Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 475:2001

Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 475:2001 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành quy định các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu đối với cây giống măng cụt (Garcinia mangostana L.) được nhân giống bằng phương pháp gieo hạt hoặc ghép nêm. Tiêu chuẩn này nhằm đảm bảo chất lượng nguồn giống phục vụ cho việc sản xuất, kinh doanh và phát triển các vùng trồng măng cụt bền vững tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, kiểm định và sử dụng cây giống măng cụt trên phạm vi cả nước. Văn bản đưa ra các tiêu chí bắt buộc về chất lượng hình thái, độ sạch sâu bệnh, phương pháp kiểm tra chất lượng cũng như quy trình đóng gói, vận chuyển cây giống.

Yêu cầu kỹ thuật đối với cây giống măng cụt gieo từ hạt

Cây giống măng cụt nhân giống bằng phương pháp gieo hạt phải đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng sau:

• Tuổi cây giống: Cây giống phải đạt từ 18 đến 24 tháng tuổi tính từ khi gieo hạt.
• Chiều cao cây: Chiều cao cây tính từ mặt bầu đất đến đỉnh sinh trưởng phải đạt tối thiểu từ 30 cm đến 40 cm.
• Đường kính cổ rễ: Đường kính cổ rễ đo sát mặt bầu phải đạt từ 0,6 cm trở lên.
• Số cặp lá: Cây phải có ít nhất từ 5 đến 6 cặp lá trưởng thành, lá có màu xanh đặc trưng của giống, không bị dị dạng hay cháy lá.
• Tình trạng sinh trưởng: Cây sinh trưởng khỏe mạnh, thân thẳng đứng, không bị cụt ngọn, hệ thống rễ phát triển tốt và chưa bị bó rễ quá mức trong bầu.

Yêu cầu kỹ thuật đối với cây giống măng cụt ghép

Đối với cây giống măng cụt được nhân giống bằng phương pháp ghép nêm, các tiêu chuẩn kỹ thuật bao gồm:

• Gốc ghép: Phải là cây măng cụt gieo từ hạt đạt từ 18 đến 24 tháng tuổi, sinh trưởng khỏe mạnh, không bị sâu bệnh hại.
• Mắt ghép (cành ghép): Được lấy từ cây đầu dòng hoặc vườn cây mẹ đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền bình tuyển và công nhận. Cành ghép phải hóa gỗ bán phần, có từ 1 đến 2 cặp lá hoặc chồi ngủ khỏe mạnh.
• Vết ghép: Vết ghép phải liền da hoàn toàn, tiếp hợp tốt, không bị sần sùi hoặc có hiện tượng tách rời khi có lực tác động nhẹ.
• Chiều cao chồi ghép: Chồi ghép phải phát triển đạt chiều cao tối thiểu từ 15 cm đến 20 cm và đã có ít nhất 1 đến 2 tầng cành mới.

Yêu cầu về kiểm soát sâu bệnh hại

Cả hai loại cây giống (gieo hạt và ghép) đều phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về an toàn dịch bệnh trước khi xuất vườn:

• Không được mang các loại sâu bệnh nguy hiểm như bệnh xì mủ, chảy nhựa thân, bệnh thối rễ do nấm Phytophthora spp. gây ra.
• Không bị các loại côn trùng gây hại tấn công ở mức độ nặng như rầy mềm, bọ trĩ, hoặc sâu vẽ bùa làm ảnh hưởng đến khả năng quang hợp và sinh trưởng của cây.
• Bầu đất của cây giống phải nguyên vẹn, không bị vỡ, không chứa các loại cỏ dại nguy hại hoặc mầm bệnh truyền qua đất.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá chất lượng

Việc kiểm tra chất lượng cây giống măng cụt được thực hiện thông qua các phương pháp trực quan và đo đạc thực tế:

• Kiểm tra ngoại quan: Đánh giá độ đồng đều của lô cây giống, màu sắc lá, tình trạng vết ghép và sự phát triển của bộ rễ.
• Đo đạc chỉ tiêu hình thái: Sử dụng thước đo chuyên dụng để xác định chiều cao cây, đường kính cổ rễ và số lượng cặp lá theo tỷ lệ lấy mẫu ngẫu nhiên của lô hàng.
• Đánh giá dịch hại: Quan sát trực tiếp để phát hiện các triệu chứng sâu bệnh hại trên thân, lá và rễ cây giống.

Quy định về ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

Để đảm bảo chất lượng cây giống đến tay người trồng, tiêu chuẩn quy định rõ:

• Ghi nhãn cây giống: Mỗi lô cây giống hoặc từng cây giống phải có nhãn mác rõ ràng ghi đầy đủ thông tin về tên giống, phương pháp nhân giống, tên cơ sở sản xuất, ngày xuất vườn và tiêu chuẩn chất lượng áp dụng.
• Vận chuyển: Quá trình vận chuyển phải nhẹ nhàng, xếp cây gọn gàng, tránh làm vỡ bầu đất, gãy ngọn hoặc dập nát lá. Phải có biện pháp che nắng, che gió phù hợp để tránh cây bị mất nước.
• Bảo quản tại vườn ươm: Cây giống trước khi xuất vườn phải được huấn luyện ánh sáng (đưa ra vùng có ánh sáng trực tiếp phù hợp) và tưới nước đầy đủ để đảm bảo khả năng thích nghi cao nhất khi trồng ra ruộng sản xuất.