Tóm tắt Tiêu chuẩn ngành 28TCN 121:1998 về Cá nước ngọt - Cá chép V1 bố mẹ - Yêu cầu kỹ thuật

Tiêu chuẩn ngành 28TCN 121:1998 do Bộ Thủy sản ban hành quy định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với cá chép V1 bố mẹ sử dụng trong sinh sản nhân tạo và lưu thông trên thị trường. Đây là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng con giống, bảo tồn và phát triển nguồn gen cá chép V1 có năng suất và chất lượng cao phục vụ ngành nuôi trồng thủy sản nước ngọt.

- Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu chất lượng, phương pháp kiểm tra đối với cá chép V1 bố mẹ (bao gồm cả cá đực và cá cái) dùng để cho đẻ nhân tạo hoặc tự nhiên có kiểm soát.
• Áp dụng đối với các cơ sở sản xuất giống thủy sản, các trại thực nghiệm và các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh con giống cá chép V1 trên phạm vi cả nước.

- Yêu cầu kỹ thuật về ngoại hình và thể chất

• Hình dáng bên ngoài: Cá chép V1 bố mẹ phải có thân hình cân đối, không bị dị hình, dị tật. Vây và vảy phải nguyên vẹn, không bị mất nhớt hoặc tổn thương cơ học. Đầu cá thon gọn, miệng cân đối, râu không bị đứt gãy.
• Màu sắc đặc trưng: Da cá có màu sáng tự nhiên, lưng có màu xám xanh hoặc xám đen, bụng màu trắng bạc hoặc vàng nhạt đặc trưng của dòng cá chép V1.
• Trạng thái hoạt động: Cá phải khỏe mạnh, hoạt động nhanh nhẹn, bơi lội linh hoạt theo đàn, phản xạ nhanh với tiếng động và các tác động từ bên ngoài.

- Yêu cầu về tuổi và khối lượng của cá bố mẹ

• Đối với cá chép V1 cái: Tuổi thành thục sinh dục lần đầu từ 2 đến 5 tuổi. Khối lượng cơ thể tối thiểu phải đạt từ 1,5 kg trở lên đối với cá nuôi ở vùng đồng bằng và trung du.
• Đối với cá chép V1 đực: Tuổi thành thục sinh dục từ 1 đến 4 tuổi. Khối lượng cơ thể tối thiểu phải đạt từ 1,0 kg trở lên.
• Chu kỳ sử dụng: Thời gian khai thác cá bố mẹ hiệu quả nhất là trong vòng 3 đến 4 mùa sinh sản liên tiếp để đảm bảo chất lượng trứng và tinh dịch tốt nhất.

- Chỉ tiêu chất lượng sinh sản của cá bố mẹ

• Cá cái bố mẹ: Phải có tuyến sinh dục phát triển đến giai đoạn IV. Bụng cá to, mềm đều, lỗ sinh dục có màu hồng hồng. Khi vuốt nhẹ hai bên hông, trứng phải chảy ra dễ dàng, hạt trứng tròn đều, có màu vàng rơm hoặc vàng nhạt, không bị vỡ.
• Cá đực bố mẹ: Tuyến sinh dục phát triển tốt. Khi vuốt nhẹ vào vùng bụng gần lỗ sinh dục, tinh dịch phải chảy ra có màu trắng sữa, đậm đặc và tan nhanh trong nước.
• Hiệu suất sinh sản: Tỷ lệ thụ tinh của trứng phải đạt từ 70% trở lên; tỷ lệ nở của phôi phải đạt từ 80% trở lên trong điều kiện ấp nở tiêu chuẩn.

- Yêu cầu về tình trạng sức khỏe và an toàn dịch bệnh

• Cá chép V1 bố mẹ tuyệt đối không mang các mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như bệnh xuất huyết do virus, bệnh nấm mang, hoặc các bệnh ký sinh trùng gây hại nặng.
• Trước khi đưa vào cho đẻ hoặc vận chuyển, cá phải được kiểm tra lâm sàng và có chứng nhận kiểm dịch thực vật, động vật thủy sản theo quy định hiện hành của cơ quan quản lý chuyên ngành.

- Phương pháp kiểm tra và đánh giá chất lượng

• Kiểm tra ngoại quan: Quan sát trực tiếp bằng mắt thường để đánh giá hình dáng, màu sắc, trạng thái hoạt động và các tổn thương bên ngoài của cá.
• Xác định tuổi cá: Dựa vào hồ sơ ghi chép lý lịch của đàn cá tại cơ sở sản xuất hoặc thông qua phương pháp đọc vòng năm trên vảy cá trong trường hợp cần thiết.
• Đánh giá độ thành thục: Thực hiện bằng phương pháp cảm quan qua việc vuốt nhẹ bụng cá để kiểm tra trứng hoặc tinh dịch, kết hợp với việc đo kích thước và khối lượng cơ thể.