Nghị định 67/2014/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 25 tháng 8 năm 2014, quy định các chính sách đồng bộ, quan trọng về đầu tư, tín dụng, bảo hiểm, ưu đãi thuế và một số chính sách khác nhằm phát triển ngành thủy sản Việt Nam một cách bền vững.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định các cơ chế, chính sách ưu đãi nhằm hỗ trợ ngư dân và các tổ chức liên quan trong hoạt động thủy sản. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Tổ chức, cá nhân Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực thủy sản.
• Chủ tàu (tổ chức, cá nhân) đặt hàng đóng mới tàu hoặc nâng cấp tàu (bao gồm thay máy mới, gia cố bọc vỏ thép, bọc vỏ vật liệu mới, mua sắm ngư lưới cụ, trang thiết bị hàng hải, thiết bị bảo quản hải sản và bốc xếp hàng hóa) phục vụ hoạt động khai thác hải sản.
• Tổ chức, cá nhân thực hiện các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ hoạt động thủy sản.

Chính sách đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng thủy sản

Nhà nước tập trung đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống hạ tầng thiết yếu phục vụ ngành thủy sản với các mức hỗ trợ cụ thể từ ngân sách trung ương:

• Hạ tầng cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão: Ngân sách trung ương đầu tư 100% kinh phí xây dựng đối với cảng cá loại I và khu neo đậu tránh trú bão cấp vùng. Đối với cảng cá loại II và khu neo đậu cấp tỉnh, ngân sách trung ương hỗ trợ tối đa 90% cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách và tỉnh Quảng Ngãi; hỗ trợ tối đa 50% đối với các địa phương có điều tiết các khoản thu phân chia về ngân sách trung ương.
• Khu vực tuyến đảo: Ngân sách trung ương đầu tư 100% tổng mức đầu tư (bao gồm cả giải phóng mặt bằng, hạ tầng thiết yếu và các hạng mục khác) cho các dự án cảng cá loại I, loại II và khu neo đậu tránh trú bão thuộc tuyến đảo.
• Hạ tầng vùng nuôi trồng thủy sản và sản xuất giống tập trung: Ngân sách trung ương đầu tư 100% kinh phí xây dựng đối với các dự án do Bộ, ngành trung ương quản lý. Đối với các dự án do địa phương quản lý, ngân sách trung ương hỗ trợ tối đa 90% cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách và tỉnh Quảng Ngãi; hỗ trợ tối đa 50% cho các địa phương có điều tiết ngân sách về trung ương.
• Vùng nuôi trồng thủy sản tập trung trên biển: Ngân sách trung ương đầu tư 100% kinh phí xây dựng hệ thống phao tiêu, đèn báo ranh giới khu vực nuôi và hệ thống neo lồng bè.
• Kinh phí đền bù giải phóng mặt bằng: Do ngân sách địa phương tự đảm bảo, kể cả đối với các dự án của trung ương triển khai tại địa phương.
• Kế hoạch bố trí vốn: Ưu tiên bố trí vốn hàng năm giai đoạn 2015 - 2020 với mức đầu tư bình quân tăng tối thiểu gấp 2 lần so với giai đoạn 2011 - 2014. Tập trung ưu tiên nâng cấp công trình tại các đảo Lý Sơn, Phú Quý, Côn Đảo, Phú Quốc, Bạch Long Vĩ, Cô Tô, Cồn Cỏ và một số tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ; đầu tư xây dựng các trung tâm nghề cá lớn gắn với ngư trường trọng điểm tại Hải Phòng, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Bà Rịa - Vũng Tàu và Kiên Giang.

Chính sách tín dụng đóng mới, nâng cấp tàu và cho vay vốn lưu động

Đây là chính sách cốt lõi nhằm hiện đại hóa đội tàu cá, áp dụng cho chủ tàu đóng mới hoặc nâng cấp tàu có công suất máy chính từ 400CV trở lên để khai thác hải sản xa bờ và cung cấp dịch vụ hậu cần khai thác hải sản xa bờ:

• Điều kiện vay vốn: Chủ tàu phải đang hoạt động nghề cá hiệu quả, có năng lực tài chính, có phương án sản xuất cụ thể và được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt.
• Hạn mức và lãi suất cho vay đóng mới tàu dịch vụ hậu cần xa bờ:
  • Trường hợp đóng mới tàu vỏ thép: Chủ tàu được vay tối đa 95% tổng giá trị đầu tư với lãi suất 7%/năm (chủ tàu trả 1%/năm, ngân sách nhà nước cấp bù 6%/năm).
  • Trường hợp đóng mới tàu vỏ gỗ: Chủ tàu được vay tối đa 70% tổng giá trị đầu tư với lãi suất 7%/năm (chủ tàu trả 3%/năm, ngân sách nhà nước cấp bù 4%/năm).
• Hạn mức và lãi suất cho vay đóng mới tàu khai thác hải sản xa bờ:
  • Tàu vỏ thép, vỏ vật liệu mới từ 400CV đến dưới 800CV: Vay tối đa 90% giá trị đầu tư, chủ tàu trả lãi suất 2%/năm, ngân sách cấp bù 5%/năm.
  • Tàu vỏ thép, vỏ vật liệu mới từ 800CV trở lên: Vay tối đa 95% giá trị đầu tư, chủ tàu trả lãi suất 1%/năm, ngân sách cấp bù 6%/năm.
  • Tàu vỏ gỗ (bao gồm cả trường hợp gia cố bọc vỏ thép, bọc vỏ vật liệu mới): Vay tối đa 70% giá trị đầu tư, chủ tàu trả lãi suất 3%/năm, ngân sách cấp bù 4%/năm.
• Chính sách nâng cấp tàu: Đối với việc nâng cấp tàu vỏ gỗ dưới 400CV thành tàu từ 400CV trở lên hoặc nâng công suất tàu đã có sẵn trên 400CV (máy thay thế phải mới 100%), chủ tàu được vay tối đa 70% giá trị nâng cấp, chủ tàu trả lãi suất 3%/năm, ngân sách cấp bù 4%/năm.
• Thời hạn và tài sản thế chấp: Thời hạn cho vay là 11 năm, trong đó năm đầu tiên chủ tàu được miễn lãi và chưa phải trả nợ gốc (ngân sách nhà nước cấp bù số lãi này). Chủ tàu được thế chấp chính giá trị tài sản hình thành từ vốn vay để bảo đảm khoản vay.
• Cơ chế xử lý rủi ro do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng:
  • Nếu tàu bị hư hỏng nhưng vẫn sửa chữa được: Ngân hàng cơ cấu lại thời hạn trả nợ trong thời gian sửa chữa; công ty bảo hiểm thanh toán chi phí sửa chữa.
  • Nếu tàu bị thiệt hại hoàn toàn không thể khai thác: Xử lý bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm, sử dụng dự phòng rủi ro của ngân hàng để bù đắp; trường hợp vẫn thiếu hụt nợ gốc thì báo cáo Ngân hàng Nhà nước trình Thủ tướng Chính phủ xử lý cụ thể từng trường hợp.
• Chính sách cho vay vốn lưu động: Áp dụng cho chủ tàu khai thác và dịch vụ hậu cần xa bờ hoạt động hiệu quả. Hạn mức vay tối đa 70% giá trị cung cấp dịch vụ hậu cần hoặc 70% chi phí cho một chuyến đi biển. Lãi suất cho vay là 7%/năm trong năm đầu tiên.

Chính sách hỗ trợ bảo hiểm

Nhà nước hỗ trợ kinh phí mua bảo hiểm cho các tàu khai thác hải sản xa bờ và tàu dịch vụ hậu cần xa bờ có công suất từ 90CV trở lên là thành viên tổ đội, hợp tác xã:

• Hỗ trợ hàng năm 100% kinh phí mua bảo hiểm tai nạn cho tất cả thuyền viên làm việc trên tàu.
• Hỗ trợ hàng năm kinh phí mua bảo hiểm thân tàu, trang thiết bị, ngư lưới cụ (bảo hiểm mọi rủi ro) với mức:
  • Hỗ trợ 70% kinh phí đối với tàu có công suất từ 90CV đến dưới 400CV.
  • Hỗ trợ 90% kinh phí đối với tàu có công suất từ 400CV trở lên.

Chính sách ưu đãi thuế toàn diện

Nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho ngư dân và doanh nghiệp thủy sản, Nghị định quy định các ưu đãi thuế vượt trội:

• Miễn thuế tài nguyên đối với hải sản khai thác tự nhiên.
• Không thu lệ phí trước bạ đối với tàu, thuyền khai thác thủy, hải sản.
• Miễn thuế môn bài đối với tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hoạt động nuôi trồng, đánh bắt thủy hải sản và dịch vụ hậu cần nghề cá.
• Miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước phục vụ hoạt động nuôi trồng thủy hải sản.
• Không chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với sản phẩm thủy sản do tổ chức, cá nhân tự nuôi trồng, khai thác bán ra; bảo hiểm tàu, thuyền, trang thiết bị phục vụ trực tiếp khai thác hải sản.
• Hoàn thuế GTGT đối với tàu đóng mới, nâng cấp có công suất máy chính từ 400CV trở lên dùng để khai thác hải sản.
• Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp khai thác hải sản.
• Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ hoạt động khai thác hải sản, dịch vụ hậu cần phục vụ trực tiếp khai thác xa bờ, và thu nhập từ đóng mới, nâng cấp tàu cá từ 400CV trở lên.
• Miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, nguyên liệu, linh kiện trong nước chưa sản xuất được dùng để đóng mới, nâng cấp tàu từ 400CV trở lên.

Các chính sách hỗ trợ khác

Bên cạnh tín dụng và thuế, Nhà nước còn ban hành các chính sách hỗ trợ trực tiếp khác cho tàu từ 400CV trở lên:

• Hỗ trợ 100% chi phí đào tạo, hướng dẫn thuyền viên vận hành tàu vỏ thép, tàu vỏ vật liệu mới và kỹ thuật khai thác, bảo quan sản phẩm theo công nghệ mới.
• Hỗ trợ chi phí vận chuyển hàng hóa từ đất liền ra khơi và vận chuyển hải sản về đất liền cho tàu dịch vụ hậu cần xa bờ: Mức hỗ trợ là 40 triệu đồng/chuyến biển (đối với tàu từ 400CV đến 800CV) và 60 triệu đồng/chuyến biển (đối với tàu từ 800CV trở lên); hỗ trợ tối đa 10 chuyến biển/năm.
• Hỗ trợ 100% chi phí thiết kế mẫu tàu vỏ thép khai thác hải sản và tàu dịch vụ hậu cần xa bờ.
• Hỗ trợ 100% chi phí duy tu, sửa chữa định kỳ tàu vỏ thép nhưng không quá 1% giá trị đóng mới tàu.

Nguồn vốn và cơ chế thực hiện chính sách

Ngân sách trung ương đảm bảo cấp bù lãi suất cho các ngân hàng thương mại, kinh phí thiết kế mẫu tàu và chi phí đào tạo thuyền viên. Đối với chi phí duy tu sửa chữa, chi phí vận chuyển hàng hóa và chính sách bảo hiểm, ngân sách trung ương hỗ trợ 100% cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách và tỉnh Quảng Ngãi; hỗ trợ 50% cho các địa phương có tỷ lệ điều tiết về trung ương dưới 50%; các địa phương còn lại tự cân đối từ ngân sách địa phương.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và chủ tàu

Nghị định phân định rõ vai trò của các bên liên quan để đảm bảo chính sách được thực thi hiệu quả:

• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Chủ trì nghiên cứu nguồn lợi thủy sản, dự báo ngư trường, quy hoạch phát triển tàu cá; công bố các thiết kế mẫu tàu vỏ thép; hướng dẫn định mức duy tu sửa chữa tàu vỏ thép; phối hợp kiểm tra, giám sát và tổ chức lại sản xuất ngành thủy sản.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư & Bộ Tài chính: Cân đối, bố trí nguồn vốn đầu tư phát triển; hướng dẫn cơ chế cấp bù lãi suất và thực hiện chính sách bảo hiểm.
• Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Chỉ đạo các ngân hàng thương mại nhà nước bố trí vốn cho vay; hướng dẫn thủ tục tín dụng đơn giản, an toàn; thực hiện tái cấp vốn khi cần thiết.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Tổ chức triển khai chính sách tại địa phương; giao UBND cấp xã xác nhận đối tượng thụ hưởng; hướng dẫn giá bán của tàu dịch vụ hậu cần xa bờ tương đương giá bán lẻ ở đất liền; bố trí ngân sách địa phương phối hợp thực hiện.
• Chủ tàu: Được hưởng các ưu đãi; tự quyết định việc vay vốn, chọn mẫu tàu, cơ sở đóng tàu; có trách nhiệm hoàn trả vốn và lãi vay đúng hạn.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 67/2014/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 25 tháng 8 năm 2014. Thời gian thực hiện các chính sách quy định về tín dụng, bảo hiểm, hỗ trợ khác và nguồn vốn (tại các Điều 4, 5, 7, 8) được áp dụng đến hết năm 2016 để tiến hành tổng kết, rút kinh nghiệm cho giai đoạn tiếp theo. Trong trường hợp một nội dung có nhiều chính sách hỗ trợ khác nhau, tổ chức, cá nhân thụ hưởng được quyền lựa chọn áp dụng chính sách có mức hỗ trợ cao nhất.