Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8590-5:2010 (hoàn toàn tương đương với ISO 4301-5:1991) là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định về việc phân loại theo chế độ làm việc đối với cầu trục và cổng trục. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về phạm vi áp dụng, tài liệu viện dẫn, nguyên tắc chung và phương pháp phân loại được quy định từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn này đưa ra sự phân loại đối với cầu trục và cổng trục (bao gồm cả cầu trục chân dê, bán cổng trục) dựa trên số lượng chu kỳ làm việc dự kiến thực hiện trong suốt tuổi thọ thiết kế của thiết bị và hệ số phổ tải (mức độ tải trọng danh nghĩa).
• Tiêu chuẩn áp dụng cho các loại cầu trục và cổng trục di chuyển trên đường ray hoặc các kết cấu đỡ tương tự, phục vụ cho việc nâng hạ và di chuyển hàng hóa trong nhà xưởng, kho bãi, cảng biển hoặc các công trình xây dựng.

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần phải tham chiếu đến các tài liệu cơ bản sau:

• TCVN 8590-1 (ISO 4301-1) về Cần trục - Phân loại theo chế độ làm việc - Phần 1: Quy định chung. Đây là tài liệu nền tảng cung cấp các khái niệm, định nghĩa và công thức tính toán chung cho toàn bộ hệ thống tiêu chuẩn phân loại cần trục.

Nguyên tắc phân loại chế độ làm việc của cầu trục và cổng trục được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa hai yếu tố cốt lõi:

• Mức độ sử dụng (Class of utilization): Được xác định bởi tổng số chu kỳ vận hành nâng hạ mà cầu trục thực hiện trong suốt thời gian vận hành hữu ích của nó. Mức độ sử dụng được chia thành các cấp từ U0 đến U9.
• Trạng thái tải trọng (State of loading): Phản ánh mức độ thường xuyên của việc nâng các tải trọng có khối lượng tối đa so với tải trọng thiết kế định mức. Trạng thái tải trọng được biểu thị qua hệ số phổ tải Kp và được chia thành các cấp từ Q0 đến Q4.
• Sự kết hợp giữa cấp sử dụng (U) và cấp phổ tải (Q) sẽ xác định nhóm chế độ làm việc tổng thể của cầu trục (ký hiệu từ A1 đến A8).

Điều này hướng dẫn chi tiết cách xác định nhóm chế độ làm việc cụ thể cho từng loại cầu trục và cổng trục dựa trên điều kiện làm việc thực tế:

• Xác định cấp sử dụng (U): Dựa trên tổng số chu kỳ làm việc dự kiến (C). Ví dụ, cấp U0 tương ứng với số chu kỳ cực thấp (dưới 16.000 chu kỳ), trong khi cấp U9 tương ứng với tần suất làm việc cực cao (trên 4.000.000 chu kỳ).
• Xác định cấp phổ tải (Q): Dựa trên hệ số phổ tải Kp. Cấp Q1 (nhẹ) áp dụng cho cầu trục hiếm khi nâng tải tối đa; cấp Q2 (trung bình) áp dụng cho việc nâng tải trung bình thường xuyên; cấp Q3 (nặng) và Q4 (rất nặng) áp dụng cho các thiết bị liên tục làm việc ở mức tải trọng gần tối đa hoặc tối đa.
• Bảng phân nhóm chế độ làm việc (A1 đến A8): Tiêu chuẩn cung cấp ma trận đối chiếu giữa U và Q để đưa ra nhóm chế độ làm việc cuối cùng của thiết bị. Nhóm A1 đến A3 thường dành cho cầu trục phục vụ sửa chữa, bảo dưỡng (ít sử dụng). Nhóm A4 đến A6 dành cho cầu trục sản xuất thông thường trong nhà xưởng. Nhóm A7 và A8 dành cho cầu trục chuyên dụng làm việc liên tục với cường độ cao như cầu trục gầu ngoạm, cầu trục luyện kim.