Tóm tắt Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 12:1985 (ST SEV 284-76) về Hệ thống tài liệu thiết kế - Quy ước ren

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 12:1985 do Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước ban hành, thay thế cho tiêu chuẩn TCVN 12-74. Tiêu chuẩn này hoàn toàn phù hợp với tiêu chuẩn ST SEV 284-76, quy định các quy tắc biểu diễn và ký hiệu các loại ren trên bản vẽ kỹ thuật thuộc hệ thống tài liệu thiết kế kỹ thuật và chế tạo.

1. Phạm vi áp dụng và quy định chung

• Tiêu chuẩn này áp dụng cho việc lập các bản vẽ kỹ thuật trong mọi ngành công nghiệp và xây dựng có sử dụng các mối liên kết ren hoặc các chi tiết có ren.
• Quy định thống nhất cách vẽ quy ước cho các loại ren (ren hệ mét, ren ống, ren hình thang, ren vuông,...) nhằm đơn giản hóa bản vẽ nhưng vẫn đảm bảo tính chính xác, trực quan và dễ đọc.

2. Quy ước biểu diễn ren ngoài (Ren trục)

• Đường đỉnh ren: Được vẽ bằng nét liền đậm trên cả hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh.
• Đường chân ren: Được vẽ bằng nét liền mảnh. Trên hình chiếu vuông góc với trục ren (hình chiếu cạnh), đường chân ren được vẽ bằng một cung tròn hở khoảng 1/4 vòng tròn và thường được đặt ở góc phần tư phía trên bên phải.
• Đường giới hạn ren: Đường xác định chiều dài phần ren có ích, được vẽ bằng nét liền đậm kéo dài đến đường đỉnh ren.
• Khoảng cách giữa đường đỉnh ren và chân ren: Không được nhỏ hơn 0,8 mm và không nên lớn hơn bước ren trên bản vẽ.

3. Quy ước biểu diễn ren trong (Ren lỗ)

• Đường đỉnh ren (đường kính trong của lỗ): Được biểu diễn bằng nét liền đậm.
• Đường chân ren (đường kính ngoài của lỗ): Được biểu diễn bằng nét liền mảnh. Trên hình chiếu vuông góc với trục ren, đường chân ren cũng được vẽ hở 1/4 vòng tròn bằng nét liền mảnh.
• Biểu diễn trên mặt cắt: Đường gạch mặt cắt (ký hiệu vật liệu) được vẽ kéo dài đến sát đường đỉnh ren (nét liền đậm).
• Lỗ ren cụt (lỗ tịt): Phải thể hiện rõ phần chiều dài ren có ích và phần chiều sâu của lỗ khoan mồi (phần vát chóp mũi khoan 120 độ).

4. Quy ước biểu diễn mối ghép ren (Ren ăn khớp)

• Trên các hình cắt và mặt cắt của mối ghép ren, phần ren ngoài (ren trục) được ưu tiên vẽ nổi bật và che khuất phần ren trong (ren lỗ). Đường đỉnh ren của ren ngoài trùng với đường chân ren của ren trong và ngược lại.
• Các đường vạch mặt cắt của chi tiết bị bao (ren ngoài) và chi tiết bao (ren trong) phải được vẽ lệch nhau hoặc khác chiều để phân biệt rõ ràng hai chi tiết lắp ghép.

5. Quy tắc ghi ký hiệu ren trên bản vẽ

• Ký hiệu ren bao gồm chữ cái đại diện cho loại ren (ví dụ: M cho ren hệ mét, G cho ren ống hình trụ, Tr cho ren hình thang) kèm theo kích thước đường kính danh nghĩa và bước ren (nếu là ren bước nhỏ).
• Đối với ren trái, ký hiệu thêm chữ "LH" phía sau kích thước ren để phân biệt với ren phải thông thường.
• Đường dẫn chỉ dẫn ký hiệu ren phải được chỉ vào đường kính ngoài của ren (đối với ren ngoài là đường đỉnh ren, đối với ren trong là đường chân ren).

Lưu ý: Việc áp dụng đúng tiêu chuẩn TCVN 12:1985 giúp thống nhất hóa ngôn ngữ bản vẽ kỹ thuật trong nước và quốc tế (theo tiêu chuẩn khối SEV trước đây và ISO hiện nay), nâng cao hiệu quả thiết kế và chế tạo cơ khí.