Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 3 TCN 179:1972

Tiêu chuẩn ngành 3 TCN 179:1972 là văn bản kỹ thuật quy định về các yêu cầu kích thước, thông số hình học và điều kiện kỹ thuật đối với dao tiện phá ngoài đầu thẳng gắn thép gió. Đây là loại dao tiện chuyên dụng trong gia công cơ khí cắt gọt, cụ thể là tiện thô (tiện phá) mặt ngoài với góc nghiêng chính φ bằng 45 độ và 60 độ, bao gồm cả hai loại dao phải và dao trái.

Phạm vi áp dụng và Phân loại sản phẩm

Tiêu chuẩn này áp dụng cho việc thiết kế, chế tạo và nghiệm thu các loại dao tiện phá ngoài đầu thẳng phục vụ cho ngành chế tạo máy và gia công kim loại. Các sản phẩm được phân loại cụ thể dựa trên các yếu tố sau:

• Góc nghiêng chính (φ): Quy định hai loại góc nghiêng chính là 45 độ và 60 độ, phù hợp cho các bước gia công thô khác nhau tùy thuộc vào yêu cầu công nghệ và độ cứng vững của hệ thống công nghệ.
• Hướng cắt của dao: Phân chia rõ rệt thành dao phải (cắt từ phải sang trái) và dao trái (cắt từ trái sang phải) để đáp ứng đa dạng các nguyên công trên máy tiện.
• Vật liệu phần cắt: Sử dụng thép gió (thép dụng cụ cắt tốc độ cao) được gắn lên thân dao bằng phương pháp hàn ghép hoặc kẹp chặt cơ học.

Các thông số kích thước hình học cơ bản

Tiêu chuẩn quy định chi tiết các kích thước danh nghĩa của dao tiện nhằm đảm bảo tính lắp lẫn và tiêu chuẩn hóa trong sản xuất:

• Kích thước thân dao (H x B): Quy định các kích thước tiết diện thân dao hình chữ nhật hoặc hình vuông phổ biến như 16x10, 20x12, 25x16, 32x20, 40x25 mm nhằm phù hợp với cơ cấu gá dao trên các dòng máy tiện tiêu chuẩn.
• Chiều dài toàn bộ (L): Chiều dài tổng thể của dao được thiết kế tương thích với tiết diện thân dao để đảm bảo độ cứng vững khi gá đặt và làm việc.
• Kích thước mảnh hợp kim thép gió: Quy định chiều dày, chiều rộng và chiều dài của mảnh thép gió gắn ở đầu dao để tối ưu hóa số lần mài sắc lại trong quá trình sử dụng.

Yêu cầu kỹ thuật và Vật liệu chế tạo

Để đảm bảo tuổi bền và hiệu suất cắt gọt của dao tiện, tiêu chuẩn đặt ra các yêu cầu nghiêm ngặt về vật liệu và quy trình chế tạo:

• Vật liệu thân dao: Thân dao phải được chế tạo từ thép cacbon kết cấu có độ bền cao (thường là thép 45 hoặc tương đương) với độ cứng đạt tiêu chuẩn quy định để tránh bị biến dạng khi chịu lực cắt lớn.
• Vật liệu phần cắt (mảnh dao): Sử dụng các mác thép gió tiêu chuẩn (như P18, P9 hoặc các mác tương đương) có khả năng giữ độ cứng nóng cao ở nhiệt độ cắt lớn.
• Chất lượng mối hàn: Mối hàn đồng (hoặc mối liên kết hàn) giữa mảnh thép gió và thân dao phải đảm bảo độ ngấu, không bị rạn nứt, rỗng xốp hay bong tróc dưới tác dụng của lực cắt và nhiệt độ cao.
• Độ nhám bề mặt: Quy định độ nhám bề mặt của các mặt trước, mặt sau chính, mặt sau phụ và mặt tỳ của thân dao để giảm ma sát và sai số gá đặt.

Quy định về nghiệm thu và Ghi nhãn

Sản phẩm sau khi chế tạo phải trải qua quy trình kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt trước khi xuất xưởng:

• Kiểm tra ngoại quan: Phát hiện các khuyết tật bề mặt như nứt, rỗ, hoặc lệch mảnh ghép.
• Kiểm tra độ cứng: Đo độ cứng của phần cắt (thép gió) sau khi nhiệt luyện để đảm bảo đạt độ cứng làm việc tối ưu (thường từ 62 đến 65 HRC).
• Ghi nhãn sản phẩm: Trên thân dao phải được khắc rõ ràng các thông tin bao gồm ký hiệu tiêu chuẩn, kích thước thân dao, góc nghiêng chính, hướng cắt (phải/trái) và mác thép gió sử dụng để người vận hành dễ dàng nhận biết và lựa chọn.