu có yêu cầu mở rộng dãy số được chỉ dẫn trong Bảng 1 thì có thể sử dụng dãy số R10 đã được làm tròn tới các giá trị như đã cho trong ISO 497.
Sử dụng câu trình bày sau trong báo cáo thử, catalog và tài liệu bán hàng khi lựa chọn hành trình pit tông phù hợp tiêu chuẩn này:
“Dãy số ưu tiên của các hành trình pit tông được lựa chọn phù hợp với TCVN 8534 (ISO 4393), Hệ thống và bộ phận thủy lực/khí nén - Xy lanh - Dãy số cơ bản của hành trình pit tông”.
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1806-1:2009 về Hệ thống và bộ phận thủy lực/khí nén - Ký hiệu bằng hình vẽ và sơ đồ mạch - Phần 1: Ký hiệu bằng hình vẽ cho các ứng dụng thông dụng và xử lý dữ liệu
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1806-2:2009 (ISO 1219-2 : 1995) về Hệ thống và bộ phận thủy lực/khí nén - Ký hiệu bằng hình vẽ và sơ đồ mạch - Phần 2: Sơ đồ mạch
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10646-1:2014 (ISO 4394-1:1980) về Hệ thống và bộ phận truyền động thủy lực/ khí nén - Ống lót xy lanh - Phần 1: Yêu cầu đối với ống thép có lỗ được gia công tinh đặc biệt
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10647:2014 (ISO 5597:2010) về Truyền động thủy lực - Xy lanh - Kích thước và dung sai của rãnh lắp vòng làm kín trên pít tông và cần pít tông tác động đơn trong ứng dụng có chuyển động tịnh tiến
- 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8535:2010 (ISO 4395:2009) về Hệ thống và bộ phận thủy lực/khí nén - Kiểu và kích thước đầu cần pit tông trong xy lanh
- 6 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4944:1989 (ST SEV 1703:1979) về Dẫn động thủy lực - Phương pháp thử chung
- 7 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4946:1989 (ST SEV 3396:1981) về Hệ khí nén dùng cho ngành chế tạo máy - Dẫn động khí nén - Phương pháp thử chung
- 1 Quyết định 2931/QĐ-BKHCN năm 2010 công bố Tiêu chuẩn quốc gia do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1806-1:2009 về Hệ thống và bộ phận thủy lực/khí nén - Ký hiệu bằng hình vẽ và sơ đồ mạch - Phần 1: Ký hiệu bằng hình vẽ cho các ứng dụng thông dụng và xử lý dữ liệu
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1806-2:2009 (ISO 1219-2 : 1995) về Hệ thống và bộ phận thủy lực/khí nén - Ký hiệu bằng hình vẽ và sơ đồ mạch - Phần 2: Sơ đồ mạch
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10646-1:2014 (ISO 4394-1:1980) về Hệ thống và bộ phận truyền động thủy lực/ khí nén - Ống lót xy lanh - Phần 1: Yêu cầu đối với ống thép có lỗ được gia công tinh đặc biệt
- 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10647:2014 (ISO 5597:2010) về Truyền động thủy lực - Xy lanh - Kích thước và dung sai của rãnh lắp vòng làm kín trên pít tông và cần pít tông tác động đơn trong ứng dụng có chuyển động tịnh tiến
- 6 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8535:2010 (ISO 4395:2009) về Hệ thống và bộ phận thủy lực/khí nén - Kiểu và kích thước đầu cần pit tông trong xy lanh
- 7 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4944:1989 (ST SEV 1703:1979) về Dẫn động thủy lực - Phương pháp thử chung
- 8 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4946:1989 (ST SEV 3396:1981) về Hệ khí nén dùng cho ngành chế tạo máy - Dẫn động khí nén - Phương pháp thử chung