Quyết định phê duyệt Phương án phòng chống lụt bão năm 2017 cho công trình hồ Sông Mực, huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chủ động ứng phó với các diễn biến bất thường của thời tiết, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho công trình đầu mối và hạn chế tối đa thiệt hại cho vùng hạ du.

- Thông số kỹ thuật chủ yếu của hệ thống công trình

Phương án xác định rõ các thông số kỹ thuật cốt lõi của hai hạng mục công trình liên kết chặt chẽ bao gồm hồ Sông Mực và hồ Đồng Lớn:

• Hồ Sông Mực: Là công trình thủy lợi cấp II có chức năng điều tiết nước nhiều năm và cắt giảm lũ cho vùng hạ du với tần suất thiết kế P = 0,5%. Hồ đảm nhận nhiệm vụ cấp nước tưới cho 11.344 ha đất canh tác thuộc hai huyện Như Thanh và Nông Cống. Các mực nước đặc trưng bao gồm: Mực nước dâng bình thường (MNDBT) ở cao trình (+33.00) m tương ứng dung tích 200 triệu m3; Mực nước phát điện ở cao trình (+35.00) m tương ứng dung tích 253 triệu m3; Mực nước lũ thiết kế (P = 0,5%) ở cao trình (+37.21) m tương ứng dung tích 323,2 triệu m3; Mực nước lũ kiểm tra (P = 0,1%) ở cao trình (+38.15) m tương ứng dung tích 356,25 triệu m3; và Mực nước chết ở cao trình (+18.00) m tương ứng dung tích 13 triệu m3. Đập đất của hồ có chiều dài 470 m, chiều cao lớn nhất 38,5 m, chiều rộng đỉnh đập 5 m với cao trình đỉnh đập đạt (+39.40) m. Hệ thống tràn xả lũ kiểu thực dụng gồm 2 cửa van cung có phai phụ, chiều rộng tràn 8 m (2 cửa x 4 m), cao trình ngưỡng tràn (+28.00) m, lưu lượng xả thiết kế đạt 267 m3/s. Cống lấy nước có đường kính 245 cm, lưu lượng tưới thiết kế 13,6 m3/s, vận hành bằng cửa van phẳng thượng lưu điều khiển bằng điện hoặc quay tay khi mất điện.
• Hồ Đồng Lớn: Đóng vai trò là hồ điều tiết lại của hồ Sông Mực với mực nước dâng bình thường ở cao trình (+14.00) m. Đập đất của hồ được sửa chữa năm 2003, có chiều dài 500 m, cao trình đỉnh đập đạt (+18.15) m. Hệ thống tràn xả lũ nằm ở phía tả ngạn, gồm đoạn đầu là tràn đất tự nhiên rộng 100 m, dài 400 m dốc từ cao trình (+14.00) m xuống (+13.15) m; cuối tràn đất là phễu thu nước bằng đá xây bọc bê tông với ngưỡng phễu dài 80 m ở cao trình (+13.15) m; cuối kênh dẫn là tràn đá xây có khẩu độ 580 m ở cao trình (+14.00) m. Cống lấy nước có kích thước (2x2,5) m, dài 50,5 m, lưu lượng thiết kế 13,6 m3/s, vận hành bằng cửa van phẳng.

- Phương án phòng chống lụt bão và quy trình vận hành

Để chủ động trong mọi tình huống thiên tai, phương án đề ra các mục tiêu, quy chuẩn vận hành và kịch bản ứng phó chi tiết:

• Mục tiêu hàng đầu: Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho công trình đầu mối, bảo vệ an toàn cho hoạt động sản xuất nông nghiệp và an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân vùng hạ du.
• Quy trình vận hành: Việc điều tiết nước trong mùa mưa lũ phải tuân thủ nghiêm ngặt Quy trình vận hành điều tiết hồ Sông Mực ban hành kèm theo Quyết định số 3242/QĐ-UBND ngày 03/10/2014 của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa.
• Các cấp mực nước báo động chống lũ: Quy định rõ 3 cấp báo động dựa trên mực nước hồ: Báo động cấp I ở cao trình (+33.00) m; Báo động cấp II ở cao trình (+35.00) m; Báo động cấp III ở cao trình (+37.21) m.
• Các tình huống sự cố giả định và biện pháp xử lý: Phương án dự báo các tình huống nguy hiểm có thể xảy ra như: hiện tượng đường bão hòa thân đập dâng cao gây thấm mái hạ lưu khi mực nước hồ đạt (+33.00) m; xuất hiện mạch đùn, mạch sủi có nước đục tại thân đập, mang cống hoặc vai đập; mực nước hồ vượt cao trình từ (+33.00) m đến (+37.21) m; sự cố kẹt cánh cửa cống lấy nước không thể đóng kín khi có lũ lớn; và tình huống khẩn cấp khi các biện pháp khắc phục giờ đầu không hiệu quả, đập có nguy cơ mất ổn định hoặc vỡ đập, đòi hỏi phải di dân khẩn cấp tại các vùng bị ảnh hưởng. Biện pháp xử lý giờ đầu đối với các tình huống này được thực hiện thống nhất theo phương án do Công ty TNHH một thành viên Sông Chu lập.

- Đảm bảo vật tư dự phòng và lực lượng nhân lực ứng cứu

Công tác hậu cần được chuẩn bị kỹ lưỡng theo phương châm chủ động tại chỗ:

• Vật tư dự phòng tại công trình: Công ty TNHH một thành viên Sông Chu chịu trách nhiệm tập kết đầy đủ vật tư tại chân công trình và trong kho, bao gồm: 200 m3 đá hộc, 24,5 m3 đá 1x2, 35 m3 đá 4x6, 107 m3 cát, 146 rọ thép, 4.000 bao tải, 500 cọc tre, 10 vồ gỗ (bổ sung thêm 2 cái), 30 m2 phên nứa (bổ sung mới), 13 phao cứu sinh, 10 áo phao, các dụng cụ lao động (cuốc, xẻng, dao phát, dao chặt, cuốc chim), 3 đèn ắc quy bổ sung, 5 phai gỗ, 100 lít dầu diezen bổ sung, 1 máy phát điện dự phòng và 1 loa tay dã chiến.
• Vật tư dự phòng trong nhân dân: Ban Chỉ huy PCLB hồ Sông Mực có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn (PCTT và TKCN) các huyện Như Thanh, Nông Cống để phân giao chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể cho các địa phương, đơn vị chuẩn bị sẵn sàng vật tư trong dân nhằm huy động kịp thời khi có yêu cầu.
• Nhân lực ứng cứu: Xây dựng phương án phối hợp hiệp đồng tác chiến giữa Ban Chỉ huy PCLB hồ Sông Mực với Ban Chỉ huy PCTT và TKCN các xã Hải Văn, Hải Long, Xuân Phúc và thị trấn Bến Sung để duy trì lực lượng, phương tiện thường trực, sẵn sàng ứng cứu ngay từ giờ đầu.

- Tổ chức thực hiện và phân công trách nhiệm cụ thể

Quyết định phân định rõ ràng trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc triển khai phương án:

• Ban Chỉ huy PCLB hồ Sông Mực: Thực hiện kiểm tra toàn diện công tác chuẩn bị an toàn công trình trước mùa lũ theo đúng quy định của Pháp lệnh khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi và Nghị định số 72/2007/NĐ-CP. Phối hợp với chính quyền các huyện Như Thanh, Nông Cống triển khai phương án chi tiết theo phương châm "4 tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, kỹ thuật tại chỗ, vật tư hậu cần tại chỗ), đồng thời tổ chức quán triệt nội dung phương án đến các xã và đơn vị liên quan.
• UBND các huyện Như Thanh và Nông Cống: Xây dựng phương án chi tiết huy động và tổ chức lực lượng nhân công thường trực, sẵn sàng ứng cứu kịp thời theo các kịch bản đã đề ra.
• Công ty TNHH một thành viên Sông Chu: Thực hiện cắm mốc chỉ giới phạm vi vùng phụ cận bảo vệ đập theo Nghị định số 72/2007/NĐ-CP; khẩn trương sửa chữa, khắc phục triệt để các hư hỏng hiện có của công trình trước mùa lũ; chuẩn bị đầy đủ vật tư dự phòng; vận hành công trình đúng quy trình; theo dõi sát sao diễn biến thời tiết; tổ chức vận hành thử cửa van cung bằng cả điện lưới và máy phát điện dự phòng trước khi lũ về. Công ty đóng vai trò là cơ quan thường trực, có trách nhiệm báo cáo thường xuyên tình hình về Ban Chỉ huy PCTT và TKCN tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các ngành liên quan.

- Hiệu lực thi hành và trách nhiệm pháp lý

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Chánh Văn phòng UBND tỉnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trưởng Ban Chỉ huy PCLB hồ Sông Mực, Chủ tịch UBND các huyện Nông Cống, Như Thanh, Chủ tịch Hội đồng thành viên và Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Sông Chu cùng Thủ trưởng các đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc quyết định này.