Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5403:1991 quy định phương pháp thử kéo đối với mối hàn và liên kết hàn, nhằm đánh giá chất lượng cơ tính của liên kết hàn nóng chảy. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này, tập trung vào các quy định chung, thiết bị thử nghiệm, yêu cầu về mẫu thử và quy trình thực hiện thử kéo.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng và quy định chung

• Tiêu chuẩn này áp dụng cho việc thử kéo các mối hàn liên kết bằng phương pháp hàn nóng chảy (bao gồm hàn hồ quang tay, hàn tự động, bán tự động dưới lớp thuốc bảo vệ, hàn trong môi trường khí bảo vệ, hàn khí, hàn điện xỉ) của các loại kim loại và hợp kim.
• Mục đích của phương pháp thử kéo là nhằm xác định các chỉ tiêu cơ tính cốt lõi của mối hàn, bao gồm: giới hạn bền kéo của liên kết hàn, giới hạn chảy, độ giãn dài tương đối sau khi đứt và độ co thắt tương đối của kim loại mối hàn hoặc kim loại đắp.
• Tiêu chuẩn yêu cầu quá trình chuẩn bị và tiến hành thử nghiệm phải đảm bảo tính khách quan, phản ánh đúng chất lượng thực tế của liên kết hàn trong điều kiện làm việc thực tế.

- Điều 2: Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

• Máy thử kéo phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật theo quy định hiện hành về thiết bị đo lường lực. Sai số cho phép của lực đo trên máy thử kéo không được vượt quá mức quy định (thường là cộng trừ 1% tải trọng đo).
• Ngàm kẹp của máy thử kéo phải đảm bảo giữ chặt mẫu thử, lực kẹp phân bố đều để tránh hiện tượng trượt mẫu hoặc gây ứng suất tập trung tại vùng kẹp làm ảnh hưởng đến kết quả thử nghiệm ở vùng mối hàn.
• Các dụng cụ đo kích thước mẫu thử như panme, thước cặp phải có độ chính xác tối thiểu là 0,1 mm đối với thước cặp và 0,01 mm đối với panme để đảm bảo tính toán chính xác diện tích mặt cắt ngang ban đầu của mẫu thử.

- Điều 3: Yêu cầu và phương pháp chế tạo mẫu thử

• Mẫu thử được cắt ra từ các tấm mẫu hàn thử nghiệm. Phương pháp cắt mẫu (cắt cơ học, cắt gas, cắt plasma) không được làm thay đổi cấu trúc tế vi và tính chất cơ lý của kim loại mối hàn cũng như vùng ảnh hưởng nhiệt. Nếu dùng phương pháp cắt nhiệt, phải chừa lượng dư gia công cơ học tối thiểu để loại bỏ hoàn toàn vùng bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cắt.
• Bề mặt của mẫu thử tại phần làm việc phải được gia công phẳng, nhẵn bằng phương pháp gia công cơ học (phay, mài) để loại bỏ các vết xước, vết lồi lõm của mối hàn, đưa chiều dày mối hàn về bằng chiều dày của kim loại cơ bản (trừ trường hợp có quy định riêng biệt khác).
• Tiêu chuẩn quy định cụ thể kích thước của các loại mẫu thử dẹt và mẫu thử tròn tùy thuộc vào chiều dày của liên kết hàn. Trên mẫu thử phải vạch dấu chiều dài phần tính toán ban đầu để xác định độ giãn dài sau khi đứt.

- Điều 4: Quy trình tiến hành thử kéo

• Trước khi tiến hành thử, phải đo kích thước mặt cắt ngang của mẫu thử tại phần làm việc tối thiểu ở ba vị trí khác nhau để xác định diện tích mặt cắt ngang nhỏ nhất ban đầu.
• Mẫu thử được lắp vào ngàm kẹp của máy thử kéo sao cho trục dọc của mẫu trùng với trục tác dụng lực của máy thử, tránh hiện tượng lệch tâm gây ra ứng suất uốn phụ.
• Tốc độ tăng tải trọng (tốc độ kéo) phải được kiểm soát ổn định theo đúng quy định của tiêu chuẩn để đảm bảo tính chất biến dạng dẻo của kim loại diễn ra bình thường, tránh hiện tượng giật cục hoặc tăng tải quá nhanh làm sai lệch kết quả giới hạn bền.
• Quá trình thử nghiệm được tiến hành liên tục cho đến khi mẫu thử bị phá hủy hoàn toàn. Sau khi mẫu đứt, tiến hành xác định lực kéo lớn nhất, đo chiều dài phần tính toán sau khi đứt và kích thước mặt cắt ngang tại vị trí thắt để tính toán các chỉ tiêu cơ tính tương ứng.
• Ghi nhận vị trí phá hủy của mẫu thử (đứt tại kim loại mối hàn, tại đường nóng chảy, tại vùng ảnh hưởng nhiệt hay tại kim loại cơ bản) để làm cơ sở đánh giá chất lượng của liên kết hàn.