Nghị định số 26/2001/NĐ-CP do Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 30/1998/NĐ-CP ngày 13 tháng 5 năm 1998 quy định chi tiết thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm điều chỉnh các quy định về doanh thu, chi phí hợp lý, thuế suất bổ sung và thuế chuyển thu nhập ra nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi và minh bạch hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Văn bản áp dụng đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế, các nhà đầu tư nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, cùng các cơ quan quản lý thuế và cơ quan nhà nước có liên quan đến việc quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.

Sửa đổi, bổ sung quy định về doanh thu để tính thu nhập chịu thuế

• Đối với hàng hóa, dịch vụ do cơ sở sản xuất, kinh doanh bán ra: Doanh thu là toàn bộ tiền bán hàng, tiền cung ứng dịch vụ bao gồm cả các khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cơ sở được hưởng. Trường hợp cơ sở nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp, doanh thu tính thuế bao gồm cả thuế giá trị gia tăng. Thời điểm xác định doanh thu là thời điểm hàng hóa, dịch vụ đã được tiêu thụ, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa. Bộ Tài chính quy định cụ thể doanh thu đối với một số hoạt động đặc thù.
• Đối với hoạt động cho thuê tài sản: Doanh thu là số tiền phải thu từng kỳ theo hợp đồng. Nếu bên thuê trả tiền trước cho nhiều năm thì doanh thu được phân bổ dần theo số năm trả trước tương ứng.
• Đối với hoạt động tín dụng: Doanh thu tính thuế là tiền lãi cho vay phải thu phát sinh trong kỳ tính thuế.

Sửa đổi, bổ sung các khoản chi phí hợp lý được trừ

• Các khoản chi được trừ bao gồm: Chi cho lao động nữ theo quy định pháp luật; chi bảo hộ lao động; chi trang phục làm việc (không vượt quá mức khống chế tối đa do Bộ Tài chính quy định); chi bảo vệ cơ sở kinh doanh; trích nộp quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động; kinh phí công đoàn; và các khoản trích nộp hình thành nguồn chi phí quản lý cho cấp trên theo chế độ.
• Chi trả lãi tiền vay vốn: Được tính vào chi phí hợp lý theo lãi suất thực tế khi ký hợp đồng vay từ các tổ chức tín dụng, tổ chức hoặc cá nhân khác, nhưng mức tối đa không được vượt quá mức lãi suất cho vay cao nhất của ngân hàng thương mại công bố tại thời điểm ký hợp đồng vay.

Nguyên tắc hạch toán đồng tiền và quy đổi ngoại tệ

Tất cả các khoản doanh thu và chi phí hợp lý phải được ghi nhận trong sổ sách kế toán bằng đồng Việt Nam (VND). Trong trường hợp phát sinh doanh thu hoặc chi phí bằng ngoại tệ, cơ sở kinh doanh phải thực hiện quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá bình quân của thị trường liên ngân hàng tại thời điểm phát sinh giao dịch đó.

Quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung

• Đối với các cơ sở kinh doanh có địa điểm thuận lợi, ngành nghề ít cạnh tranh mang lại thu nhập cao: Sau khi nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo thuế suất 32%, nếu phần thu nhập còn lại so với vốn chủ sở hữu hiện có cao hơn 20%, thì phần thu nhập vượt trên mức 20% này phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung với thuế suất là 25%.
• Tạm thời chưa thu thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung đối với các trường hợp sau:
  • Cơ sở kinh doanh đang được áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 25% trong thời hạn 3 năm kể từ ngày Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp có hiệu lực.
  • Các dự án đầu tư thuộc lĩnh vực, ngành nghề, địa bàn khuyến khích đầu tư đang được áp dụng các mức thuế suất ưu đãi 25%, 20%, hoặc 15%.
  • Các cơ sở sản xuất xuất khẩu trên 50% sản phẩm sản xuất ra hoặc có doanh thu xuất khẩu chiếm trên 50% tổng doanh thu.

Thuế suất thuế chuyển thu nhập ra nước ngoài của nhà đầu tư nước ngoài

Thu nhập mà nhà đầu tư nước ngoài thu được do đầu tư tại Việt Nam (bao gồm cả số thuế thu nhập được hoàn lại và thu nhập từ chuyển nhượng vốn) khi chuyển ra nước ngoài hoặc giữ lại ngoài lãnh thổ Việt Nam đều phải chịu thuế chuyển thu nhập ra nước ngoài với các mức thuế suất cụ thể:

• Mức thuế suất 3%: Áp dụng đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư về nước; nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Khu công nghệ cao; nhà đầu tư góp vốn pháp định hoặc vốn hợp tác kinh doanh từ 10 triệu USD trở lên; hoặc đầu tư vào địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Mức thuế suất 5%: Áp dụng đối với nhà đầu tư nước ngoài góp vốn pháp định hoặc vốn hợp tác kinh doanh từ 5 triệu USD đến dưới 10 triệu USD; hoặc đầu tư vào các dự án thuộc lĩnh vực y tế (khám chữa bệnh), giáo dục đào tạo, nghiên cứu khoa học.
• Mức thuế suất 7%: Áp dụng đối với các trường hợp nhà đầu tư nước ngoài góp vốn pháp định hoặc vốn hợp tác kinh doanh không thuộc các đối tượng áp dụng mức thuế suất 3% và 5% nêu trên.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn thực hiện

Nghị định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký và được áp dụng chính thức cho việc quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp từ năm 2001 trở đi. Các quy định trước đây tại Nghị định số 30/1998/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn khác trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ. Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành chi tiết các điều khoản của Nghị định này.