Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2734:1984

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2734:1984 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với các loại than dùng làm nhiên liệu trong công nghệ nung gạch và ngói đất sét nung. Tiêu chuẩn này là cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng giúp các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng lựa chọn chủng loại than phù hợp, tối ưu hóa hiệu suất nhiệt của lò nung, đồng thời đảm bảo chất lượng thành phẩm và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Các chỉ tiêu kỹ thuật cốt lõi của than dùng nung gạch ngói

Để đảm bảo quá trình cháy diễn ra ổn định và cung cấp đủ nhiệt lượng cho lò nung, than thương phẩm sử dụng phải đáp ứng các giới hạn chỉ tiêu lý - hóa cơ bản sau:

• Hàm lượng tro khô (Ak): Hàm lượng tro trong than cần được giới hạn ở mức độ phù hợp. Tro quá cao sẽ làm giảm trị số tỏa nhiệt hữu ích, gây bám xỉ trên bề mặt gạch ngói và ảnh hưởng đến thẩm mỹ cũng như cấu trúc của sản phẩm sau khi nung.
• Hàm lượng chất bốc khô (Vk): Chất bốc quyết định khả năng bắt cháy và tốc độ cháy của than. Tiêu chuẩn quy định tỷ lệ chất bốc tối ưu để đảm bảo ngọn lửa cháy đều, ổn định và dễ kiểm soát nhiệt độ trong lò.
• Hàm lượng lưu huỳnh chung khô (Sk): Hàm lượng lưu huỳnh trong than phải được kiểm soát ở mức thấp nhất có thể. Lưu huỳnh khi cháy tạo ra khí SO2, gây ăn mòn thiết bị lò nung, làm giảm chất lượng bề mặt gạch ngói và gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
• Trị số tỏa nhiệt toàn phần khô (Qk): Đây là chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật quyết định hiệu quả sử dụng than. Trị số tỏa nhiệt phải đạt mức tối thiểu theo từng cấp than quy định để đảm bảo cung cấp đủ nhiệt độ cần thiết (thường từ 900 độ C đến 1050 độ C) để nung chín gạch ngói.
• Độ ẩm toàn phần (Wp): Độ ẩm của than giao nhận phải nằm trong giới hạn cho phép nhằm tránh hao hụt nhiệt lượng do quá trình bốc hơi nước và hạn chế khó khăn trong khâu vận chuyển, định lượng than vào lò.

Yêu cầu kỹ thuật phân theo công nghệ lò nung

Tiêu chuẩn phân định rõ yêu cầu về kích thước hạt và chủng loại than phù hợp với từng loại công nghệ lò nung gạch ngói phổ biến:

• Đối với lò đứng thủ công và lò đứng liên tục: Thường sử dụng các loại than cục hoặc than cám có kích thước hạt lớn để tạo độ thông thoáng cho buồng đốt, giúp luồng khí nung lưu thông dễ dàng và quá trình cháy diễn ra hoàn toàn.
• Đối với lò vòng (lò Hoffmann) và lò tuynel: Yêu cầu sử dụng than cám mịn hoặc than bột có kích thước hạt nhỏ, đồng đều. Than mịn giúp hệ thống phun than tự động hoạt động chính xác, phân bổ nhiệt lượng đồng đều khắp tiết diện lò và rút ngắn thời gian nung.

Quy định về phương pháp lấy mẫu và thử nghiệm

Để đánh giá chính xác chất lượng than trước khi đưa vào sản xuất, tiêu chuẩn yêu cầu thực hiện nghiêm ngặt công tác kiểm tra:

• Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu: Việc lấy mẫu đại diện cho lô than giao nhận phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về phương pháp lấy mẫu than đá. Mẫu thử phải đảm bảo tính khách quan và phản ánh đúng chất lượng thực tế của toàn bộ lô hàng.
• Phương pháp thử: Các chỉ tiêu hóa - lý như hàm lượng tro, chất bốc, lưu huỳnh, độ ẩm và trị số tỏa nhiệt phải được xác định bằng các phương pháp thử tiêu chuẩn trong phòng thí nghiệm chuyên ngành được công nhận.

Quy định về vận chuyển và bảo quản than

Nhằm duy trì chất lượng than và đảm bảo an toàn trong quá trình lưu kho, tiêu chuẩn đưa ra các hướng dẫn cụ thể:

• Vận chuyển: Phương tiện vận chuyển than phải có mui bạt che đậy cẩn thận để tránh mưa làm tăng độ ẩm của than hoặc gió lốc làm thất thoát, gây ô nhiễm môi trường dọc đường vận chuyển.
• Bảo quản tại kho bãi: Than phải được phân loại và lưu trữ theo từng bãi riêng biệt dựa trên chủng loại và cấp chất lượng. Bãi chứa than phải có nền cứng, khô ráo, có hệ thống thoát nước tốt và có biện pháp phòng ngừa hiện tượng tự cháy đối với các đống than lưu kho lâu ngày.