Tóm tắt Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1753:1975 về Vải dệt thoi - Phương pháp xác định mật độ sợi

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1753:1975 quy định phương pháp xác định mật độ sợi dọc và sợi ngang của các loại vải dệt thoi. Đây là một trong những chỉ tiêu kỹ thuật cơ bản và quan trọng nhất để đánh giá cấu trúc, độ chặt, khối lượng và các tính chất cơ lý khác của vải dệt thoi trong quá trình sản xuất, kiểm tra chất lượng và lưu thông thương mại.

- Phạm vi áp dụng và quy định chung

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với hầu hết các loại vải dệt thoi thông thường. Mật độ sợi của vải dệt thoi được định nghĩa là số lượng sợi dọc hoặc sợi ngang tính trên một đơn vị chiều dài quy chuẩn, thông thường là trên chiều dài 10 cm (hoặc 100 mm).

- Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm (Điều 1 - Điều 2)

Để đảm bảo độ chính xác của phép đo, tiêu chuẩn quy định việc sử dụng các thiết bị và dụng cụ chuyên dụng bao gồm:

• Kính đếm sợi (Kính phân tích dệt): Thiết bị có độ phóng đại phù hợp, được trang bị thước đo có vạch chia rõ ràng để người thử nghiệm dễ dàng quan sát và đếm chính xác số lượng sợi trên một khoảng cách xác định.
• Thước lá kim loại: Thước đo có độ chính xác cao, vạch chia đến 1 mm, dùng để đo khoảng cách trên mẫu vải khi không sử dụng kính đếm sợi tích hợp thước.
• Kim đếm hoặc kim gẩy: Dụng cụ hỗ trợ đếm sợi, giúp tách biệt từng sợi vải trong quá trình đếm, đặc biệt hữu ích đối với các loại vải có mật độ sợi cao hoặc màu sắc tối khó quan sát.
• Kéo cắt vải: Dùng để chuẩn bị và cắt mẫu thử đạt kích thước tiêu chuẩn.

- Chuẩn bị mẫu thử và điều kiện môi trường (Điều 3)

Quy trình chuẩn bị mẫu thử được quy định nghiêm ngặt nhằm loại bỏ các sai số do tác động ngoại cảnh:

• Vị trí lấy mẫu: Mẫu thử phải được lấy ở vị trí cách biên vải ít nhất 10 cm. Quy định này nhằm tránh những biến dạng về mật độ sợi thường xảy ra ở khu vực sát biên vải trong quá trình dệt và hoàn tất vải. Mẫu vải được chọn phải phẳng phiu, không bị nhăn nhúm, gấp nếp hoặc bị kéo căng cục bộ.
• Điều hòa mẫu: Trước khi tiến hành thử nghiệm, mẫu vải phải được để trong môi trường khí hậu chuẩn (nhiệt độ và độ ẩm quy định) trong một khoảng thời gian nhất định để đạt trạng thái cân bằng ẩm. Việc này giúp hạn chế sự co giãn tự nhiên của sợi vải làm thay đổi mật độ thực tế.

- Phương pháp tiến hành xác định mật độ sợi (Điều 4)

Tiêu chuẩn hướng dẫn chi tiết các phương pháp đếm sợi tùy thuộc vào đặc tính cấu trúc của từng loại vải:

• Phương pháp đếm trực tiếp bằng kính đếm sợi: Áp dụng cho các loại vải thông thường, có mật độ sợi trung bình và cấu trúc dệt rõ ràng, dễ quan sát bằng mắt thường qua kính phóng đại. Người thử nghiệm đặt kính đếm song song với hệ sợi cần đếm (dọc hoặc ngang) và tiến hành đếm số lượng sợi nằm trong khung đo tiêu chuẩn (thường là 5 cm hoặc 10 cm).
• Phương pháp tháo sợi (phân tích dỡ sợi): Áp dụng đối với các loại vải có mật độ sợi quá cao, vải có cấu trúc dệt phức tạp hoặc vải có màu sắc quá tối gây khó khăn cho việc quan sát trực tiếp. Người thử nghiệm sẽ cắt một băng vải có chiều rộng xác định (ví dụ 5 cm), sau đó dùng kim gẩy từng sợi ra và đếm thủ công để đảm bảo độ chính xác tuyệt đối.
• Số lần đo và vị trí đo: Để đảm bảo tính khách quan, phép đo phải được thực hiện tại nhiều vị trí khác nhau trên mẫu vải (tối thiểu từ 3 đến 5 vị trí tùy theo yêu cầu cụ thể). Các vị trí đo phải được phân bổ đều và không được nằm trên cùng một hệ sợi dọc hoặc sợi ngang.

- Tính toán và biểu thị kết quả

Kết quả mật độ sợi dọc và sợi ngang của mẫu vải được xác định dựa trên trị số trung bình cộng của các lần đo tại các vị trí khác nhau:

• Mật độ sợi cuối cùng được quy đổi và biểu thị bằng số lượng sợi trên chiều dài 10 cm vải.
• Trị số trung bình được làm tròn theo các quy tắc toán học hiện hành để đảm bảo tính thống nhất và chuẩn xác trong báo cáo kết quả thử nghiệm.