Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1540:1986

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1540:1986 quy định phương pháp xác định độ nhiễm côn trùng trong thức ăn chăn nuôi. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp các cơ quan kiểm định, nhà sản xuất và người chăn nuôi đánh giá chính xác chất lượng, mức độ an toàn vệ sinh cũng như khả năng bảo quản của các loại nguyên liệu và sản phẩm thức ăn chăn nuôi trước khi đưa vào lưu thông hoặc sử dụng.

Phạm vi áp dụng và quy định chung

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại thức ăn chăn nuôi, bao gồm thức ăn dạng hạt, dạng bột, thức ăn hỗn hợp và các loại bánh dầu. Phương pháp quy định trong tiêu chuẩn nhằm phát hiện, phân loại và xác định mật độ các loại côn trùng gây hại kho tàng ở các giai đoạn phát triển khác nhau (bao gồm trứng, ấu trùng, nhộng và côn trùng trưởng thành) đang tồn tại trong mẫu thử.

Thiết bị, dụng cụ và hóa chất thử nghiệm

Để tiến hành xác định độ nhiễm côn trùng một cách chính xác theo TCVN 1540:1986, phòng thử nghiệm cần được trang bị đầy đủ các dụng cụ chuyên dụng sau:

• Bộ sàng thử nghiệm: Gồm các sàng có đường kính lỗ khác nhau (sàng lỗ tròn hoặc lỗ khe) phù hợp với kích thước hạt của từng loại thức ăn chăn nuôi nhằm tách riêng côn trùng ra khỏi khối mẫu.
• Kính lúp: Có độ phóng đại từ 5 lần đến 10 lần để quan sát, nhận diện các loại côn trùng có kích thước nhỏ, ấu trùng hoặc trứng côn trùng.
• Khay phân tích: Khay phẳng có màu sắc tương phản (thường là màu trắng hoặc màu đen) giúp dễ dàng phát hiện côn trùng khi đổ mẫu ra kiểm tra.
• Dụng cụ hỗ trợ khác: Kẹp gắp côn trùng, chổi lông nhỏ để quét dọn mẫu, cân kỹ thuật có độ chính xác theo yêu cầu của phép thử, đồng hồ bấm giờ để kiểm soát thời gian sàng.

Phương pháp lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử

Quy trình lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định để đảm bảo tính đại diện cho cả lô hàng:

• Lấy mẫu đại diện: Việc lấy mẫu phải được thực hiện theo đúng tiêu chuẩn lấy mẫu thức ăn chăn nuôi hiện hành. Mẫu phải được lấy ở nhiều vị trí khác nhau của lô hàng để đảm bảo phản ánh trung thực trạng thái nhiễm côn trùng thực tế.
• Bảo quản mẫu trước khi thử: Mẫu sau khi lấy phải được đựng ngay vào bình thủy tinh hoặc túi polymer kín, bảo quản ở điều kiện nhiệt độ phòng. Quá trình phân tích phải được tiến hành càng sớm càng tốt để tránh sự thay đổi về mật độ hoặc trạng thái hoạt động của côn trùng (tránh việc côn trùng sống bị chết hoặc trứng nở thêm trong quá trình lưu mẫu).

Quy trình tiến hành thử nghiệm

Phương pháp xác định độ nhiễm côn trùng được thực hiện tuần tự qua các bước cụ thể sau:

• Bước 1: Chuẩn bị lượng mẫu cân: Cân một lượng mẫu thử xác định theo quy định (khối lượng mẫu phụ thuộc vào loại thức ăn chăn nuôi là dạng hạt thô hay dạng bột mịn).
• Bước 2: Tiến hành sàng mẫu: Cho mẫu thử vào bộ sàng đã chọn. Tiến hành lắc sàng bằng tay hoặc bằng máy lắc chuyên dụng với tốc độ và thời gian quy định. Quá trình này giúp phân tách côn trùng và các mảnh vụn ra khỏi phần mẫu chính.
• Bước 3: Quan sát, phát hiện và phân loại: Đổ toàn bộ phần mẫu trên từng mặt sàng và dưới đáy sàng ra khay phân tích. Sử dụng kính lúp và kẹp gắp để kiểm tra kỹ lưỡng. Tiến hành phân loại côn trùng phát hiện được thành hai nhóm rõ rệt: côn trùng sống và côn trùng chết. Chú ý nhận diện chính xác các loài mọt hại, sâu, nhộng hoặc trứng của chúng.

Cách tính toán và biểu thị kết quả

Kết quả thử nghiệm được tổng hợp, tính toán và biểu thị cụ thể như sau:

• Mật độ nhiễm côn trùng: Được tính bằng số lượng cá thể côn trùng sống (hoặc chết) tìm thấy trên một đơn vị khối lượng mẫu thử xác định (thường biểu thị bằng số con trên 1 kilôgam mẫu - con/kg).
• Phân cấp độ nhiễm: Dựa trên mật độ côn trùng phát hiện được trên mỗi kilôgam mẫu, tiến hành phân cấp độ nhiễm côn trùng của lô thức ăn chăn nuôi (ví dụ: không nhiễm, nhiễm nhẹ, nhiễm vừa, nhiễm nặng) theo các chỉ số giới hạn quy định trong tiêu chuẩn.
• Báo cáo thử nghiệm: Phiếu kết quả phải ghi rõ phương pháp áp dụng là TCVN 1540:1986, các thông tin chi tiết về mẫu thử, số lượng và chủng loại côn trùng phát hiện được, cùng kết luận về cấp độ nhiễm côn trùng của mẫu.