Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3950:1984 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với than cám dùng cho lò hơi ghi xích trong các nhà máy nhiệt điện. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp đảm bảo hiệu suất vận hành của lò hơi, giảm thiểu hao mòn thiết bị và tối ưu hóa quá trình đốt cháy nhiên liệu trong sản xuất điện năng.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này áp dụng thống nhất cho tất cả các loại than cám (chủ yếu là than anthracite và các loại than phù hợp khác) được khai thác, chế biến tại Việt Nam, chuyên dùng làm nhiên liệu cho các lò hơi trang bị hệ thống ghi xích tại các nhà máy nhiệt điện.
• Quy chuẩn này hướng tới việc chuẩn hóa chất lượng than đầu vào, giúp các nhà máy nhiệt điện chủ động trong khâu vận hành, bảo dưỡng hệ thống buồng đốt và kiểm soát khí thải ra môi trường.

- Các chỉ tiêu chất lượng và yêu cầu kỹ thuật của than

Để đảm bảo lò hơi ghi xích hoạt động ổn định, liên tục và đạt hiệu suất nhiệt tối ưu, than sử dụng phải đáp ứng nghiêm ngặt các chỉ tiêu kỹ thuật sau:

• Cỡ hạt của than: Than dùng cho lò hơi ghi xích yêu cầu kích thước hạt phù hợp để tránh hiện tượng lọt ghi hoặc làm tắc nghẽn luồng gió cấp dưới ghi. Tiêu chuẩn quy định tỷ lệ cỡ hạt dưới cỡ và trên cỡ phải nằm trong giới hạn cho phép, hạn chế tối đa lượng bụi mịn quá cao gây tổn thất do cháy không hết (lọt qua ghi hoặc bị cuốn theo khói thải).
• Hàm lượng tro (Ak): Hàm lượng tro trong than khô phải được kiểm soát chặt chẽ. Hàm lượng tro quá cao sẽ làm giảm trị số tỏa nhiệt của than, gây đóng xỉ trên bề mặt ghi xích và các ống vách nước, làm giảm hiệu suất truyền nhiệt và gây khó khăn cho việc thải xỉ.
• Độ ẩm toàn phần (Wpt): Độ ẩm của than ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sấy khô và bắt cháy trong buồng lửa. Tiêu chuẩn giới hạn độ ẩm tối đa để tránh hiện tượng than bị bết dính, tắc nghẽn trong hệ thống cấp liệu và làm giảm nhiệt độ buồng đốt do mất nhiệt lượng để bốc hơi nước.
• Chất bốc khô (Vk): Hàm lượng chất bốc quyết định khả năng bắt cháy và độ ổn định của ngọn lửa. Đối với lò hơi ghi xích, chất bốc cần đạt tỷ lệ tiêu chuẩn để đảm bảo than bắt cháy nhanh và cháy kiệt trên ghi trước khi xỉ được thải ra ngoài.
• Trị số tỏa nhiệt thấp (Qth): Đây là chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật cốt lõi, quyết định lượng tiêu hao nhiên liệu trên một đơn vị sản lượng hơi. Trị số tỏa nhiệt phải đạt mức tối thiểu theo từng phân hạng than được phép sử dụng cho lò hơi.
• Hàm lượng lưu huỳnh (Sk): Hàm lượng lưu huỳnh trong than khô được khống chế ở mức thấp nhằm hạn chế tối đa hiện tượng ăn mòn điểm sương axit ở phần đuôi lò hơi (bộ hâm nước, bộ sấy không khí) và giảm thiểu lượng khí SOx độc hại phát thải ra môi trường.

- Phương pháp lấy mẫu và thử nghiệm

• Quy trình lấy mẫu: Việc lấy mẫu than để kiểm tra chất lượng phải được thực hiện theo đúng các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về lấy mẫu than đá (lấy mẫu cơ giới hoặc thủ công), đảm bảo tính đại diện cho cả lô hàng giao nhận.
• Phương pháp thử nghiệm: Các chỉ tiêu hóa - lý như độ ẩm, hàm lượng tro, chất bốc, trị số tỏa nhiệt và hàm lượng lưu huỳnh phải được phân tích tại các phòng thí nghiệm tiêu chuẩn bằng các phương pháp thử quy chuẩn tương ứng của Việt Nam (TCVN).

- Quy định về giao nhận, vận chuyển và bảo quản

• Vận chuyển: Than vận chuyển đến nhà máy nhiệt điện phải được phân loại rõ ràng theo chủng loại và mác than, tránh để lẫn lộn các loại than có đặc tính kỹ thuật khác nhau. Trong quá trình vận chuyển phải có biện pháp che chắn để tránh hao hụt, ẩm ướt do thời tiết và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
• Bảo quản tại kho bãi: Kho chứa than của nhà máy nhiệt điện phải có hệ thống thoát nước tốt, được phân khu rõ ràng. Cần có biện pháp giám sát nhiệt độ đống than định kỳ để phòng ngừa hiện tượng tự cháy đối với các loại than có hàm lượng chất bốc cao khi lưu kho lâu ngày.