Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2641:1993
Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2641:1993 về dầu thực vật do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành, quy định phương pháp xác định điểm cháy của các loại dầu thực vật. Đây là một chỉ số kỹ thuật quan trọng nhằm đánh giá tính an toàn phòng chống cháy nổ trong quá trình vận chuyển, bảo quản và sử dụng dầu thực vật.
Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn
Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định điểm cháy của tất cả các loại dầu thực vật thô, dầu tinh luyện hoặc dầu đã qua chế biến. Phương pháp này giúp xác định nhiệt độ giới hạn mà tại đó dầu thực vật có khả năng bắt cháy và duy trì sự cháy khi tiếp xúc với nguồn lửa ngoài.
Điều 2: Các tiêu chuẩn viện dẫn liên quan
Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn với các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành về lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử đối với dầu thực vật. Việc lấy mẫu phải đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ lô hàng và không làm thay đổi tính chất lý hóa của dầu trước khi tiến hành thử nghiệm.
Điều 3: Nguyên lý xác định điểm cháy
Phương pháp xác định điểm cháy dựa trên nguyên lý gia nhiệt liên tục cho mẫu dầu thực vật trong một cốc hở với tốc độ tăng nhiệt được kiểm soát nghiêm ngặt. Ở những khoảng nhiệt độ quy định, một ngọn lửa thử nhỏ được quét ngang qua bề mặt cốc chứa mẫu. Điểm cháy được ghi nhận là nhiệt độ thấp nhất mà tại đó hơi của mẫu thử bắt cháy và tiếp tục duy trì sự cháy trong thời gian tối thiểu là 5 giây.
Điều 4: Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm bắt buộc
Để tiến hành thử nghiệm xác định điểm cháy theo TCVN 2641:1993, phòng thử nghiệm cần trang bị đầy đủ các thiết bị và dụng cụ tiêu chuẩn sau:
- Thiết bị cốc hở Cleveland: Bao gồm cốc thử bằng đồng thau hoặc kim loại không gỉ có kích thước tiêu chuẩn, đĩa gia nhiệt và bộ phận gá đỡ nhiệt kế.
- Nguồn gia nhiệt: Sử dụng bếp gas hoặc bếp điện có bộ phận điều chỉnh công suất để kiểm soát chính xác tốc độ tăng nhiệt độ của mẫu dầu theo đúng quy trình quy định.
- Nhiệt kế tiêu chuẩn: Nhiệt kế chuyên dụng có thang đo phù hợp, độ chia vạch nhỏ để đảm bảo độ chính xác cao khi ghi nhận nhiệt độ bắt cháy.
- Thiết bị thử lửa: Dụng cụ tạo ngọn lửa thử bằng gas hoặc nguồn lửa khác, có khả năng điều chỉnh đường kính ngọn lửa thử về kích thước tiêu chuẩn từ 3,2 mm đến 4,8 mm.
- Dụng cụ hỗ trợ khác: Bao gồm tấm chắn gió để bảo vệ bề mặt cốc thử khỏi các luồng không khí bên ngoài làm ảnh hưởng đến kết quả đo, và các dụng cụ vệ sinh cốc thử sau mỗi lần đo.
DẦU THỰC VẬT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐIỂM CHÁY
Vegetable oil - Method for the determination of flash point
Lời nói đầu
TCVN 2641-1993 dựa trên cơ sở Tiêu chuẩn Quốc tế ISO
TCVN 2641-1993 thay thế cho TCVN 2641 - 78
TCVN 2641-1993 do Trung tâm Tiêu chuẩn - Chất lượng biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường ban hành theo Quyết định số 548/QĐ ngày 7 tháng 10 năm 1993.
DẦU THỰC VẬT - PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐIỂM CHÁY
Vegetable oil - Method for the determination of flash point
Dụng cụ thử điểm cháy kiểu kín gồm có:
Cốc chứa mẫu: bên trong có vạch tròn, đường kính trong 50 ± 1mm; chiều cao 56 ± 1mm; trên có nắp đậy có 3 lỗ và tấm chắn có 2 lỗ, bộ phận đánh lửa và bấc đèn hoặc đèn khí, nồi để đun nóng, nhiệt kế, đòn bẩy lò xo để dương tấm chắn, máy khuấy có trục truyền động mềm.
Bếp điện (hoặc bếp dầu, đèn cồn hay đèn khí).
Tấm chắn bằng tôn cao 550 ÷ 650 mm có sơn đen ở bên trong.
2.1. Dùng xăng trắng và ete rửa sạch cốc chứa mẫu, sấy khô. Đổ mẫu đã thử trộn đều và lọc qua natri sunfat khan vào cốc cho đến vạch tròn, sau đó đậy cốc bằng nắp khô sạch. Cắm nhiệt kế, máy khuấy vào cốc và đặt cốc vào nồi đun nóng. Đốt bộ phận đánh lửa và điều chỉnh sao cho ngọn lửa có hình giống như hình cầu đường kính 3 ÷ 4mm. Để tránh ảnh hưởng của gió và ánh sáng, phải dùng tấm chắn bằng tôn bao xung quanh dụng cụ và để ở chỗ tối.
2.2. Đun dụng cụ bằng bếp điện (hoặc bếp dầu, đèn cồn, đèn khí). Trong quá trình đun phải khuấy liên tục bằng máy khuấy với tốc độ 60 vòng/phút và chỉ dùng máy khuấy trong thời gian tiến hành thử bùng cháy. Lúc đầu đun sao cho nhiệt độ đạt được 170 °C và giữ ở nhiệt độ đó trong 15 - 20 phút, sau đó giảm dần.
Khi dầu nóng đến nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ dự đoán bùng cháy của dầu khoảng 30 °C thì phải điều chỉnh sao cho nhiệt độ tăng với tốc độ 2 °C trong một phút. Khi nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ bùng cháy 10 °C, bắt đầu tiến hành đốt cháy bằng cách quay đòn bẩy lò xo sau một phút (nghĩa là sau mỗi lần tăng 20C). Trước khi đốt, ngừng khuấy và mở lỗ cửa nắp đậy trong khoảng 2 ÷ 3 giây. Nếu không bắt lửa, thì tiếp tục khuấy và đốt lại sau một phút.
Thời điểm bùng cháy được xem là lúc xuất hiện ngọn lửa xanh. Sau lần cháy đầu tiên, việc thí nghiệm được tiếp tục và tiến hành đốt lại sau một phút, nếu lần này không bắt lửa, phải làm lại toàn bộ với mẫu thử khác. Sau khi sự bùng cháy xuất hiện ở lần đốt thứ hai, lại tiếp tục nâng nhiệt độ lên 2 °C và thử không thấy bắt lửa, thì quá trình thử coi như kết thúc. Nhiệt độ ở thời điểm xuất hiện lần đầu của ngọn lửa xanh trên bề mặt mẫu thử được coi là điểm cháy.
3.1. Kết quả cuối cùng là trung bình cộng của hai kết quả thử song song.
3.2. Chênh lệch cho phép giữa hai lần thử song song không được quá 3 °C. Nếu chênh lệch kết quả giữa hai lần thử song song quá lớn thì tiến hành thử lần thứ 3 và kết quả cuối cùng là trung bình cộng của hai kết quả thử song song chênh lệch nhau không quá 3 °C.
Chú thích:
1. Đối với những loại dầu điểm cháy chưa rõ ngay cả nhiệt độ gần đúng, thì phải tiến hành thử sơ bộ. Sau khi xác định điểm cháy gần đúng mới xác định theo mục 2 của tiêu chuẩn này.
2. Khi xác định điểm cháy của dầu đỗ tương, trường hợp lượng photphatit cao và có nhiều nước, để tránh hiện tượng sủi bọt trong khi đun, trước khi thử cân ly tâm trong khoảng 5 - 10 phút.
- 1 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2628:1993 về dầu thực vật - phương pháp xác định chỉ số Reichert-Meisol và Polenske do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 2 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2642:1993 về dầu thực vật - phương pháp xác định độ nhớt do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 3 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2627:1993 về dầu thực vật - phương pháp xác định màu sắc, mùi và độ trong do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 4 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2636:1993 về Dầu thực vật - Phương pháp xác định hàm lượng tro do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 5 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2638:1993 về Dầu thực vật - Phương pháp xác định hàm lượng xà phòng do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 6 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2639:1993 về Dầu thực vật - Phương pháp xác định chỉ số axit
- 1 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2628:1993 về dầu thực vật - phương pháp xác định chỉ số Reichert-Meisol và Polenske do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 2 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2642:1993 về dầu thực vật - phương pháp xác định độ nhớt do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 3 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2627:1993 về dầu thực vật - phương pháp xác định màu sắc, mùi và độ trong do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 4 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2636:1993 về Dầu thực vật - Phương pháp xác định hàm lượng tro do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 5 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2638:1993 về Dầu thực vật - Phương pháp xác định hàm lượng xà phòng do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 6 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2639:1993 về Dầu thực vật - Phương pháp xác định chỉ số axit
- 7 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2641:2008 (ISO 15267:1998) về Dầu mỡ động thực vật - Phép thử giới hạn điểm cháy bằng cốc thử kín pensky-martens