Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4559:1988 quy định phương pháp điện thế để xác định trị số pH của nước thải. Đây là phương pháp chuẩn vị, có độ chính xác cao, được áp dụng rộng rãi trong việc kiểm soát chất lượng nước thải y tế, nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp trước khi xả ra môi trường tiếp nhận. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này:

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định trị số pH của các loại nước thải bằng thiết bị đo điện thế sử dụng điện cực thủy tinh.
• Phương pháp này cho phép đo trị số pH trong khoảng từ 1 đến 13 với độ chính xác cao, đáp ứng yêu cầu phân tích trọng tài khi có tranh chấp về môi trường.
• Việc xác định pH là chỉ tiêu bắt buộc để đánh giá tính chất axit hoặc kiềm của nước thải, từ đó đưa ra phương án xử lý hóa lý phù hợp.

- Quy định về lấy mẫu và bảo quản mẫu (Điều 2)

• Mẫu nước thải dùng để xác định pH phải được lấy vào các bình chứa bằng thủy tinh hóa học hoặc nhựa polyethylene chất lượng cao đã được làm sạch triệt để.
• Do trị số pH của nước thải rất dễ bị thay đổi bởi các yếu tố môi trường (như sự giải phóng hoặc hấp thụ khí cacbonic, hoạt động của vi sinh vật, các phản ứng hóa học thứ cấp), phép đo pH tốt nhất nên được tiến hành ngay tại hiện trường ngay sau khi lấy mẫu.
• Trong trường hợp bắt buộc phải vận chuyển về phòng thí nghiệm, mẫu phải được bảo quản lạnh ở nhiệt độ từ 2 đến 5 độ C và phải tiến hành đo trong vòng tối đa 6 giờ kể từ thời điểm lấy mẫu.
• Tuyệt đối không được thêm bất kỳ hóa chất bảo quản nào vào mẫu nước thải vì điều này sẽ làm thay đổi trực tiếp trị số pH thực tế của mẫu.

- Thiết bị, dụng cụ và thuốc thử (Điều 3)

• Máy đo pH (pH meter): Thiết bị đo điện thế chuyên dụng có thang đo chia độ tối thiểu đến 0,1 đơn vị pH (khuyến khích sử dụng loại có độ chia 0,01 đơn vị pH) và có tích hợp bộ phận bù nhiệt độ (tự động hoặc bằng tay).
• Hệ điện cực: Sử dụng điện cực thủy tinh làm điện cực chỉ thị và điện cực so sánh (thường là điện cực calomel hoặc điện cực bạc/bạc clorua). Cho phép sử dụng điện cực liên hợp (điện cực kép) để thuận tiện cho quá trình thao tác.
• Nước cất: Phải sử dụng nước cất hoàn toàn không chứa khí cacbon dioxit (CO2), có độ dẫn điện cực thấp (nhỏ hơn 2 microsiemens/cm) để pha chế các dung dịch đệm tiêu chuẩn và rửa điện cực.
• Dung dịch đệm chuẩn: Sử dụng các dung dịch đệm tiêu chuẩn có trị số pH đã biết chính xác ở các nhiệt độ khác nhau để hiệu chuẩn máy đo. Các dung dịch đệm phổ biến bao gồm: dung dịch đệm phtalat (pH = 4,01 ở 25 độ C), dung dịch đệm photphat (pH = 6,86 ở 25 độ C) và dung dịch đệm borat (pH = 9,18 ở 25 độ C). Các dung dịch này phải được chuẩn bị từ hóa chất tinh khiết phân tích (TKPT).

- Chuẩn bị và hiệu chuẩn thiết bị đo (Điều 4)

• Trước khi tiến hành đo mẫu nước thải, máy đo pH bắt buộc phải được hiệu chuẩn bằng ít nhất hai dung dịch đệm chuẩn. Trị số pH của hai dung dịch đệm này phải bao trọn khoảng pH dự kiến của mẫu nước thải cần đo (ví dụ: chọn đệm pH 4,01 và 6,86 cho mẫu có tính axit; chọn đệm pH 6,86 và 9,18 cho mẫu có tính kiềm).
• Quá trình hiệu chuẩn máy đo phải được thực hiện ở cùng một nhiệt độ với nhiệt độ của mẫu nước thải thực tế. Nếu có sự chênh lệch về nhiệt độ giữa dung dịch đệm và mẫu đo, người phân tích phải sử dụng núm điều chỉnh bù nhiệt độ trên thiết bị để hiệu chỉnh về đúng thông số.
• Trước khi nhúng điện cực vào bất kỳ dung dịch nào (dung dịch đệm hoặc mẫu nước thải), điện cực phải được rửa sạch bằng nước cất và thấm khô nhẹ nhàng bằng giấy lọc mềm. Tuyệt đối không lau mạnh lên màng thủy tinh của điện cực để tránh tạo ra điện tích tĩnh điện gây sai lệch kết quả đo.
• Nếu sau khi hiệu chuẩn, máy đo hiển thị sai lệch vượt quá 0,05 đơn vị pH so với trị số lý thuyết của dung dịch đệm chuẩn, người vận hành phải tiến hành kiểm tra lại tình trạng của điện cực, vệ sinh điện cực bằng dung dịch chuyên dụng hoặc pha chế lại các dung dịch đệm mới để hiệu chuẩn lại từ đầu.