b) theo phương tiếp tuyến

Hình 2

c. Tiến hành thử

11. Đo độ cong. Ở mỗi mẫu, phải đo và ghi vào «Biểu» độ cong của các vòng năm (xem phụ lục 2). Đó là tỷ số giữa mũi tên của vòng năm đi qua chính giữa mẫu, và chiều dài dây cung 2cm (tính bằng %).

12. Đo mẫu. Ở mỗi mẫu, đo chính xác đến 0,1mm chiều rộng a và chiều dày b của phần làm việc của mẫu ở 3 chỗ: chính giữa chiều dài phần làm việc (nghĩa là chính giữa của chiều dài toàn mẫu) và ở hai bên, mỗi bên cách điểm giữa 10mm; trước khi đo dùng bút chì kẻ 3 đường lên các mặt tương ứng của mẫu ở ba vị trí đó.

Tính trung bình cộng các trị số đo được của mỗi cạnh, chính xác đến 0,1mm; dùng các trị số trung bình này làm kích thước của mẫu để tính môđun đàn hồi.

13. Bố trí tenxơmét. Để đo biến dạng, trên hai mặt bên đối diện nhau của mỗi mẫu (mặt xuyên tâm hoặc tiếp tuyến) bố trí 2 tenxơmét như ở điều 6.

14. Thử mẫu. Lực nén lúc thử phải truyền dọc theo chiều cao của mẫu.

Mỗi mẫu chịu tải trọng trong phạm vi 10 đến 40KG/phút lặp đi lặp lại 6 lần. Tăng tải đều đặn với tốc độ trung bình là 400 ± 50KG/phút.

Ghi tốc độ tăng tải vào «Biểu»

Trình tự tăng tải, đọc tenxơmét, ghi vào “Biểu” làm như đã nêu ở điều 6. Số đọc trên tenxơmét lấy chính xác đến 0,5 độ chia của tenxơmét.

15. Xác định độ ẩm. Sau khi thử, phải xác định ngay độ ẩm W của mỗi mẫu theo TCVN 358-70, mẫu đo độ ẩm dài khoảng 30cm, lấy ở phần giữa của mỗi mẫu thử.

d. Tính toán kết quả thử

16. Từ ba số đọc cuối cùng của mỗi tenxơmét, tính riêng rẽ số trung bình cộng ứng với giới hạn tải trọng trên và dưới, hiệu số của hai trị số trung bình cộng ứng với giới hạn trên và dưới, chia cho hệ số phóng đại của tenxơmét tương ứng sẽ cho biến dạng tuyệt đối của mẫu Dl₁ và Dl₂ ứng với khoảng chiều dài là gốc của tenxơmét. Từ trị số Dl₁ và Dl₂ tính trị số trung bình biến dạng tuyệt đối của mẫu Dl.

Trị số môđun đàn hồi E_w ở độ ẩm W lúc thử được tính bằng kG/cm², chính xác 1.10³ KG/cm², theo công thức:

E_w =

Trong đó:

P – tải trọng, bằng hiệu số giữa giới hạn tải trọng trên và dưới, tính bằng KG;

l – gốc của tenxơmét, tính bằng cm;

Dl – trị số trung bình của biến dạng tuyệt đối, ứng với tải trọng P, tính bằng cm;

a,b – kích thước ngang thớ của mẫu, tính bằng cm.

Môđun đàn hồi E_w phải được tính chuyển về độ ẩm 18%, chính xác đến 0,1.10³ KG/cm², theo công thức:

E₁₈ = E_w + µ (W – 18)

Trong đó:

E₁₈ – môđun đàn hồi nén ngang thớ ở độ ẩm 18%, tính bằng KG/cm²;

E_w – môđun đàn hồi nén ngang thớ ở độ ẩm W của mẫu lúc thử, tính bằng KG/cm².

µ - hệ số hiệu chỉnh về độ ẩm, tạm thời lấy bằng 0,25.10³ KG/cm².

Tất cả số liệu thử đều ghi vào «Biểu» (xem phụ lục 2)

Chú thích: Sau khi thử xong, phải chuyển kết quả thử từ KG/cm² về N/m²

IV. XÁC ĐỊNH MÔĐUN ĐÀN HỒI KÉO DỌC THỚ

a. Thiết bị thử

17. Để xác định môđun đàn hồi nén kéo dọc thớ, dùng các thiết bị đã nêu ở điều 1.

b. Chuẩn bị thử

18. Mẫu thử phải có hình dạng và kích thước như chỉ dẫn ở hình 3. Nếu dùng tenxơmét có gốc lớn hơn 20mm thì chiều dài mẫu phải tăng lên cho tương xứng.

Chỗ chuyển tiếp từ phần đầu đến phần làm việc của mẫu phải đều đặn, thoai thoải và phải thật đối xứng đối với trung tâm. Các mặt bên phải được bào nhẵn, mặt đầu phải cưa bằng.

19. Sai số cho phép:

- đối với chiều dày phần làm việc: - 0,5mm

- đối với chiều dài tổng cộng: ± 1mm;

- đối với các kích thước khác: ± 0,5mm;

- đối với các kích thước của mặt ngang, sau khi đã lấy 1 trị số nhất định trong các phạm vi đã quy định, phải được giữ không đổi trên suốt chiều dài, chỉ được biến thiên trong phạm vi ± 0,1mm.

20. Các vòng năm trong mẫu phải thẳng góc với chiều rộng phần làm việc của mẫu. Phải làm những thanh gỗ con để làm mẫu bằng cách chẻ.

Các yêu cầu khác về hình dạng và độ chính xác của mẫu phải theo đúng các điều 14, 15 trong TCVN 356-70.

Nếu mẫu đồng thời dùng để xác định giới hạn bền kéo dọc thớ, mới cần khoan lỗ để đặt nút thép, nếu chỉ để xác định mô-đun đàn hồi thì không cần khoan lỗ.

HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC MẪU ĐỂ XÁC ĐỊNH MÔĐUN ĐÀN HỒI KÉO DỌC THỚ

Hình 3

c. Tiến hành thử

21. Đo mẫu. Ở mỗi mẫu, đo chính xác đến 0,1mm chiều rộng a và chiều dày b của phần làm việc của mẫu ở 3 chỗ: chính giữa chiều dài phần làm việc và ở hai bên cách điểm giữa 35mm; trước khi đo dùng bút chì kẻ 3 đường lên các mặt tương ứng của mẫu ở 3 vị trí đó.

Tính trung bình cộng các trị số đo được của mỗi cạnh a và b, chính xác đến 0,1mm; dùng các trị số trung bình này làm kích thước mặt cắt ngang của mẫu khi tính toán kết quả.

22. Bố trí tenxơmét. Để đo biến dạng, trên hai mặt bên nhau của phần làm việc, bố trí hai tenxơmét có gốc 20mm và có độ phóng đại khoảng 1000 lần. Cách bắt tenxơmét giống như nêu ở điều 5.

23. Thử mẫu. Máy thử kéo phải có đầu tự lựa. Mẫu được kẹp chặt giữa hai má của ngàm sao cho một phần của đầu mẫu dài 20 ÷ 25mm (tiếp giáp vào chỗ lượn cong) nằm ngoài má kẹp. Thân mẫu phải đặt thật thẳng đứng.

Nếu đồng thời xác định môđun đàn hồi và giới hạn bền kéo dọc thớ thì trước khi kẹp mẫu vào máy phải đặt các nút thép.

Mỗi mẫu chịu tải trọng trong phạm vi 50 đến 150KG, lặp đi lặp lại 6 lần. Tăng tải đều đặn với tốc độ trung bình là 200 ± 50KG/phút.

Ghi tốc độ tăng tải vào «Biểu» (xem phụ lục). Thứ tự tăng tải, cách đọc tenxơmét và ghi «Biểu» làm như đã nêu ở điều 6. Số đọc trên tenxơmét lấy chính xác đến 0,5 độ chia của tenxơmét.

Nếu đồng thời xác định môđun đàn hồi và giới hạn bền thì sau khi tăng tải 6 lần và đọc tenxơmét xong, tháo tenxơmét ra vào kéo mẫu đến khi mẫu bị phá hoại (theo TCVN 364-70).

24. Xác định độ ẩm. Sau khi thử, phải xác định ngay độ ẩm của mẫu theo TCVN 358-70, mẫu để xác định đo độ ẩm là toàn bộ phần làm việc của mẫu thử. Mẫu để xác định độ ẩm đó phải được bỏ ngay vào lọ cân để cân (trong trường hợp lọ cân bé có thể lấy mẫu nhỏ hơn để xác định độ ẩm).

d. Tính toán kết quả thử

25. Từ 3 số đọc cuối cùng của mỗi tenxơmét, tính riêng rẽ số trung bình cộng ứng với giới hạn tải trọng trên và dưới, hiệu số của hai trị số trung bình cộng ứng với giới hạn trên và dưới, chia cho hệ số phóng đại của tenxơmét tương ứng sẽ cho biến dạng tuyệt đối của mẫu Dl₁ và Dl₂ trên khoảng chiều dài là gốc của tenxơmét. Từ trị số Dl₁, Dl₂ tính trị số trung bình của biến dạng tuyệt đối Dl của mẫu.

Trị số môđun đàn hồi E_w ở độ ẩm W lúc thử được tính bằng KG/cm², chính xác 1.10³ KG/cm², theo công thức:

E_w =

Trong đó:

P – tải trọng, bằng hiệu số giữa hai giới hạn tải trọng trên và dưới, tính bằng KG;

l – gốc của tenxơmét, tính bằng cm;

Dl – trị số trung bình của biến dạng tuyệt đối, ứng với tải trọng P, tính bằng cm;

a,b – kích thước ngang thớ của mẫu, tính bằng cm.

Môđun đàn hồi E_w phải được tính chuyển về độ ẩm 18%, chính xác đến 1.10³ KG/cm², theo công thức:

E₁₈ = E_w + µ (W – 18)

Trong đó:

E₁₈ – môđun đàn hồi nén dọc thớ ở độ ẩm 18%, tính bằng KG/cm²;

E_w – môđun đàn hồi kéo dọc thớ ở độ ẩm W của mẫu lúc thử, tính bằng KG/cm².

µ - hệ số hiệu chỉnh về độ ẩm, tạm thời lấy bằng 2.10³ KG/cm².

Tất cả số liệu thử đều ghi vào «Biểu» (xem phụ lục 3)

Chú thích: Sau khi thử xong, phải chuyển kết quả thử từ KG/cm² về N/cm²

V. XÁC ĐỊNH MÔĐUN ĐÀN HỒI KÉO NGANG THỚ

a. Thiết bị thử

26. Để xác định môđun đàn hồi kéo ngang thớ, ngoài các thiết bị nêu ở điều 1, còn cần một thiết bị riêng để kẹp mẫu vào máy (hình 5).

b. Chuẩn bị thử

27. Làm mẫu. Mẫu thử phải có hình dạng và kích thước như ở hình 4.

Chiều cao mẫu lấy theo phương tiếp tuyến hay xuyên tâm tùy theo ý định thử.

Các mặt bên của mẫu phải bào nhẵn, còn hai đầu mút thì cưa bằng. Tất cả các kích thước được phép sai lệch ± 0,5mm, trừ có chiều dài toàn mẫu thì sai lệch cho phép là ± 1mm. Chỗ chuyển tiếp từ đầu mẫu đến phần làm việc phải đều đặn, thoai thoải và đối xứng với trục mẫu.

Các yêu cầu khác về hình dạng và độ chính xác của mẫu phải theo đúng các điều 14, 15 trong TCVN 356-70.

c. Tiến hành thử

28. Đo độ cong. Đo độ cong vòng năm của mẫu và ghi vào «Biểu». Đó là tỷ số giữa mũi tên của cung vòng năm đi qua chính giữa phần làm việc của mẫu và chiều dày dây cung tính bằng % (ở mũi tiếp tuyến chiều dài này bằng 1cm, còn ở mẫu xuyên tâm thì bằng bề dày thực tế phần làm việc của mẫu).

29. Đo mẫu. Ở mỗi mẫu, đo chính xác đến 0,1mm chiều rộng a và chiều dày b phần làm việc của mẫu ở 3 chỗ: chính giữa phần làm việc và ở hai bên, mỗi bên cách điểm giữa 15mm; trước khi đo dùng bút chì kẻ 3 đường lên các mặt tương ứng của mẫu ở ba vị trí đó.

Tính trung bình cộng của các trị số đo được mỗi cạnh a và b, chính xác đến 0,1mm; dùng các trị số trung bình này làm kích thước mặt cắt ngang của mẫu khi tính toán kết quả.

30. Bố trí tenxơmét. Để đo biến dạng, trên 2 mặt bên đối (xuyên tâm hoặc tiếp tuyến) ở phần làm việc của mẫu, trong khoảng hai đường dài ngoài cùng, đặt hai tenxơmét có gốc là 20mm và độ phóng đại khoảng 1000 lần. Cách bắt tenxơmét giống như nêu ở điều 5.

31. Thử mẫu. Môđun đàn hồi kéo ngang thớ theo phương xuyên tâm và phương tiếp tuyến được xác định phân biệt trên từng mẫu riêng. Trong trường hợp xuyên tâm, lực kéo phải theo hướng tia gỗ trong mẫu; trường hợp tiếp tuyến thì lực phải tiếp tuyến với vòng năm.

Đầu mẫu được kẹp giữa các má cặp của thiết bị cặp đặc biệt (bộ cặp) như ở hình 5. Má cặp phải tì sát vào đầu mút của mẫu, đồng thời một phần của đầu mẫu, dài chừng 10mm tiếp giáp mẫu, đồng thời một phần của đầu mẫu, dài chừng 10mm tiếp giáp chỗ lượn cong, phải nằm ngoài má cặp. Mẫu phải đặt thật thẳng đứng trong bộ cặp.Bộ cặp phải di chuyển ngang được.

HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯƠC MẪU ĐỂ XÁC ĐịNH MÔĐUN ĐÀN HỒI KÉO NGANG THỚ

a) Theo phương tiếp tuyến; b) Theo phương xuyên tâm

Hình 4

Mỗi mẫu chịu tải trọng trong phạm vi 10 đến 40KG lặp đi lặp lại 6 lần. Tăng tải trọng đều đặn với tốc độ trung bình là 400 ± 50KG/phút.

Ghi tốc độ tăng tải vào «Biểu» (xem phụ lục 4).

Thứ tự tăng tải, cách đọc tenxơmét và ghi «Biểu» làm giống như đã nêu ở điều 6. Đọc tenxơmét chính xác đến 0,5 độ chia của tenxơmét.

Nếu đồng thời xác định môđun đàn hồi và giới hạn bền thì sau khi tăng giảm tải 6 lần và đọc tenxơmét xong, tháo tenxơmét ra vào kéo mẫu đến khi mẫu bị phá hoại theo như TCVN 364-70.

32. Xác định độ ẩm. Sau khi thử, xác định ngay độ ẩm của mỗi mẫu theo TCVN 358-70, lấy phần làm việc của mẫu thử rộng chừng 2 – 3cm làm mẫu đo độ ẩm và bỏ ngay vào bình kín để mang cân (hoặc có thể dùng mẫu nhỏ hơn để xác định độ ẩm).

SƠ ĐỒ CẶP MẪU ĐỂ XÁC ĐỊNH MÔĐUN ĐÀN HỒI KÉO NGANG THỚ

Hình 5

d. Tính toán kết quả thử

33. Từ 3 số đọc cuối cùng của mỗi tenxơmét tính riêng rẽ số trung bình cộng ứng với giới hạn tải trọng trên và dưới. Hiệu số của hai số trung bình cộng ứng với giới hạn trên và dưới chia cho hệ số phóng đại của tenxơmét tương ứng sẽ cho biến dạng tuyệt đối của mẫu Dl₁ và Dl₂ trên khoảng chiều dài là gốc của tenxơmét. Từ trị số Dl₁, Dl₂ tính trị số trung bình của biến dạng tuyệt đối của Dl mẫu.

Trị số môđun đàn hồi E_w ở độ ẩm W lúc thử được tính bằng KG/cm², chính xác 0,01.10³ KG/cm², theo công thức:

E_w =

Trong đó:

P – tải trọng, bằng hiệu số giữa hai giới hạn tải trọng trên và dưới, tính bằng KG;

l – gốc tenxơmét, tính bằng cm;

Dl – trị số trung bình của biến dạng tuyệt đối ứng với tải trọng P, tính bằng cm;

a,b – kích thước ngang của mẫu, tính bằng cm.

Môđun đàn hồi E_w phải được tính chuyển về độ ẩm 18%, chính xác đến 0,01.10³ KG/cm², theo công thức:

E₁₈ = E_w + µ (W – 18)

Trong đó:

E₁₈ – môđun đàn hồi kéo ngang thớ ở độ ẩm 18%, tính bằng KG/cm²;

E_w – môđun đàn hồi kéo ngang thớ ở độ ẩm W của mẫu lúc thử, tính bằng KG/cm².

µ - hệ số hiệu chỉnh về độ ẩm, tạm thời lấy bằng 0,25.10³ KG/cm².

Tất cả số liệu thử đều phải ghi vào «Biểu» (xem phụ lục 4)

Chú thích: Sau khi thử xong, chuyển kết quả thử từ KG/cm² về N/m²

VI – XÁC ĐỊNH MÔĐUN ĐÀN HỒI UỐN TĨNH

a. Thiết bị thử

34. Để xác định môđun đàn hồi uốn tĩnh, còn dùng các thiết bị nêu ở điều 1. Không dùng tenxơmét mà cần một dụng cụ có thể đo được độ võng như võng kế hoặc đồng hồ đo chuyển vị v.v…

b. Chuẩn bị thử

35. Mẫu thử phải có dạng hình hộp kích thước là 20x20x300mm trong đó 300 là kích thước theo chiều dọc thớ.

Các yêu cầu khác về hình dạng và độ chính xác của mẫu phải theo đúng các điều 14, 15 trong TCVN 356-70, riêng dung sai của chiều dài không được lớn quá ± 1mm. Hai đầu mẫu phải cưa bằng.

c. Tiến hành thử

36. Đo mẫu. Ở mỗi mẫu, đo chính xác đến 0,1mm chiều dày b theo phương xuyên tâm và chiều cao h theo phương tiếp tuyến. Đo ở 3 chỗ: chính giữa chiều dài mẫu và ở hai bên, mỗi bên cách điểm giữa 120mm; trước khi đo dùng bút chì kẻ 3 đường lên mặt mẫu ở ba chỗ đo đó.

Tính trung bình cộng (chính xác đến 0,1mm) các trị số đo được của chiều rộng và chiều cao, dùng các trị số trung bình cộng này làm kích thước mặt cắt ngang của mẫu khi tính toán kết quả.

37. Bố trí dụng cụ đo độ võng. Dụng cụ này dùng để đo độ võng của đường trung hòa. Có thể dùng bất kỳ mọi loại võng kế nào đó, hoặc dùng đồng hồ đo chuyển vị đặt trong giá đỡ kê lên bàn máy. Tốt hơn cả là dùng loại võng kế riêng, có cấu tạo và cách liên kết vào mẫu như ở hình 6.

SƠ ĐỒ BỐ TRÍ VÕNG KẾ KHI THỬ VỀ UỐN NGANG THỚ

Hình 6

38. Thử mẫu. Hai gối tựa cố định và dao nén của máy phải có bán kính tròn 15mm. Khoảng cách giữa hai tâm gối tựa là 24cm, giữa hai tâm dao nén là 8cm. Đặt mẫu lên gối tựa sao cho lực truyền theo phương tiếp tuyến với vòng năm (uốn tiếp tuyến).

Lực nén của máy truyền xuống mẫu qua hai điểm gối tựa và dao nén phải tác dụng thật đối xứng qua điểm giữa của mẫu.

Mỗi mẫu chịu tải trọng trong phạm vi từ 20 đến 80 KG, lặp đi lặp lại 6 lần. Tăng tải đều đặn với tốc độ trung bình là 500 ± 100KG/phút.

Ghi tốc độ tăng tải vào «Biểu»

Thứ tự tăng tải cách đọc võng kế và ghi «Biểu» làm như đã nêu ở điều 6.

Số đọc trên đồng hồ lấy chính xác đến 0,005mm. Nếu đồng thời xác định môđun đàn hồi và giới hạn bền khi uốn thì sau khi tăng tải sáu lần và đọc số xong, tháo võng kế ra và tiếp tục tăng tải cho đến khi mẫu bị phá hoại, theo TCVN 365-70.

39. Xác định độ ẩm. Sau khi thử, phải đo ngay độ ẩm W của mỗi mẫu theo TCVN 358-70, mẫu đo độ ẩm là một hình hộp chữ nhật đáy 20x20mm, cao 30mm, cưa từ phần giữa của mẫu thử.

d. Tính toán kết quả thử

40. Từ ba số đọc cuối cùng của đồng hồ, tính riêng rẽ số trung bình cộng ứng với giới hạn tải trọng trên và dưới. Hiệu số của hai số trung bình cộng ứng với giới hạn trên và dưới sẽ cho số gia của biến dạng trong phạm vi tải trọng đó.

Môđun đàn hồi E_w ở độ ẩm W lúc thử được tính bằng KG/cm², chính xác đến 1.10³ KG/cm², bằng công thức:

E_w =

Trong đó:

P – tải trọng bằng hiệu số giữa giới hạn tải trọng trên và dưới, tính bằng KG;

l – khoảng cách giữa hai gối tựa, bằng 24cm;

b -  chiều rộng mẫu, tính bằng cm;

h – chiều cao mẫu tính bằng cm;

f – mũi tên võng, ứng với tải trọng P, tính bằng cm.

Môđun đàn hồi E_w phải chuyển về độ ẩm 18%, chính xác đến 1.10³ KG/cm², theo công thức:

E₁₈ = E_w + µ (W – 18)

Trong đó:

E₁₈ – môđun đàn hồi uốn tĩnh, ở độ ẩm 18%, tính bằng KG/cm²;

E_w – môđun đàn hồi uốn tĩnh, ở độ ẩm W của mẫu lúc thử, tính bằng KG/cm².

µ - hệ số hiệu chỉnh về độ ẩm tạm thời lấy bằng 2.10F³ KG/cm².

Chú thích:

1. Trị số môđun đàn hồi xác định theo phương pháp trên đã bị giảm đi trung bình 19% do có ảnh hưởng của lực cắt.

2. Sau khi thử xong, phải chuyển kết quả thử từ KG/cm² và N/m².

Tất cả số liệu thử đều ghi vào «Biểu» (xem phụ lục 5).

PHỤ LỤC 1

BIỂU XÁC ĐỊNH MÔĐUN ĐÀN HỒI NÉN DỌC THỚ

Loại gỗ ……………………; 1. Tenxơmet số ……………..; Độ phóng đại ………………………..

Gốc …………………... mm; 2. Tenxơmet số ……………; Tốc độ tăng tải …….. KG/cm²/phút

Nhiệt độ t …………………⁰C. Độ ẩm W .................................. j = ……………………………%

PHỤ LỤC 3

BIỂU XÁC ĐỊNH MÔĐUN ĐÀN HỒI KÉO DỌC THỚ

Loại gỗ ……………………; 1. Tenxơmet số ……………..; Độ phóng đại ………………………..

Gốc …………………... mm; 2. Tenxơmet số ……………;

Tốc độ tăng tải …….. KG/phút

t =         ⁰C;  j =                 %

PHỤ LỤC 4

BIỂU XÁC ĐỊNH MÔĐUN ĐÀN HỒI KÉO NGANG THỚ

Loại gỗ ………………………………………; Phương kéo ……………………………………………

1. Tenxơmét số …………………………….; Độ phóng đại …………………………………………...

2. Tenxơmét số …………………………….; …………………………………………………………..

Gốc ………………….......................... mm;  t =       ⁰C; j =                        %

Tốc độ tăng tải …………………………. KG/phút

PHỤ LỤC 5

BIỂU XÁC ĐỊNH MÔĐUN ĐÀN HỒI KHI UỐN TĨNH

Loại gỗ ………………………………………; Phương truyền lực ……………………………………

Nhịp  ……………………………………. cm; Khoảng cách các lực ………………………………...

Lực đặt tại …………………………….. điểm; t =       ⁰C; …………………………………………….

Tốc độ tăng tải …………………………. KG/phút