Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13562-1:2022 về Lợn giống bản địa - Phần 1: Lợn Móng Cái được công bố vào năm 2022, quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp đánh giá đối với lợn giống Móng Cái nhằm phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát triển nguồn gen vật nuôi bản địa quý hiếm của Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến sản xuất, kinh doanh, chọn lọc, nhân giống và đánh giá chất lượng lợn giống Móng Cái tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm lợn giống Móng Cái thuần chủng ở các giai đoạn: lợn hậu bị, lợn đực giống và lợn nái sinh sản.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Lợn giống Móng Cái: Là giống lợn bản địa có nguồn gốc từ thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, mang các đặc điểm ngoại hình đặc trưng như lông đen pha trắng, lưng võng, bụng xệ và có vệt loang đen hình yên ngựa trên lưng.
• Lợn hậu bị: Lợn đực hoặc lợn cái được nuôi dưỡng, tuyển chọn từ khi cai sữa đến trước khi đưa vào phối giống lần đầu.
• Lợn sinh sản: Lợn nái đã qua phối giống và đang trong chu kỳ sinh sản (mang thai, đẻ con, nuôi con).

Yêu cầu kỹ thuật về đặc điểm ngoại hình

Tiêu chuẩn quy định chi tiết về ngoại hình đặc trưng của lợn Móng Cái thuần chủng nhằm phục vụ công tác phân loại và chọn giống:

• Màu sắc lông và da: Da và lông có màu đen loang trắng đặc trưng. Đầu lợn chủ yếu có màu đen, giữa trán thường có một điểm trắng hình tam giác hoặc hình thoi (gọi là điểm sao trán). Mõm có màu trắng.
• Vệt loang yên ngựa: Trên lưng và hông có mảng lông màu đen kéo dài xuống hai bên sườn nhưng không chạm bụng, tạo thành hình dáng giống như chiếc yên ngựa trên nền lông trắng.
• Thể hình: Đầu nhỏ, mõm dài trung bình và hơi cong. Tai nhỏ, hướng về phía trước. Lưng hơi võng, bụng xệ nhưng không quét đất ở trạng thái bình thường. Bốn chân có màu trắng, móng chân chắc chắn, không bị dị tật.

Yêu cầu kỹ thuật đối với lợn đực giống Móng Cái

Lợn đực giống phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về cả ngoại hình lẫn chất lượng tinh dịch để đảm bảo hiệu quả phối giống:

• Ngoại hình và thể chất: Cơ thể cân đối, khỏe mạnh, hai tinh hoàn phát triển đều, cân đối, không bị ẩn tinh hoàn hoặc lệch tinh hoàn quá mức.
• Chất lượng tinh dịch: Thể tích tinh dịch (V) mỗi lần xuất tinh phải đạt quy chuẩn tối thiểu. Hoạt lực tinh trùng (A) và mật độ tinh trùng (C) phải đạt các chỉ số tiêu chuẩn để đảm bảo tỷ lệ thụ thai cao. Tỷ lệ tinh trùng dị hình không vượt quá mức giới hạn cho phép.

Yêu cầu kỹ thuật đối với lợn nái sinh sản Móng Cái

Đối với lợn nái, tiêu chuẩn tập trung vào khả năng sinh sản và nuôi con khéo:

• Số vú: Lợn nái phải có tối thiểu 12 vú trở lên (thường là 14 vú), các núm vú phân bổ đều, không có vú kẽ hoặc vú dị tật.
• Chỉ tiêu sinh sản: Đánh giá dựa trên số con sơ sinh sống trên một lứa, khối lượng sơ sinh toàn đàn, số con cai sữa trên một lứa và khả năng tiết sữa nuôi con của nái.
• Chu kỳ sinh sản: Khoảng cách giữa các lứa đẻ và thời gian động dục lại sau cai sữa phải nằm trong giới hạn tối ưu của giống.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá

Để xác định lợn giống có đạt tiêu chuẩn hay không, các cơ sở chọn giống phải thực hiện các phương pháp đánh giá sau:

• Đánh giá ngoại hình: Thực hiện bằng phương pháp quan sát trực quan và đo đạc các chỉ số kích thước cơ thể (dài thân, vòng ngực) ở các thời điểm quy định.
• Đánh giá năng suất sinh sản: Ghi chép số liệu theo dõi chi tiết qua các lứa đẻ của lợn nái.
• Kiểm tra chất lượng tinh dịch: Sử dụng các thiết bị chuyên dụng trong phòng thí nghiệm để phân tích các chỉ tiêu tinh dịch đồ của lợn đực giống.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13562-1:2022 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước, các trang trại và hộ chăn nuôi thực hiện việc bảo tồn, chọn lọc, nhân giống và phát triển bền vững nguồn gen lợn Móng Cái tại Việt Nam.