Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13562-5:2022 về Lợn giống bản địa - Phần 5: Lợn Sóc do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, ban hành nhằm thiết lập các yêu cầu kỹ thuật chuẩn mực đối với giống lợn Sóc. Đây là cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng để phục vụ công tác bảo tồn nguồn gen, chọn lọc, nhân giống và quản lý chất lượng giống lợn bản địa đặc trưng của vùng Tây Nguyên Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định cụ thể về các yêu cầu kỹ thuật, chỉ tiêu năng suất và phương pháp kiểm tra đối với lợn Sóc hướng giống (bao gồm cả lợn đực giống và lợn cái giống) nuôi sinh sản. Văn bản áp dụng đối với tất cả các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến sản xuất, kinh doanh, chọn lọc, nhân giống, kiểm tra và đánh giá chất lượng giống lợn Sóc trên phạm vi cả nước.

Yêu cầu về đặc điểm ngoại hình và thể chất

• Màu sắc lông và da: Toàn thân lợn Sóc có màu đen hoặc đen xám đặc trưng. Da dày, lông cứng và rậm. Đặc biệt, dọc theo sống lưng từ cổ đến mông có hàng bờm lông dài, cứng và dựng đứng lên khi lợn ở trạng thái kích động.
• Đặc điểm đầu và mặt: Đầu lợn nhỏ, mõm dài, nhọn và thẳng, rất linh hoạt để phù hợp với tập tính đào bới tìm thức ăn. Tai nhỏ, mỏng, dựng đứng và hướng về phía trước.
• Cấu trúc thân mình: Thân hình thon gọn, ngực sâu, sườn phẳng, lưng thẳng hoặc hơi võng nhẹ nhưng không bị sệ bụng sát đất. Mông dốc nhẹ, đuôi nhỏ và ngắn.
• Hệ thống chân: Chân nhỏ, cao, xương chân cực kỳ cứng cáp, đi bằng ngón với móng cực kỳ chắc chắn, giúp lợn di chuyển nhanh nhẹn, leo trèo tốt trên địa hình đồi núi dốc của vùng Tây Nguyên.
• Cơ quan sinh dục: Đối với lợn đực giống, hai tinh hoàn phải lộ rõ, phát triển cân đối, đều nhau và không bị ẩn tinh hoàn. Đối với lợn cái giống, bầu vú phải phát triển bình thường, có tối thiểu từ 10 vú trở lên, các núm vú phân bổ đều ở hai hàng, không có vú kẽ hoặc vú lép.

Chỉ tiêu sinh trưởng và khối lượng cơ thể

• Tốc độ sinh trưởng: Lợn Sóc có tốc độ sinh trưởng tương đối chậm so với các giống lợn ngoại nhập, tuy nhiên khả năng tích lũy mỡ thấp và tỷ lệ nạc cơ bản ổn định trong điều kiện chăn nuôi tự nhiên.
• Khối lượng cơ thể theo giai đoạn: Tiêu chuẩn quy định rõ mức khối lượng tối thiểu của lợn Sóc qua các giai đoạn phát triển chính bao gồm giai đoạn sơ sinh, giai đoạn cai sữa (khoảng 60 ngày tuổi), giai đoạn hậu bị (khoảng 6 tháng tuổi) và giai đoạn trưởng thành (từ 12 tháng tuổi trở lên). Khối lượng trưởng thành của giống lợn này thường dao động ở mức nhỏ, từ 30 kg đến 45 kg.
• Khả năng thích nghi: Có sức đề kháng cực kỳ cao với các loại dịch bệnh thông thường, khả năng chịu đựng tốt trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt và phương thức chăn nuôi quảng canh hoặc bán chăn thả.

Chỉ tiêu năng suất sinh sản của lợn cái giống

• Tuổi phối giống lần đầu: Thường đạt độ tuổi phối giống lần đầu muộn hơn so với các giống lợn công nghiệp, đảm bảo sự phát triển hoàn thiện về thể chất trước khi mang thai.
• Năng suất sinh sản trên lứa: Số con sơ sinh sống trên mỗi lứa đẻ trung bình đạt từ 5 đến 8 con. Khả năng nuôi con và tiết sữa của lợn mẹ rất tốt, tỷ lệ nuôi sống con đến khi cai sữa đạt tỷ lệ cao.
• Khoảng cách giữa các lứa đẻ: Đảm bảo chu kỳ sinh sản đều đặn, phù hợp với đặc tính sinh học tự nhiên của giống lợn bản địa.

Chỉ tiêu chất lượng tinh dịch của lợn đực giống

• Thể tích tinh dịch (V): Thể tích tinh dịch mỗi lần khai thác của lợn đực Sóc thường nhỏ hơn so với lợn ngoại nhưng có mật độ tinh trùng cao.
• Hoạt lực tinh trùng (A): Tỷ lệ tinh trùng tiến thẳng phải đạt tiêu chuẩn tối thiểu theo quy định để đảm bảo tỷ lệ thụ thai cao.
• Tỷ lệ tinh trùng kỳ hình (K): Tỷ lệ tinh trùng dị dạng phải nằm trong giới hạn cho phép (thường dưới mức tối đa quy định) để không ảnh hưởng đến chất lượng phối giống.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá

• Đánh giá ngoại hình: Thực hiện bằng phương pháp quan sát trực tiếp bằng mắt thường kết hợp với việc đo đạc các chỉ số kích thước hình thể (chiều dài thân, vòng ngực) bằng thước dây chuyên dụng.
• Xác định khối lượng: Sử dụng cân bàn hoặc cân điện tử có độ chính xác phù hợp để cân trực tiếp khối lượng của lợn tại các thời điểm quy định trong tiêu chuẩn.
• Kiểm tra chất lượng tinh dịch: Sử dụng các thiết bị kính hiển vi và dụng cụ đo chuyên dụng trong phòng thí nghiệm để phân tích các chỉ tiêu thể tích, hoạt lực, mật độ và hình thái tinh trùng của lợn đực giống.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13562-5:2022 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này là căn cứ kỹ thuật tối cao để các cơ quan quản lý nhà nước, các trung tâm giống và người chăn nuôi áp dụng nhằm chuẩn hóa quy trình chọn lọc, nhân giống và bảo tồn nguồn gen quý hiếm của giống lợn Sóc tại Việt Nam.