Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7122-2:2007 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 3377-2:2002) là văn bản kỹ thuật quy định phương pháp xác định độ bền xé của da bằng kỹ thuật xé hai cạnh (thường được gọi là phương pháp Baumann). Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết, chuyên sâu và toàn diện về nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.
- Điều 1: Phạm vi áp dụng
Điều khoản này xác định rõ đối tượng, mục đích và phạm vi điều chỉnh của phương pháp thử nghiệm cơ lý đối với sản phẩm da:
- Phương pháp này được thiết kế đặc biệt để xác định độ bền xé của da thông qua việc đo lực xé trên mẫu thử có hai cạnh chịu lực kéo trực tiếp.
- Tiêu chuẩn được áp dụng rộng rãi cho tất cả các loại da thành phẩm hoặc bán thành phẩm, không phân biệt nguồn gốc động vật (da bò, da heo, da cừu...) hay phương pháp thuộc da (như thuộc chrome, thuộc thảo mộc).
- Phương pháp này đặc biệt có ý nghĩa trong việc đánh giá chất lượng cơ lý của da, giúp xác định khả năng chịu lực của da trong quá trình gia công cắt may và sử dụng thực tế (như sản xuất giày dép, túi xách, bọc ghế sofa, nội thất ô tô).
- Điều 2: Tài liệu viện dẫn
Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, việc viện dẫn các tiêu chuẩn liên quan là bắt buộc. Các tài liệu viện dẫn sau đây là nền tảng không thể tách rời khi tiến hành thử nghiệm:
- TCVN 7117 (ISO 2418): Da - Hướng dẫn lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử. Tiêu chuẩn này quy định vị trí và phương pháp lấy mẫu trên tấm da để đảm bảo tính đại diện cao nhất cho toàn bộ lô hàng.
- TCVN 7115 (ISO 2419): Da - Phép thử cơ lý - Chuẩn bị và điều hòa mẫu thử. Quy định môi trường nhiệt độ và độ ẩm tiêu chuẩn để điều hòa mẫu trước khi tiến hành thử nghiệm, nhằm loại bỏ sai số do yếu tố môi trường gây ra.
- TCVN 7116 (ISO 2589): Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ dày. Quy định phương pháp và thiết bị đo độ dày chính xác của mẫu da tại vùng thử nghiệm.
- Điều 3: Nguyên tắc của phép thử
Nguyên tắc cốt lõi của phép thử xé hai cạnh được mô tả chi tiết nhằm đảm bảo tính thống nhất trong quá trình thực hiện tại các phòng thử nghiệm:
- Mẫu thử được chuẩn bị dưới dạng một miếng da hình chữ nhật có khoét một lỗ hình khe (khe hở) ở chính giữa theo kích thước hình học quy định.
- Một cặp móc kéo chuyên dụng (móc Baumann) được luồn qua lỗ khe này từ hai phía đối diện nhau của mẫu thử.
- Mẫu thử sau đó được kéo căng bằng thiết bị thử kéo với tốc độ không đổi cho đến khi bị xé rách hoàn toàn từ lỗ khe ra hai cạnh bên ngoài.
- Lực kéo lớn nhất đạt được trong quá trình xé rách mẫu thử sẽ được ghi lại và được định nghĩa là lực xé (độ bền xé) của mẫu da đó, tính bằng Newton (N).
- Điều 4: Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm
Để đảm bảo độ chính xác, độ tin cậy và khả năng lặp lại của kết quả thử nghiệm, tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt về các thông số kỹ thuật của thiết bị và dụng cụ sử dụng:
- Thiết bị thử kéo: Phải phù hợp với các yêu cầu chung của phép thử cơ lý da. Thiết bị phải có khả năng tạo ra lực kéo liên tục với tốc độ dịch chuyển của kẹp cơ học là 100 mm/phút ± 20 mm/phút. Thang đo lực của thiết bị phải được hiệu chuẩn và đảm bảo độ chính xác theo quy định, có khả năng ghi lại lực cực đại trong quá trình thử.
- Móc kéo chuyên dụng (Móc Baumann): Gồm hai móc kim loại có hình dạng và kích thước hình học được quy định nghiêm ngặt để luồn vào khe của mẫu thử. Bề mặt tiếp xúc của móc với da phải được mài nhẵn, không có gờ sắc để tránh gây ra sự tập trung ứng suất không mong muốn làm ảnh hưởng đến kết quả xé thực tế.
- Dao dập mẫu thử: Dao dập bằng thép có biên dạng sắc bén để cắt mẫu thử hình chữ nhật có kích thước chuẩn và tạo lỗ khe ở giữa mẫu chỉ trong một lần dập, đảm bảo mép cắt phẳng phiu, không bị xơ xước hay biến dạng cấu trúc sợi da.
- Dụng cụ đo độ dày: Phù hợp với yêu cầu của TCVN 7116 (ISO 2589), dùng để đo độ dày của mẫu thử tại vị trí gần sát với vùng sẽ bị xé, giúp tính toán độ bền xé quy đổi theo độ dày thực tế của da (lực xé trên một đơn vị độ dày, N/mm).
TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
TCVN 7122-2: 2007
ISO 3377-2: 2002
DA – PHÉP THỬ CƠ LÝ – XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN XÉ – PHẦN 2: XÉ HAI CẠNH
Leather – Physical and mechanical tests – Determination of tear load – Part 2: Double edge tear
Lời nói đầu
TCVN 7122-2 : 2007 thay thế TCVN 7122 : 2002
TCVN 7122-2 : 2007 hoàn toàn tương đương ISO 3377-2: 2002
TCVN 7122-2 : 2007 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn TCVN/TC 120 Sản phẩm da biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
TCVN 7122-2 : 2007 là một phần của TCVN 7122 : 2007. TCVN 7122 : 2007 gồm 2 phần:
- TCVN 7122-1 : 2007, Da – Phép thử cơ lý – Xác định độ bền xé - Phần 1: Xé một cạnh.
- TCVN 7122-2 : 2007, Da – Phép thử cơ lý – Xác định độ bền xé - Phần 2: Xé hai cạnh.
DA – PHÉP THỬ CƠ LÝ – XÁC ĐỊNH ĐỘ BỀN XÉ – PHẦN 2: XÉ HAI CẠNH
Leather – Physical and mechanical tests – Determination of tear load – Part 2: Double edge tear
1. Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ bền xé của da bằng cách xé hai cạnh. Đôi khi phương pháp này được mô tả như phương pháp xé Baumann. Tiêu chuẩn này áp dụng cho tất cả các loại da.
2. Tài liệu viện dẫn
Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm ban hành thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm ban hành thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi.
TCVN 7115 : 2007 (ISO 2419: 2006), Da – Phép thử cơ lý – Chuẩn bị và ổn định mẫu thử.
TCVN 7117 : 2007 (ISO 2418: 2002), Da – Phép thử hóa, cơ lý và độ bền màu – Vị trí lấy mẫu
TCVN 7118 : 2007 (ISO 2589: 2002), Da – Phép thử cơ lý – Xác định độ dày.
ISO 7500-1, Metallic materials – Verification of static uniaxial testing machines – Part 1: Tension/compression testing machines – Verification and calibration of the force-measuring system. (Vật liệu kim loại – Kiểm tra các máy thử có một trục cố định – Phần 1: Máy thử kéo/nén – Kiểm tra và hiệu chuẩn hệ thống đo lực).
3. Nguyên tắc
Mẫu da hình chữ nhật có một lỗ theo hình dạng quy định, được đặt lên trên hai đầu đã được gấp của một cặp giá đỡ được gắn vào ngàm kẹp của máy thử kéo. Ghi lại giá trị cao nhất sử dụng trong quá trình xé mẫu thử.
4. Thiết bị, dụng cụ
4.1. Máy thử kéo, có:
- khoảng tác dụng lực phù hợp với mẫu thử trong phép thử;
- thiết bị ghi lực chính xác ít nhất đến 2 % như quy định trong loại 2 của ISO 7500-1;
- có tốc độ tách rời đồng nhất của ngàm kẹp là 100 mm/phút ± 20mm/phút;
4.2. Giá đỡ mẫu, như trong hình 1, mỗi giá gồm một miếng thép rộng 10 mm ± 0,1 mm và dày 2 mm ± 0,1 mm, được uốn cong thành một góc vuông ở một đầu để tạo thành một thanh cứng có chiều dài tối thiểu là 12 mm ± 0,1 mm. Giá đỡ mẫu có thể ăn khớp hoặc thay thế các ngàm kẹp của máy thử độ bền kéo đứt (4.1).
4.3. Đồng hồ đo độ dày, theo quy định trong TCVN 7118: 2002 (ISO 2589).
4.4. Dao dập, theo quy định trong TCVN 7115 : 2007 (ISO 2419: 2006) có thể cắt được mẫu thử như chỉ ra ở hình 2 trong một lần cắt. Tất cả các phần của dao dập phải nằm trên cùng một mặt phẳng.
Hình 1 – Giá đỡ mẫu
Hình 2 – Miếng mẫu thử để xé hai cạnh (tất cả các kích thước tính bằng milimét ± 1 mm, R = bán kính)
5. Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu
5.1. Mẫu phù hợp với TCVN 7117: 2007 (ISO 2418: 2002). Từ mẫu cắt sáu mẫu thử phù hợp với TCVN 7115 : 2007 (ISO 2419: 2006), trong đó có ba miếng mẫu thử có chiều dài song song với sống lưng và ba miếng có chiều dài vuông góc với sống lưng.
CHÚ THÍCH: Nếu có yêu cầu thử nhiều hơn hai con da to hoặc da nhỏ trong một lô, thì chỉ lấy duy nhất một mẫu theo mỗi hướng từ mỗi con da to hoặc da nhỏ để tổng số mẫu thử không nhỏ hơn ba mẫu đối với mỗi hướng.
5.2. Điều hòa mẫu thử theo TCVN 7115: 2007 (ISO 2419: 2006).
5.3. Đo độ dày của miếng mẫu thử theo TCVN 7118: 2007 (ISO 2589: 2002).
6. Cách tiến hành
6.1. Chỉnh thiết bị sao cho các đầu gấp lại của giá giữ mẫu chạm nhẹ với nhau. Nhét mẫu thử qua các đầu gấp lại, sao cho chúng nhô ra qua khe rãnh bằng chiều rộng của các đầu đã gấp song song với các cạnh thẳng của rãnh. Ấn mẫu thử chắc chắn lên trên giá đỡ.
6.2. Cho máy chạy cho đến khi mẫu bị xé rời, và ghi giá trị lực lớn nhất đạt được trong quá trình xé rách.
6.3. Lặp lại các bước 6.1 và 6.2 với mẫu thử khác.
7. Báo cáo thử nghiệm
Báo cáo thử nghiệm phải gồm các nội dung sau:
a) viện dẫn tiêu chuẩn này;
b) độ dày của mẫu thử, tính bằng mm;
c) giá trị lực xé trung bình của miếng mẫu thử có chiều dài song song với sống lưng, tính bằng Niutơn (N);
d) giá trị lực xé trung bình của miếng mẫu thử có chiều dài vuông góc với sống lưng, tính bằng Niutơn (N);
e) giá trị lực xé trung bình (nghĩa là giá trị trung bình số học của c và d);
f) môi trường chuẩn sử dụng để ổn định và thử như trong TCVN 7115: 2007 (ISO 2419: 2006) (nghĩa là 20 0C/65 % độ ẩm tương đối, hoặc 23 0C/50 % độ ẩm tương đối);
g) bất kỳ sai lệch nào so với phương pháp quy định trong tiêu chuẩn này;
h) các chi tiết để nhận dạng mẫu và bất kỳ sai lệch nào trong quá trình lấy mẫu so với TCVN 7117: 2007 (ISO 2418: 2002).
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7115:2007 (ISO 2419 : 2006) về Da - Phép thử cơ lý - Chuẩn bị và ổn định mẫu thử
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7117:2007 (ISO 2418: 2002) về Da - Phép thử hoá, cơ lý và độ bền màu - Vị trí lấy mẫu
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7118:2007 (ISO 2589 : 2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ dày
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7122-1:2007 (ISO 3377 - 1 : 2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ bền xé - Phần 1: Xé một cạnh
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7123:2007 (ISO 3378: 2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ bền rạn nứt mặt cật và chỉ số rạn nứt mặt cật
- 2 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7124:2002 (ISO 3379 : 1976) về Da - Xác định độ phồng và độ bền của da cật - Thử nổ bi do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7125:2007 (ISO 3380 : 2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định nhiệt độ co đến 100 độ C
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7126:2010 (ISO 4044 : 2008) về Da - Phép thử hóa học - Chuẩn bị mẫu thử hoá
- 5 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7128:2002 (ISO 4047 : 1977) về Da - Xác định tro sunphat hoá tổng và tro sunphat hoá không hoà tan trong nước do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 6 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10455:2014 (ISO 17229:2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ hấp thụ hơi nước
- 7 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10458:2014 (ISO 17232:2006) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ bền nhiệt của da láng
- 8 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10459:2014 (ISO 17233:2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định nhiệt độ rạn nứt lạnh của lớp phủ bề mặt
- 9 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10460:2014 (ISO 17236:2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ giãn
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7115:2007 (ISO 2419 : 2006) về Da - Phép thử cơ lý - Chuẩn bị và ổn định mẫu thử
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7117:2007 (ISO 2418: 2002) về Da - Phép thử hoá, cơ lý và độ bền màu - Vị trí lấy mẫu
- 3 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7118:2007 (ISO 2589 : 2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ dày
- 4 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7122-1:2007 (ISO 3377 - 1 : 2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ bền xé - Phần 1: Xé một cạnh
- 5 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7123:2007 (ISO 3378: 2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ bền rạn nứt mặt cật và chỉ số rạn nứt mặt cật
- 6 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7124:2002 (ISO 3379 : 1976) về Da - Xác định độ phồng và độ bền của da cật - Thử nổ bi do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 7 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7125:2007 (ISO 3380 : 2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định nhiệt độ co đến 100 độ C
- 8 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7126:2010 (ISO 4044 : 2008) về Da - Phép thử hóa học - Chuẩn bị mẫu thử hoá
- 9 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7128:2002 (ISO 4047 : 1977) về Da - Xác định tro sunphat hoá tổng và tro sunphat hoá không hoà tan trong nước do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 10 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10455:2014 (ISO 17229:2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ hấp thụ hơi nước
- 11 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10458:2014 (ISO 17232:2006) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ bền nhiệt của da láng
- 12 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10459:2014 (ISO 17233:2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định nhiệt độ rạn nứt lạnh của lớp phủ bề mặt
- 13 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10460:2014 (ISO 17236:2002) về Da - Phép thử cơ lý - Xác định độ giãn