Giới thiệu chung về Công văn 5369/TCHQ-GSQL

Công văn 5369/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm chấn chỉnh hoạt động kiểm tra thực tế đối với hàng hóa quá cảnh tại các cửa khẩu. Thời gian qua, việc thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh tại một số đơn vị hải quan địa phương còn chưa thống nhất, có hiện tượng tự ý dừng hàng, kiểm tra thực tế hàng hóa khi chưa có căn cứ rõ ràng, gây chậm trễ và phát sinh chi phí cho doanh nghiệp. Công văn này đưa ra các chỉ đạo nghiêm khắc nhằm chuẩn hóa quy trình, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, logistics quốc tế.

- Nguyên tắc kiểm tra thực tế hàng hóa quá cảnh

• Việc kiểm tra thực tế hàng hóa quá cảnh chỉ được thực hiện khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật rõ ràng hoặc dựa trên kết quả phân tích thông tin rủi ro từ hệ thống quản lý rủi ro của ngành Hải quan.
• Nghiêm cấm việc tự ý dừng phương tiện, mở niêm phong hải quan để kiểm tra thực tế hàng hóa quá cảnh nếu không có căn cứ pháp lý hoặc không phát hiện dấu hiệu vi phạm cụ thể.
• Quá trình kiểm tra phải bảo đảm tính khách quan, nhanh chóng, hạn chế tối đa việc gây ảnh hưởng đến tiến độ vận chuyển của doanh nghiệp và an toàn của hàng hóa.

- Thẩm quyền và quy trình quyết định kiểm tra thực tế

• Quyết định kiểm tra thực tế hàng hóa quá cảnh phải do Chi cục trưởng Chi cục Hải quan nơi lưu giữ hàng hóa hoặc Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu phê duyệt bằng văn bản hoặc phê duyệt trên hệ thống thông tin nghiệp vụ.
• Trước khi tiến hành kiểm tra, công chức hải quan phải xuất trình quyết định hoặc văn bản phê duyệt của người có thẩm quyền cho người khai hải quan hoặc người vận chuyển biết.
• Mọi thông tin liên quan đến việc kiểm tra, lý do kiểm tra và kết quả kiểm tra phải được cập nhật đầy đủ, kịp thời vào Hệ thống thông tin nghiệp vụ hải quan để phục vụ công tác giám sát, hậu kiểm.

- Trách nhiệm của Cục Hải quan tỉnh, thành phố và cán bộ công chức

• Cục trưởng Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm quán triệt nội dung Công văn 5369/TCHQ-GSQL đến toàn thể cán bộ, công chức trong đơn vị, đặc biệt là lực lượng làm nhiệm vụ tại các cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không.
• Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đột xuất hoạt động công vụ của công chức hải quan nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi nhũng nhiễu, gây khó khăn, tự ý kéo dài thời gian thông quan hàng hóa quá cảnh.
• Trường hợp phát hiện công chức hải quan thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa quá cảnh sai quy định, không đúng thẩm quyền hoặc không có căn cứ pháp lý, người đứng đầu đơn vị phải chịu trách nhiệm liên đới và công chức vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật nghiêm khắc theo quy định của ngành.

- Tăng cường công tác giám sát và phối hợp giữa các đơn vị hải quan

• Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập (nơi tiếp nhận hàng hóa quá cảnh vào Việt Nam) và Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất (nơi hàng hóa quá cảnh rời khỏi lãnh thổ Việt Nam).
• Sử dụng hiệu quả các công cụ giám sát hiện đại như seal định vị điện tử (e-seal), camera giám sát hành trình và hệ thống định vị GPS để theo dõi chặt chẽ tuyến đường, thời gian di chuyển của phương tiện vận chuyển hàng hóa quá cảnh.
• Chỉ tiến hành kiểm tra thực tế tại cửa khẩu xuất trong trường hợp phát hiện seal hải quan bị rách, có dấu hiệu can thiệp trái phép, phương tiện đi sai tuyến đường quy định mà không có lý do chính đáng, hoặc có thông tin tình báo tin cậy về hành vi buôn lậu, gian lận thương mại.

Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với hoạt động logistics

Công văn 5369/TCHQ-GSQL là một bước đi quan trọng của Tổng cục Hải quan trong việc cải cách thủ tục hành chính, giảm thiểu rào cản phi thuế quan và nâng cao năng lực cạnh tranh của dịch vụ logistics quá cảnh tại Việt Nam. Bằng việc siết chặt kỷ luật công vụ và minh bạch hóa quy trình kiểm tra, văn bản này không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các doanh nghiệp vận tải quốc tế mà còn khẳng định cam kết của Việt Nam trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy thương mại tự do trong khu vực và trên thế giới.