Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4312:2005

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4312:2005 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC27 Nhiên liệu khoáng rắn biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với than anthracite thương phẩm sử dụng cho công nghệ sản xuất phân lân nung chảy (FMP).

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu chất lượng và mức giới hạn cho phép của than anthracite (than đá) được sử dụng làm nhiên liệu và chất khử trong quá trình sản xuất phân lân nung chảy bằng phương pháp lò cao hoặc lò điện. Đối tượng áp dụng bao gồm các doanh nghiệp khai thác, chế biến, kinh doanh than và các nhà máy sản xuất phân lân nung chảy trên phạm vi cả nước.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn các tiêu chuẩn quốc gia liên quan về phương pháp lấy mẫu và thử nghiệm than, bao gồm:

• TCVN 1693 (ISO 18283) về lấy mẫu than đá và cốc.
• TCVN 172 (ISO 1171) về xác định hàm lượng tro trong mẫu phân tích.
• TCVN 173 (ISO 562) về xác định hàm lượng chất bốc.
• TCVN 175 (ISO 334) về xác định hàm lượng lưu huỳnh chung.
• TCVN 177 (ISO 1928) về xác định trị số tỏa nhiệt toàn phần bằng phương pháp bom nhiệt lượng kế.

Điều 3: Yêu cầu kỹ thuật đối với than sản xuất phân lân nung chảy

Than sử dụng cho sản xuất phân lân nung chảy phải đáp ứng các chỉ tiêu chất lượng nghiêm ngặt nhằm đảm bảo hiệu suất nhiệt lượng của lò và chất lượng sản phẩm phân bón đầu ra. Các chỉ tiêu kỹ thuật cốt lõi bao gồm:

• Cỡ hạt (Kích thước hình học): Than được phân loại theo kích cỡ hạt phù hợp với công nghệ lò nung (lò cao hoặc lò điện). Thông thường sử dụng than cục (cỡ hạt lớn) hoặc than cám chất lượng cao để đảm bảo độ thông thoáng của lò và khả năng phản ứng tối ưu.
• Hàm lượng tro khô (Ad): Hàm lượng tro phải được kiểm soát ở mức thấp đến trung bình. Hàm lượng tro quá cao sẽ làm tăng lượng xỉ, tiêu tốn thêm năng lượng để nóng chảy xỉ và làm giảm năng suất của lò nung.
• Hàm lượng chất bốc khô, không tro (Vdaf): Đối với than anthracite, hàm lượng chất bốc yêu cầu ở mức thấp (thường dưới 10%) để đảm bảo quá trình cháy ổn định và tập trung nhiệt lượng cao trong vùng hoàn nguyên của lò.
• Hàm lượng lưu huỳnh chung khô (Std): Giới hạn hàm lượng lưu huỳnh ở mức thấp nhằm hạn chế sự ăn mòn thiết bị lò, giảm thiểu khí thải độc hại (SOx) ra môi trường và tránh ảnh hưởng xấu đến chất lượng phân lân.
• Trị số tỏa nhiệt toàn phần khô (Qdaf): Yêu cầu năng suất tỏa nhiệt cao để cung cấp đủ nhiệt lượng cho phản ứng nóng chảy quặng apatit và các phụ gia.

Điều 4: Phương pháp lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử

Quá trình kiểm tra và đánh giá chất lượng than phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kỹ thuật lấy mẫu để đảm bảo tính đại diện:

• Phương pháp lấy mẫu: Tiến hành lấy mẫu tiêu chuẩn tại các vị trí quy định (trên băng tải, toa xe hoặc kho bãi) theo đúng hướng dẫn của TCVN 1693.
• Chuẩn bị mẫu phân tích: Mẫu sau khi lấy được gia công, nghiền nhỏ và chia mẫu theo quy trình chuẩn để đạt được kích thước hạt yêu cầu cho từng phép thử hóa - lý trong phòng thí nghiệm.
• Đánh giá sự phù hợp: Kết quả phân tích các chỉ tiêu hóa lý của mẫu thử là căn cứ pháp lý để nghiệm thu chất lượng lô than giao nhận giữa bên cung cấp và bên sử dụng.