Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 465:2001 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng, quy định các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng đối với cây giống vải nhân giống bằng phương pháp ghép. Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung cốt lõi từ Phần mở đầu đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Thông tin chung về văn bản

• Tên tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 465:2001 về cây giống vải.
• Cơ quan ban hành: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Phạm vi điều chỉnh: Quy định các chỉ tiêu chất lượng, phương pháp kiểm tra và yêu cầu kỹ thuật đối với cây giống vải nhân giống bằng phương pháp ghép phục vụ cho sản xuất.

Phạm vi áp dụng và quy định chung (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn ngành đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và sử dụng giống vải:

• Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc hoặc khuyến khích áp dụng đối với tất cả các cơ sở sản xuất giống nhà nước, tập thể và tư nhân sản xuất cây giống vải ghép trên phạm vi cả nước.
• Đối tượng áp dụng trực tiếp là cây giống vải được nhân giống bằng phương pháp ghép mắt hoặc ghép cành, đảm bảo độ thuần chủng và chất lượng sinh trưởng trước khi đưa ra thị trường hoặc đưa vào trồng sản xuất.

Yêu cầu đối với cây mẹ lấy mắt ghép (Điều 2)

Để đảm bảo chất lượng cây giống thương phẩm, tiêu chuẩn quy định rất nghiêm ngặt về nguồn gốc và chất lượng của cây mẹ lấy mắt ghép:

• Cây mẹ dùng để khai thác mắt ghép phải là những cây giống tốt, thuộc các giống vải đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận cho phép sản xuất hoặc là các cây trội được bình tuyển và công nhận bởi cơ quan quản lý chuyên ngành.
• Cây mẹ phải có hồ sơ lý lịch rõ ràng, sinh trưởng khỏe mạnh, không mang các mầm bệnh nguy hiểm, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm do virus, vi khuẩn hoặc các loại sâu bệnh hại nguy hiểm như bệnh chổi rồng, sâu đục thân, đục quả.
• Năng suất và chất lượng quả của cây mẹ phải ổn định qua nhiều năm, đảm bảo giữ nguyên được các đặc tính di truyền ưu việt của giống gốc.

Yêu cầu đối với gốc ghép (Điều 3)

Gốc ghép đóng vai trò quyết định đến khả năng thích ứng và hút chất dinh dưỡng của cây giống sau này. Tiêu chuẩn quy định cụ thể như sau:

• Gốc ghép phải được gieo từ hạt của các giống vải chua hoặc các giống vải địa phương có sức sinh trưởng mạnh, khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất lợi của thời tiết tốt.
• Hạt gieo làm gốc ghép phải được thu hoạch từ những cây khỏe mạnh, quả chín hoàn toàn.
• Tiêu chuẩn cây làm gốc ghép khi tiến hành ghép: Thân cây thẳng, không bị sâu bệnh, vỏ không bị tổn thương. Đường kính cổ rễ và chiều cao cây phải đạt kích thước tối thiểu theo quy định để đảm bảo tỷ lệ tiếp hợp và sống sót cao sau khi ghép.

Tiêu chuẩn chất lượng cây giống xuất vườn (Điều 4)

Đây là điều khoản cốt lõi quy định các chỉ tiêu định lượng và định tính cụ thể để đánh giá một cây giống vải đủ điều kiện xuất vườn:

• Hình thái và sinh trưởng: Cây giống phải có thân thẳng, vết ghép tiếp hợp tốt, không bị sần sùi hay thắt nghẹt. Chiều cao cây tính từ mặt bầu đến đỉnh sinh trưởng và đường kính thân (đo trên vết ghép) phải đạt các thông số kỹ thuật chuẩn.
• Bộ lá và cành: Cây giống xuất vườn phải có ít nhất từ 1 đến 2 đợt lộc đã thành thục (lá đã chuyển sang màu xanh đậm, phiến lá cứng cáp). Cây có bộ lá phát triển cân đối, không bị dị dạng.
• Tình trạng sâu bệnh: Cây giống tuyệt đối không được mang các loại sâu bệnh hại nguy hiểm thuộc danh mục đối tượng kiểm dịch thực vật.
• Yêu cầu về bầu đất: Bầu đất phải chắc chắn, không bị vỡ, kích thước bầu phù hợp với kích thước cây. Rễ cây phát triển đều trong bầu nhưng không bị bó rễ quá mức.