Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 476:2001 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng, quy định các yêu cầu chất lượng đối với cây giống nhãn tại các tỉnh phía Nam. Tiêu chuẩn này nhằm thống nhất quản lý chất lượng cây giống, đảm bảo nguồn giống sạch bệnh, đúng giống và đạt tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi đưa vào sản xuất đại trà.

Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn ngành, cụ thể:

• Áp dụng đối với tất cả các loại cây giống nhãn được nhân giống bằng phương pháp vô tính (ghép mắt, ghép cành hoặc chiết cành) lưu thông và sử dụng tại các tỉnh phía Nam.
• Là căn cứ pháp lý và kỹ thuật để các cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, đánh giá chất lượng cây giống tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng.
• Khuyến khích các tổ chức, cá nhân sản xuất giống nhãn tự nguyện áp dụng để nâng cao uy tín và chất lượng sản phẩm trên thị trường.

Điều 2: Các tiêu chuẩn và tài liệu viện dẫn

Để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong hệ thống tiêu chuẩn ngành nông nghiệp, Điều 2 quy định việc áp dụng phối hợp với các văn bản pháp quy khác:

• Các quy trình kỹ thuật nhân giống nhãn do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành.
• Các quy định về kiểm dịch thực vật và bảo vệ thực vật hiện hành nhằm kiểm soát nguồn sâu bệnh hại nguy hiểm lây lan qua con đường giống.
• Các tiêu chuẩn quốc gia về phương pháp thử, lấy mẫu và đánh giá chất lượng nông sản, cây trồng.

Điều 3: Giải thích thuật ngữ và định nghĩa chuyên ngành

Điều khoản này chuẩn hóa các khái niệm kỹ thuật cốt lõi để tránh gây nhầm lẫn trong quá trình thực hiện:

• Cây đầu dòng (Cây mẹ): Là cây có năng suất cao, chất lượng tốt ổn định, sạch bệnh, được cơ quan có thẩm quyền bình tuyển và công nhận để làm nguồn vật liệu nhân giống (lấy mắt ghép hoặc chiết cành).
• Vườn cây đầu dòng: Là vườn nhãn được trồng từ các cây đầu dòng hoặc thế hệ nhân giống F1 từ cây đầu dòng, được chăm sóc theo quy trình đặc biệt để khai thác mắt ghép, cành chiết.
• Gốc ghép: Là cây được gieo từ hạt của các giống nhãn địa phương có sức sinh trưởng mạnh, khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng đất đai tốt, dùng để ghép mắt hoặc cành của giống nhãn ưu tú.
• Mắt ghép (hoặc cành ghép): Là bộ phận sinh dưỡng lấy từ cây đầu dòng để ghép lên gốc ghép.
• Cây giống chiết: Là cây giống được tạo ra bằng phương pháp khoanh vỏ, bó bầu ngay trên cành của cây mẹ để kích thích ra rễ, sau đó cắt rời thành cây độc lập.

Điều 4: Yêu cầu kỹ thuật đối với cây giống nhãn xuất vườn

Đây là nội dung trọng tâm quy định chi tiết các chỉ tiêu định lượng và định tính mà cây giống nhãn phải đạt được trước khi xuất vườn đem trồng:

• Độ thuần giống và nguồn gốc: Cây giống phải đảm bảo đúng giống như tên gọi đã công bố, có nguồn gốc rõ ràng từ cây đầu dòng hoặc vườn cây đầu dòng đã được công nhận.
• Yêu cầu về hình thái cây giống ghép:
  • Chiều cao cây tính từ mặt bầu đất đến đỉnh sinh trưởng phải đạt kích thước tối thiểu theo quy định (thường từ 50 - 60 cm trở lên).
  • Đường kính thân (đo phía trên vết ghép khoảng 2 cm) phải đạt độ dày cần thiết, đảm bảo cây cứng cáp.
  • Vết ghép phải liền da hoàn toàn, không bị sần sùi, không bị nứt nẻ hoặc có dấu hiệu tách rời.
  • Cây phải có ít nhất 1 đến 2 đợt lộc mới đã thành thục (lá đã chuyển sang màu xanh đậm, phiến lá cứng cáp).
• Yêu cầu về hình thái cây giống chiết:
  • Cành chiết phải có bộ rễ phát triển mạnh, rễ đã chuyển sang màu vàng nâu hoặc nâu nhạt, phân bố đều trong bầu đất.
  • Chiều cao cành chiết và số lượng cành cấp 1 phải đảm bảo cân đối, không bị đổ ngã khi trồng.
• Tình trạng sâu bệnh hại: Cây giống tuyệt đối không được mang các loại dịch hại nguy hiểm, đặc biệt là bệnh chổi rồng (do nhện lông nhung truyền), các bệnh do nấm gây thối rễ, lở cổ rễ và các loại sâu đục thân, rệp sáp.
• Quy cách bầu đất: Bầu đất phải chắc chắn, không bị vỡ, kích thước bầu phải tương xứng với kích thước cây giống, chất giá thể trong bầu phải tơi xốp, đủ dinh dưỡng và giữ ẩm tốt.